Bù lại sự e dè hồi đầu năm, cuối năm, hàng loạt công ty đua nhau lên sàn. Sự xuất hiện của những công ty kinh doanh chứng khoán như SSI, HPC và TPH càng đốt nóng "nhiệt kế" chứng khoán Việt Nam. Một năm chào sàn thành công với thật nhiều "hội tụ đủ". Nhưng cũng còn đó nhiều năm thách thức do sự nhạy cảm và dễ đổ vỡ bởi những chấn động của nền kinh tế thế giới...
Từ "cơn sốt nóng" SSI
Cuối tuần qua, cổ phiếu công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn mang mã SSI chính thức chào sàn Hà Nội. Cùng với 2 mã chứng khoán khác là HPC và TPH, SSI nhận được sự quan tâm đặc biệt của công chúng đầu tư. Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, SSI đã trở thành tâm điểm của thị trường với giá giao dịch bình quân 165.900đ/cổ phiếu, mức giá lớn nhất trên sàn Hà Nội. (Trước đó, vị trí này thuộc về cổ phiếu ACB của Ngân hàng Á Châu và NTP của Nhựa Thiếu niên Tiền phong).
Thêm vào đó, với khối lượng giao dịch 336.000 cổ phiếu, tương ứng giá trị 51,8 tỷ đồng, SSI cũng trở thành cổ phiếu có giá trị giao dịch lớn nhất thị trường với tỷ trọng 38,45% giá trị giao dịch toàn thị trường. Đây là lần đầu tiên một loại cổ phiếu có khả năng gây ảnh hưởng mạnh tới cục diện thị trường ngay trong phiên giao dịch đầu tiên như SSI.
Sức hấp dẫn của cổ phiếu SSI được giới phân tích đưa ra nhiều yếu tố. Trong đó yếu tố nổi bật là kết quả kinh doanh của công ty này năm 2006. Lợi nhuận trước thuế đạt 202 tỷ đồng, tương đương 200% so với kế hoạch mà đại hội cổ đông đặt ra, doanh thu từ hoạt động môi giới tăng 1000%, doanh thu từ hoạt động quản lý danh mục tăng 3.400%, doanh thu từ hoạt động tự doanh tăng 600% và cổ tức phấn đấu ở mức tối thiểu 30% và trả bằng tiền mặt.
Với những con số đầy ấn tượng này, nhà đầu tư thận trọng nhất cũng phải đứng ngồi không yên. Đấy là chưa nói tới việc SSI là công ty chứng khoán đầu tiên có sự góp vốn và tham gia điều hành của cổ đông nước ngoài, vốn là những tổ chức, cá nhân có nhiều kinh nghiệm và uy tín trên thị trường tài chính thế giới.
VN-Index liên tiếp lập kỷ lục mới
Cũng liên tiếp trong những ngày cuối tuần qua, chỉ số VN-Index của thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục bứt phá và ghi thêm những kỷ lục mới, cả trên phương diện giá của các cổ phiếu và giá trị giao dịch. Phiên giao dịch thứ 1441 đóng cửa, chỉ số VN-Index tăng 18,39 điểm lên mức kỷ lục mới là 775,56 điểm. Trong tổng số 67 cổ phiếu công ty, có đến 51 mã cổ phiếu tăng giá, chỉ có 10 mã giảm giá và 6 mã đứng giá.
Kỷ lục về giá trị giao dịch cũng đã được thay thế bằng con số 5,86 triệu cổ phiếu khớp lệnh với tổng giá trị 778,6 tỷ đồng. Trước đó giá trị giao dịch của kỷ lục cũ là 663 tỷ đồng ngay cách đây 3 phiên.
Sự xuất hiện của những công ty chứng khoán như SSI, HPC cũng tạo nên những nét đột phá trên sàn Hà Nội với không khí giao dịch hết sức sôi động và giá trị giao dịch tăng mạnh ở hầu hết các cổ phiếu. Khối lượng giao dịch toàn thị trường đạt 1,91 triệu cổ phiếu, tương ứng giá trị 133,37 tỷ đồng, tăng gấp hơn 2 lần so với phiên trước, đồng thời là mức lớn nhất kể từ trước đến nay tại một phiên giao dịch.
Nhà đầu tư nước ngoài cũng giao dịch mạnh trong phiên này với khối lượng 314.300 cổ phiếu, chiếm 16,41% khối lượng giao dịch toàn thị trường, tập trung chủ yếu vào các cổ phiếu BCC, BMI, PPC, SSI và TBC.
