Amiang là loại vật liệu có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người lao động và cộng đồng, là một trong những nguyên nhân gây nên các bệnh ung thư trung tiểu cầu và ung thư phổi. Tuy nhiên, việc nhận thức về sự nguy hại của chất amiang vẫn còn những hạn chế.
Hội nghị Khoa học với chủ đề “Amiang trong sản xuất- giải pháp an toàn và sức khỏe” diễn ra sáng nay (12/8), tại Hà Nội do Viện Nghiên cứu KHKT- BHLĐ tổ chức, nêu rõ những tác hại từ việc sản xuất và sử dụng vật liệu amiang. Tham dự Hội nghị có hơn 100 đại biểu đại diện cho các Bộ: Lao động- Thương binh và Xã hội, Y tế, Xây dựng, Tài nguyên Môi trường (TNMT), đại diện một số tổ chức quốc tế, các chuyên gia trong lĩnh vực An toàn vệ sinh lao động đại diện doanh nghiệp sản xuất tấm lợp AC, đại diện các hiệp hội…
Amiang- tiềm ẩn những nguy hại
Theo PGS-TS Lê Vân Trình, Viện trưởng Viện Nghiên cứu KHKT- BHLĐ, đối với amiang thì không có ngưỡng an toàn, vì ngay cả khi tiếp xúc với nồng độ thấp, người lao động (NLĐ) vẫn có thể bị mắc bệnh do amiang. Đã có hơn 40 nước cấm sử dụng amiang vì nó là loại vật liệu có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người lao động và cộng đồng, gây các bệnh ung thư. Tuy nhiên, một số nước trên thế giới vẫn đang sử dụng amiang, chủ yếu là amiang trắng (amiang chrysotile) để làm tấm lợp, vật liệu cách nhiệt và ma sát (phanh xe), trong đó có Việt Nam.
Tính nguy hại của amiang đã được thể hiện trong Nghị quyết của Đại hội đồng Tổ chức Lao
| Amiang là tên gọi chung của 6 loại sợi khoáng tự nhiên là: Chrysotile, amosite, crocidolite, anthophyllite, tremolite và actinolite; trong đó, 3 loại đầu là được sử dụng. Nhìn chung amiang có nhiều tính chất cơ lý đặc biệt như tính cách nhiệt, cách điện, cách âm, chịu ma sát, không có hoạt tính phóng xạ radon, có độ dai, bền cao, chịu được những biến đổi lớn về nhiệt độ, độ ẩm... |
động Quốc tế (ILO) 2006 về việc sử dụng amiang. Theo đó, Đại hội đồng nhận thấy rằng tất cả các dạng thức của amiang bị Ủy ban Nghiên cứu ung thư quốc tế xếp vào nhóm các chất có thể gây ung thư cho con người và Chương trình An toàn hóa chất cũng đã khẳng định điều này bởi họ nhận thấy rằng, mỗi năm có khoảng 100.000 công nhân chết do các căn bệnh có liên quan tới tiếp xúc với chất amiang. Dự đoán, Tây Âu sẽ có khoảng 190.000 người sẽ chết vì bệnh ung thư trung tiểu mô giai đoạn từ 1999-2034.
Điều đặc biệt lo lắng khi nhận thấy rằng công nhân lao động vẫn tiếp tục phải đương đầu với nhiều nguy cơ khi tiếp xúc với chất amiang, cụ thể là trong quá trình của sửa chữa, phá hủy, bảo dưỡng các công trình xây dựng, phá dỡ tàu thủy và các hoạt động thu dọn rác thủ công.
Tổng thư ký Công đoàn ngành chế tạo Bang NSW (Australia), đại diện Công đoàn Thép quốc tế- ông Paul Bastian cho biết, hiện tại, Australia là nước có tỷ lệ người chết do amiang cao nhất thế giới. Cho tới năm 2003, đã có 7.500 ca mắc bệnh ung thư trung tiểu mô và dự báo đến năm 2020, số ca mắc bệnh sẽ lên tới 18.000 người.
“Chúng tôi lo ngại rằng, châu Á sẽ là vùng chết người tiếp theo do amiang và các nước xuất khẩu amiang không nói hết sự thật về những hiểm nguy của chất amiang bởi vì họ muốn có lợi nhuận cao từ việc tiếp tục xuất khẩu amiang và những sản phẩm từ amiang”, ông Bastian bày tỏ lo ngại.
Việt Nam trước nguy cơ từ amiang
Theo ThS Nguyễn Trinh Hương- Viện BHLĐ, Tấm lợp amiang- xi măng (AC) là một loại vật liệu lợp được sử dụng rộng rãi nhất ở vùng nông thôn, miền núi của nước ta bởi vì tính ưu việt của nó. Đây là loại vật liệu lợp có công nghệ sản xuất đơn giản, có khả năng cách nhiệt tốt, chống cháy tốt, bền trong môi trường khí hậu ven biển, ẩm, không bị lão hoá và biến dạng nhiệt, thời gian sử dụng lâu, đặc biệt là giá rẻ (bằng ½ giá tấm lợp kim loại) nên phù hợp vói khả năng tiêu thụ của phần lớn người dân có thu nhập thấp.
