Cùng hàng loạt các sự kiện nổi bật: Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO; Đăng cai tổ chức thành công Hội nghị APEC 14; Thị trường chứng khoán bùng nổ... 2006 trở thành năm ghi dấu ấn quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế Việt Nam.
1. Việt Nam gia nhập WTO
Ngày 7/11/2006, Việt Nam chính thức được kết nạp làm thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới WTO tại Geneve - Thụy Sỹ sau 11 năm đàm phán không ngừng. Báo chí nước ngoài cho rằng, với sự kiện này, Việt Nam đang nổi lên như Trung Quốc thứ hai ở Châu Á, nhưng Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm để cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư, đặc biệt là thúc đẩy cải cách hệ thống luật pháp hiện hành.
2. Đăng cai tổ chức thành công APEC 14
Tháng 11/2006, Việt Nam tổ chức thành công Tuần lễ cấp cao APEC lần thứ 14, với những cam kết của các nhà lãnh đạo APEC, sẽ nỗ lực hết sức để thực hiện các mục tiêu về tự do thương mại và đầu tư, ngăn chặn những nguy cơ đối với sự phát triển bền vững, nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh an toàn… Các thành viên APEC còn quyết định khởi động trở lại vòng đàm phán Doha về tự do hoá thương mại.
3. Mỹ trao PNTR và rút Việt Nam khỏi danh sách CPC
Tháng 12/2006, Mỹ thông qua Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn PNTR đối với Việt Nam, đánh dấu việc hoàn tất quá trình bình thường hóa quan hệ thương mại giữa hai bên. Từ nay, đạo luật Jackson Vanick năm 1974, trong đó có các điều khoản hạn chế quan hệ thương mại với Việt Nam sẽ không còn hiệu lực. Ngoài ra, việc Quốc hội Mỹ mới đây rút Việt Nam ra khỏi danh sách các nước đặc biệt cần quan tâm về tôn giáo (CPC) cũng đánh dấu sự công nhận từ phía Mỹ về chính sách tự do tôn giáo của Việt Nam.
4. Bill Gates đến Việt Nam
Tháng 4/2006, lần đầu tiên Tổng Giám đốc tập đoàn phần mềm lớn nhất thế giới Microsoft, Bill Gates tới Việt Nam, mở đầu cho việc một loạt các nhà đầu tư lớn của Mỹ đổ dồn vào lĩnh vực công nghệ cao của Việt Nam. Tập đoàn Intel của Mỹ quyết định tăng vốn đầu tư lên gần gấp đôi, bằng hơn 1 tỷ USD để xây dựng nhà máy sản xuất chip cung ứng cho toàn cầu. Nhiều nhà đầu tư Nhật Bản cũng đã cam kết đầu tư vào khu công nghệ cao Hòa Lạc. Điều mà họ trông chờ sẽ cải thiện là cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực cho CNTT.
5. FDI vượt 10 tỷ USD
Năm 2006, có thể coi là năm "được mùa" thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI của Việt Nam với tổng số xấp xỉ 10,2 tỷ USD, tăng hơn 45% so với năm 2005, vượt 32% so với kế hoạch. Kết quả này cao nhất từ trước đến nay, vì "đỉnh" cũ - FDI vào Việt Nam năm 1996 cũng chỉ dừng ở mức 8,6 tỷ USD. Nguyên nhân là do môi trường kinh doanh của Việt Nam ngày càng được cải thiện cùng sự ra đời của Luật Doanh nghiệp, Luật đầu tư chung. Lãnh đạo các Tập đoàn tham dự Hội nghị các Tổng giám đốc APEC cũng cho biết, rất quan tâm mở rộng đầu tư tại Việt Nam.
6. Làn sóng đầu tư thứ 2 từ Nhật Bản
Các chuyên gia nhận định, đang xuất hiện làn sóng đầu tư thứ 2 từ các nhà đầu tư Nhật vào Việt Nam, đặc biệt sau chuyến thăm Nhật của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tháng 10/2006. Đầu năm 2006, ngân hàng lớn nhất Nhật Bản Mitsubishi Tokyo UFJ đã ký thoả thuận hợp tác đầu tư với Việt Nam. Hãng Canon Việt Nam cho biết, năm 2007 Canon sẽ tăng thêm 110 triệu USD, đưa Việt Nam trở thành nơi sản xuất máy in phun lớn nhất của Canon, ngoài Nhật Bản.
Tính đến hết tháng 6/2006, Nhật Bản đứng thứ 3 trong tổng số 71 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam, với 668 dự án trị giá trên 6,8 tỉ USD.
7. Bùng nổ của Thị trường chứng khoán
Năm 2006 có thể coi là năm bùng nổ của thị trường chứng khoán Việt Nam và làn sóng đầu tư gián tiếp. Các phiên giao dịch tại hai đầu sàn TPHCM và Hà Nội những ngày cuối năm đạt mức kỷ lục.
Theo tập đoàn nổi tiếng Merrill Lynch của Mỹ, thị trường chứng khoán Việt Nam có triển vọng phát triển mạnh hàng đầu khu vực vì sang 2007, Luật Chứng khoán có hiệu lực sẽ giúp tăng tính minh bạch đối với cả thị trường niêm yết và chưa niêm yết, thúc đẩy số lượng các công ty niêm yết tăng nhanh. Tuy nhiên, một số ý kiến khác lại cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng "bong bóng" tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.
8. Cam kết ODA đạt kỷ lục 4,45 tỷ USD
Tháng 12/2006, các nhà tài trợ song và đa phương công bố mức cam kết viện trợ phát triển chính thức ODA kỷ lục 4,45 tỷ USD, tăng 700 triệu USD so với năm 2005. Con số này khá bất ngờ với Việt Nam, theo Giám đốc ngân hàng thế giới tại Việt Nam, con số này phản ánh chất lượng đối thoại, niềm tin của các nhà tài trợ đối với các cam kết của Việt Nam.
9. Vụ bắt giữ ông Bửu Huy, Phó Giám đốc Công ty Afiex
Tháng 9/2006, ông Bửu Huy, Phó Giám đốc Công ty XNK thuỷ sản Afiex An Giang được Tòa án Bỉ trả tự do sau 5 tháng tạm giữ theo yêu cầu từ phía Mỹ, với cáo buộc ông liên quan đến gian lận trong xuất khẩu cá tra sang thị trường Mỹ. Vụ việc mới chỉ tạm kết thúc, nhờ những nỗ lực đấu tranh về cả mặt pháp lý lẫn ngoại giao. Và nó đã để lại bài học sâu sắc đối với các doanh nghiệp về sự cần thiết phải nắm vững luật pháp thương mại quốc tế.
10. Việt Nam bị EU áp thuế
Tháng 10/2006, Ủy ban châu Âu EC chính thức thông qua mức thuế mới đối với các sản phẩm giày mũ da từ Việt Nam là 10%. Việc này sẽ gây khó khăn cho hơn nửa triệu người lao động Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất nhỏ. Bên cạnh đó, việc EC đưa giày trẻ em vào diện chịu thuế chống phá giá trong đề xuất mới của mình là bất hợp lý và không có cơ sở. Việt Nam không đồng tình với phán quyết trên. 12 nước EU và các hãng giày da lớn của EU cũng đồng quan điểm.
