Tại hội thảo về kiến trúc và công nghệ trong xây dựng, các nhà khoa học đã đưa ra 10 “bệnh nhiệt đới” đối với các loại hình nhà cao tầng. Các “bệnh nhiệt đới” này có tác động rất lớn đến an toàn môi trường và tính bền vững của công trình.
Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, với đặc điểm cơ bản là nóng ẩm. Nắng lắm, mưa nhiều, độ ẩm cao đã gây ra không ít rắc rối cho công trình, đặt ra hàng loạt yêu cầu phải giải quyết như chống nóng, chống dột, chống ẩm ướt, chống mốc, vấn đề môi trường khí hậu bên ngoài, khí hậu bên trong công trình và hiệu quả kinh tế-xã hội của công trình trong quá trình quy hoạch, thiết kế kiến trúc, xây dựng.
Theo báo cáo với đề tài “Các bệnh nhiệt đới của công trình kiến trúc-công nghệ và giải pháp” của PGS.TS Phạm Nguyên và Ths.KTS Trần Duy Cương, Khoa Kiến trúc-Quy hoạch (Đại học Xây dựng), thì loại hình kiến trúc nhà cao tầng mắc tới... 10 “bệnh nhiệt đới”, trong đó có các “bệnh”: phơi nắng, bí gió, ồn ào, không quan tâm đến cảnh quan chiều đứng và phong cách sống Việt, không quan tâm đến điểm nhìn đô thị và hà tiện kinh phí đầu tư... Một số “bệnh” đã và đang làm ảnh hưởng đến tuổi thọ, mỹ quan của các công trình nhà cao tầng và người sử dụng không khó khăn gì để nhận ra những căn bệnh này.
PGS.TS.KTS Nguyễn Minh Sơn, Viện trưởng Viện Kiến trúc nhiệt đới (Đại học Kiến trúc) khẳng định: “Nguy cơ an toàn về mặt môi trường trong công trình kiến trúc đồng nghĩa với nguy cơ tuổi thọ và mỹ quan công trình giảm sút nhanh chóng do chưa có sự quan tâm đầy đủ đến việc phòng và chữa “bệnh” cho công trình trong môi trường nhiệt đới”. Đơn cử như “bệnh” phơi nắng, một bệnh thường gặp ở nhiều công trình xây dựng. Do nhà cao tầng có diện tích mặt tường lớn đáng kể, lại không được che chắn sẽ ảnh hưởng đến chế độ nhiệt của toàn tòa nhà. Chung cư The Mannor và nhà cao tầng tại khu Nam Trung Yên (Cầu Giấy) là hai ví dụ cho “bệnh” phơi nắng. ở các chung cư này, các mặt nhà chỉ có tường và kính, không có kết cấu che nắng, ít lồi lõm, nên nhìn thấy bằng phẳng, sáng, nhẵn, sáng đều dưới tia chiếu mặt trời, không hoặc ít có mảng sáng, tối. Tùy theo khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời, nhiệt độ mặt tường có thể lên rất cao rồi truyền vào nhà, tích lũy nhiệt trong phòng, nâng cao nhiệt độ không khí. Nhiệt độ mặt tường trong có thể cao hơn nhiệt độ không khí 5-10 độ C nếu là tường gạch hay bê tông cốt thép thông thường.
Vào mùa nắng nóng, khi đã trót ở phải những căn hộ trong nhà cao tầng bị phơi nắng thì chỉ còn cách... đóng kín cửa và bật điều hòa nhiệt độ. Theo thử nghiệm của một KTS Ma-lai-xi-a, khi bố trí lõi nhà và khu phụ hướng Đông-Tây để che nắng, thì phụ tải điều hòa nhiệt độ sử dụng trong nhà cao tầng giảm được 60%. Ngoài ra, theo các chuyên gia, công trình được thiết kế với mặt đứng không phẳng, nhẵn; có nhiều hành lang, ban công, lô gia, những không gian hở hoặc nửa hở; cùng với kết cấu che nắng tạo ra nhiều mảng tối trên mặt nhà là một trong những “đơn thuốc” để điều trị “bệnh” phơi nắng. Chung cư CT1-1 Mễ Trì là một trong những thiết kế được các chuyên gia đánh giá là có hiệu quả trong việc chống nắng.
Một điều khác cũng khiến các chuyên gia trong ngành Xây dựng phải quan tâm là những ngôi nhà truyền thống của cha ông ta xưa. Mặc dù không có những công nghệ xây dựng hiện đại, không có nhiều loại vật liệu để lựa chọn, điều kiện thi công thô sơ, đơn giản, diện tích nhà không lớn... nhưng những ngôi nhà truyền thống lại thích ứng với điều kiện nhiệt đới, mưa nắng, ẩm thấp; đồng thời hạn chế rất hiệu quả các “bệnh nhiệt đới” do môi trường nhiệt đới gây ra. Trong khi đó, ở những công trình kiến trúc đồ sộ, hiện đại được xây dựng bằng công nghệ, sử dụng những loại vật liệu xây dựng mới, lại đang xuất hiện những nguy cơ của sự phát triển không bền vững.