Hiện nay ở Việt Nam có khoảng 40 cơ sở sản xuất tấm lợp AC, hàng năm cung cấp sản lượng trên 70 triệu m2 và sử dụng hơn 10.000 lao động trực tiếp. Có đến 90% lượng tiêu thụ amiang hiện nay được dùng cho các sản phẩm đúc bằng amiang- xi măng và khoảng 7% sử dụng trong các nguyên liệu có độ giáp khác.
Hội nghị “Amiang trong sản xuất- giải pháp an toàn và sức khỏe”
Nhưng một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành sản xuất tấm lợp amiang là sự độc hại của nó đối với đường hô hấp và nhiều khả năng gây bệnh ung thư phổi. Các Bộ: KHCN, TNMT, Y tế, Xây dựng đã có những quy định về việc đảm bảo môi trường trong sử dụng amiăng, các ngưỡng cho phép đối với nồng độ bụi amiăng. Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định 133 TTg, ngày 20/7/2004 về việc nghiêm cấm sử dụng amiăng amphibole (nâu và xanh) nhưng vẫn cho phép sử dụng amiăng chrysotile (trắng), loại vật liệu đang được các doanh nghiệp sử dụng, song phải đảm bảo nghiêm ngặt các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường và y tế.
Còn theo PGS.TS Lê Vân Trình, hiện tại tấm lợp amiang- ximang đang thỏa mãn được các tiêu chí đó nhưng nhận thức của người sử dụng lao động, người lao động vẫn thấp về những tiềm năng gây bệnh của amiang. Vì vậy, điều kiện làm việc của người lao động tại nhiều doanh nghiệp vẫn còn kém, nồng độ bụi cao, đó là những nguy cơ tiềm ẩn gây bệnh cho người lao động.
Do đó, việc tăng cường công tác tuyên truyền cho người sử dụng lao động, người lao động trong việc cải thiện môi trường làm việc, biết cách tự bảo vệ mình, hạn chế tiếp xúc với amiang là những biện pháp trước mắt vô cùng cần thiết.
Vật liệu thay thế amiang: Không thiếu?
Cũng theo đại diện Công đoàn Thép quốc tế Paul Bastian, với tình hình sử dụng amiang như hiện nay, trong tương lai gần, ước tính sẽ có từ 5-10 triệu người trên thế giới đã và sẽ chết do các bệnh amiang như ung thư trung tiểu mô và ung thư phổi.
Việt Nam đang đương đầu với nhu cầu nhà ở giá rẻ, với áp lực phát triển nhanh. Nghiên cứu vật liệu thay thế amiang đang cho nhiều lựa chọn các vật liệu an toàn hơn mà không có sự thay đổi đáng kể về mặt công nghệ sản xuất và chi phí giá thành, những vấn đề mà các nước hiện nay đang cấm sử dụng amiang thực hiện.
Ông Paul Bastian cho biết, có trên 40 nước đã thông qua Luật cấm amiang. Nhưng việc thay thế và cấm amiang đang bị Hiệp hội chrysotile của các nước xuất khẩu amiang phản đối quyết liệt. Các nước này cố gắng cũng cố vị trí của họ bằng cách hướng các hoạt động vào thị trường mới nổi lên ở châu Á và Nam Mỹ.
Do đó, cách hiệu quả nhất để cứu tính mạng con người là mở rộng quy mô cấm nhập và sử dụng amiang. Các biện pháp hiệu quả là kiểm soát ngay trong các công trình. Đó là các biện pháp mang tính pháp lý, gồm thanh tra và phát hiện amiang tại chỗ làm việc. Cung cấp đầy đủ thông tin cho người lao động; Kiểm soát chặt chẽ các khâu dỡ bỏ, tiêu hủy và sửa chữa có liên quan đến amiang; tuyên truyền mạnh mẽ các vật liệu thay thế amiang và điều quan trọng hơn cả là sự tự nguyện thực hiện các yêu cầu nói trên. Cũng cần phải đòi sự bồi thường cho các nạn nhân và gia đình của họ. Những người này phải được nhận sự chăm sóc y tế tốt nhất và các công ty amiang phải trả tiền cho các việc đó. Các hỗ trợ kỹ thuật để làm sạch các cùng đất bị ô nhiễm bởi amiang cũng là việc cần phải xem xét thấu đáo.
Còn theo ThS Nguyễn Trinh Hương, bên cạnh các giải pháp như tăng cường thực thi pháp luật, quản lý hành chính, chăm sóc y tế, tăng cường năng lực và nâng cao nhận thức… thì việc triển khai các biện pháp công nghệ và kỹ thuật nhằm giảm thiểu mức độ nguy hại trong các cơ sở sản xuất tấm lợp amiang kết hợp với việc bảo vệ môi trường và sức khoẻ cộng đồng là việc làm cần thiết đối với sự hợp tác chặt chẽ của các cơ quan quản lý, cơ quan nghiên cứu và các doanh nghiệp.
