Ngày 12/7 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc (thuộc địa bàn các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và TP Hải Phòng) được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới. Đây là Di sản thế giới thứ 9 ở Việt Nam được UNESCO công nhận và là Di sản thế giới liên tỉnh thứ 2 ở Việt Nam. Sự kiện đặc biệt này không chỉ là niềm tự hào mà còn mở ra cơ hội mới trong gìn giữ, phát huy và lan tỏa giá trị Di sản.
Nhìn lại hành trình hơn 13 năm xây dựng hồ sơ khoa học Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, đó là hành trình thể hiện sự quyết tâm, nỗ lực bền bỉ của các địa phương liên quan trong việc tôn vinh di sản, đặc biệt là tỉnh Quảng Ninh với vai trò chủ trì xây dựng hồ sơ.
Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới từ năm 1994. Đến nay, hành trình 30 năm của Vịnh Hạ Long đã ghi dấu nhiều thành tích trong việc nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị, khẳng định vị thế di sản không chỉ trong nước mà còn trên thế giới.
Trong hành trình 30 năm kể từ khi vịnh Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, việc gìn giữ và bảo vệ di sản được ưu tiên hàng đầu, gắn liền với trách nhiệm quốc gia và cộng đồng du khách.
Di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử, gồm nhiều công trình kiến trúc tôn giáo chùa, am, tháp, trải dài gần 20km theo tuyến đường từ dốc đỏ (chùa Bí Thượng – Chùa Trình) đến đỉnh núi Yên Tử (Chùa Đồng). Gần 1.000 năm trước, sử sách đã ghi lại rằng Yên Tử là phúc địa thứ 4 của Giao Châu. Ngoài ra nhiều tài liệu lịch sử đều thống nhất ghi nhận năm Tự Đức thứ 3 (1850) núi Yên Tử được liệt vào hàng danh sơn, chép trong điển thờ.
Đứng chân tại vùng đất Yên Tử trong hơn 20 năm qua, Công ty CP Phát triển Tùng Lâm đã có những đóng góp đáng kể, vừa góp phần tôn tạo di tích, tôn vinh giá trị di sản vừa đầu tư cơ sở hạ tầng điểm đến, lan tỏa giá trị di sản thông qua cung cấp các trải nghiệm văn hóa, dịch vụ du lịch cho du khách. Với định hướng trở thành “doanh nghiệp di sản”, đơn vị luôn cân đối các mục tiêu phát triển hài hoà với thiên nhiên, giữ gìn các giá trị di sản và tài nguyên tự nhiên của Yên Tử.
Thời nhà Trần, Phật giáo đạt tới giai đoạn cực thịnh với sự ra đời của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập. Chùa chiền dưới thời Trần được xây dựng khắp nơi, hình thành nên những trung tâm Phật giáo lớn. Tại Quảng Ninh, đến nay vẫn còn dấu tích của những trung tâm Phật giáo được xây dựng từ thế kỷ 13 - 14, là minh chứng sống động cho những năm tháng rực rỡ nhất của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Triều Trần (1225 - 1400) với võ công, văn trị hiển hách đã mở ra một kỷ nguyên hào hùng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Theo tư liệu lịch sử và phả tộc họ Trần, Đông Triều chính là đất tụ cư đầu tiên của họ Trần ở nước ta, sau đó được vua Trần Thái Tông ban cho anh trai là Trần Liễu làm đất thang mộc (nghĩa là nơi phát tích của một triều đại).
Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc gồm hàng trăm di tích và danh thắng thuộc phạm vi các tỉnh Quảng Ninh, Hải Dương và Bắc Giang, đang được đệ trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Tất cả các di tích đều đã được xếp hạng ở cấp độ quốc gia và quốc gia đặc biệt và đã được đưa vào phạm vi bảo vệ cấp cao nhất. Nhờ có các đợt trùng tu, tu bổ liên tục qua các thời kỳ mà Khu di sản đề cử có được diện mạo như hôm nay, trở thành Khu di sản văn hóa lớn nhất VN.
Yên Tử như một bảo tàng sống về giá trị lịch sử, văn hoá tâm linh, một bảo tàng về đa dạng sinh học lẫn sự kỳ vĩ của núi rừng, thảm thực vật phong phú và nhiều loài động quý hiếm. Trên con đường hành hương về Yên Tử nếu đi đường bộ từ chân núi Yên Tử lên chùa Hoa Yên, chúng ta sẽ bắt gặp rất nhiều những cây Xích Tùng hay còn gọi là những lão Tùng trăm tuổi.
Từ bao đời nay, khi nhắc tới Yên Tử, mỗi người dân Việt Nam đều hết sức tôn sùng, ngưỡng vọng. Bởi từ xa xưa, Yên Tử đã được coi là một “phúc địa”, một vùng “địa linh nhân kiệt” của Giao Châu. Và cách đây hơn 7 thế kỷ, nơi đây đã khai sinh ra dòng thiền Trúc Lâm thuần Việt, do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập. Nơi đây chính là “xương sống”, “động mạch chủ” của Đại Việt xưa và tới nay vẫn còn nguyên những giá trị quan trọng, lan toả, ăn sâu, bén rễ vào đời sống của người Việt.
Ý thức sâu sắc về vai trò, vị thế của Yên Tử, trong quá trình phát triển, tỉnh Quảng Ninh và TP Uông Bí đã không ngừng quan tâm đầu tư, tôn tạo, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đồ sộ mà cha ông đã dày công tạo dựng, góp phần lan tỏa vẻ đẹp và giá trị trường tồn của một di sản văn hóa được truyền thừa, tiếp nối cho nhiều thế hệ người Việt.
Khu di tích - danh thắng Yên Tử gắn với quá trình tu hành đắc đạo, hình thành và phát triển Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử của vị Vua - Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Với con đường Phật pháp cùng quá trình tu hành đã khởi đầu những bước chân nhập thế, đánh dấu sự hiện diện và đóng góp của các vị chân tu tại Yên Tử cho đến ngày nay; trong suốt hành trình thời gian ấy, các chức sắc Phật giáo đã đồng hành cùng tỉnh Quảng Ninh ra sức gìn giữ, quản lý để Yên Tử luôn tỏa sáng, trường tồn với thời gian.
Trong tâm thức của người Việt, Yên Tử là vùng đất Phật, đất Tiên, là vùng đất ngàn năm lịch sử; đâu chỉ những công trình đền chùa mà mỗi dòng thác, con suối, mỗi gốc cây, ngọn cỏ, hòn đá nơi đây đều có linh khí. Từ bao đời nay, khi nhắc tới Yên Tử, mỗi người dân Việt Nam đều hết sức tôn sùng, kính trọng và nâng niu. Với nỗ lực đưa Yên Tử trở thành Di sản thế giới, di sản ngàn năm này chắc chắn sẽ được hậu thế bảo vệ và phát huy các giá trị trường tồn mãi về sau.
Hồ sơ chính thức đề cử Quần thể di tích danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc lên UNESCO công nhận là Di sản thế giới đã hoàn thành, được gửi cho Trung tâm Di sản thế giới, đảm bảo chất lượng về mặt kỹ thuật, đầy đủ các tiêu chuẩn, thành phần theo quy định và dự kiến được các chuyên gia của UNESCO thẩm định vào tháng 8 tới đây. Quảng Ninh và các địa phương, đơn vị có liên quan đang tích cực chuẩn bị các phần việc, trong đó có khâu tuyên truyền nhằm lan toả rộng rãi giá trị di sản.
Uông Bí thừa hưởng giá trị nơi phát tích của thiền phái Trúc lâm Yên Tử, đất tổ của Phật giáo Việt Nam. Trải qua thời gian và những thăng trầm của lịch sử, nơi đây không chỉ chứa đựng những giá trị về tự nhiên mà còn lưu tích trong nền văn hóa dân tộc Việt Nam bởi chính tại nơi đây di sản ông cha để lại là hàng chục ngôi chùa, hàng trăm am tháp, hàng ngàn di vật cổ quý báu chứa đựng những giá trị tinh thần, tư tưởng của Phật giáo Trúc Lâm - chiếc nôi văn hóa tâm linh của người Việt.
Chùa Lân hay còn gọi Thiền Viện Trúc Lâm Yên Tử. Chùa toạ lạc trên một quả núi giống hình con Kỳ Lân nằm phủ phục, là địa điểm vua Trần Nhân Tông đã dừng chân trước khi lên Yên Tử tu hành. Chùa có tên chữ là Long động tự gắn liền với giấc mơ cưỡi rồng vàng của nhà vua Trần Nhân Tông khi nghỉ qua đêm tại nơi đây.
Phật giáo Trúc Lâm được sáng lập bởi Phật hoàng Trần Nhân Tông, ra đời và phát triển cực thịnh cách đây hơn 7 thế kỷ dưới triều Trần. Thông qua các kết quả nghiên cứu văn hóa, lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, đặc biệt là khảo cổ học cho thấy Phật giáo Trúc Lâm đã để lại một kho tàng đồ sộ cả về di sản văn hóa vật thể lẫn phi vật thể; đây là tài sản văn hóa tinh thần vô cùng quý báu, đồng hành với lịch sử văn hóa dân tộc cho hôm nay và cả mai sau.
Yên Tử được xem là vùng đất Phật, hội tụ đầy đủ tinh thần Phật giáo, kinh đô của Phật giáo Việt Nam. Trải qua nhiều biến cố, thăng trầm và dấu vết của thời gian, ngày nay các di tích còn lại ở Yên Tử là 11 ngôi chùa và hàng trăm am, tháp, bia, tượng, hội tụ đầy đủ những phong cách, giá trị quý về kiến trúc, mỹ thuật, điêu khắc của các triều đại Lý - Trần - Lê - Nguyễn.
Chùa Cầm Thực tọa lạc trên đỉnh núi tròn tựa như một mâm xôi, nằm cách chùa Suối Tắm gần 2km, cạnh dốc Mụ Chị thuộc đất Phạm Hồng Thái Đông, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Ngoài cái tên Cầm Thực còn có cái tên khác là Bóng Thiêng, Linh Nhâm (tên thiền sư có công xây dựng chùa). Cảnh trí nơi đây tuyệt đẹp, trong lành, thanh tịnh, quanh năm tựa chốn "bồng lai tiên cảnh” níu chân du khách hành hương tới cõi Phật.