Như vậy, cùng với sự kiện SSI, HPC, TPH lên sàn giao dịch, thị trường chứng khoán Hà Nội (TTCKHN) đã có những bước tiến mạnh mẽ về quy mô thị trường cũng như quy mô giao dịch với nhiều kỷ lục mới được thiết lập. Quy mô thị trường của TTGDCK Hà Nội hiện tại là 38 loại cổ phiếu với tổng giá trị niêm yết trên 8.500 tỷ đồng. Giá trị vốn hoá thị trường trong phiên này lên tới 53.642 tỷ đồng, tăng 23,34% so với phiên trước.
Nói như ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch HĐQT công ty Chứng khoán Sài Gòn: "2006 có thể coi là năm nở rộ của dịch vụ chứng khoán với sự xuất hiện của hàng loạt công ty chứng khoán mới. Cho đến thời điểm đầu tháng 12.2006, đã có tới 22 công ty chứng khoán được cấp phép thành lập, với mức vốn điều lệ hơn 2300 tỷ đồng. Con số này chưa thể dừng lại, vì hiện tại UBCKNN đã chấp thuận về mặt nguyên tắc cho 29 công ty khác".
Chạy đua "lên sàn"
Cơn sốt giá của hàng loạt cổ phiếu chào sàn đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy hàng ngàn công ty cổ phần tính đến chuyện niêm yết trên thị trường giao dịch chính thức.
Nếu như chỉ cách đây 3 năm, đa số doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hoá đều e ngại việc công khai hoá thông tin hoạt động doanh nghiệp thì hiện nay, khái niệm công khai và minh bạch hoá thông tin được hiểu theo một ngữ nghĩa khác, đó là vừa là sức ép, vừa là động lực khiến doanh nghiệp buộc phải tiến hành cải cách mạnh mẽ phương thức quản trị doanh nghiệp và điều hành hoạt động kinh doanh. Chào sàn là một thời khắc quan trọng và luôn được cả người lao động và chính bản thân lãnh đạo các công ty cổ phần trông đợi. Giá trị doanh nghiệp tăng cao. Hiển nhiên là tài sản cá nhân của mọi cổ đông đều tỷ lệ thuận với mức từng mức tăng cụ thể.
Sự sôi động của thị trường chứng khoán không chỉ tác động mạnh mẽ đến các công ty niêm yết mà còn tác động mạnh và đang tạo ra sự thay đổi về chất đối với chính bản thân các định chế tài chính trung gian, cụ thể là các công ty chứng khoán.
Không phải đợi đến lúc tham gia niêm yết trên thị trường chứng khoán, công chúng đầu tư và nhiều chuyên gia chứng khoán đã có thể nhận ra chiến lược phát đầy tham vọng của công ty chứng khoán Sài Gòn SSI. Ngoài các dịch vụ chứng khoán thông thường như môi giới, giao dịch, tư vấn niêm yết, phát hành…có thể thấy rõ SSI đang trở thành một tổ chức trung gian thu xếp vốn dài hạn cho doanh nghiệp bằng cả hai phương tiện là cổ phiếu và trái phiếu.
Dịch vụ bảo lãnh phát hành cùng đã bắt đầu được khởi động với ấn tượng thành công đầu tiên là bảo lãnh phát hành 900 tỷ đồng trái phiếu của tổng công ty điện lực Việt Nam. Dịch vụ này sẽ được mở rộng tới các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác mà trước mắt sẽ là xi măng, khoáng sản. Và để hiện thực hoá thành công chiến lược đầy tham vọng này, cơ cấu của SSI đang được cơ cấu lại giống mô hình của một ngân hang đầu tư. Tất nhiên vẫn phải dựa trên nền tảng chính là thương hiệu và nguồn nhân lực.
2006 - "Hội tụ đủ" cho phát triển chứng khoán
Nếu như năm 2006, để thành lập một công ty chứng khoán, người ta chỉ cần mức vốn pháp định là 50 tỷ đồng. Nhưng từ 1/1/2007, con số này sẽ là 170 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia chứng khoán, động lực quan trọng hơn cả thúc đẩy sự ra đời của các công ty chứng khoán chính là dung lượng thị trường ngày một gia tăng, đồng thời các nhà đầu tư trong nước cũng muốn tranh thủ chiếm lĩnh thị phần trước khi các nhà đầu tư nước ngoài nhập cuộc trong một tương lai gần.
Với mức vốn điều lệ lên tới 500 tỷ đồng, SSI được coi là công ty có quy mô vốn điều lệ lớn nhất trong số hơn 20 công ty chứng khoán đang hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Năm 2000, công ty này khởi nghiệp với mức vốn điều lệ vô cùng khiêm tốn: 6 tỷ đồng. Sự thành công và phát triển vượt bậc của công ty chứng khoán này được đánh giá ở cả hai góc độ: vừa là nguyên nhân, vừa là kết quả của sự tăng trưởng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
SSI được mệnh danh như một bà đỡ mát tay nhất cho sự chào sàn của hàng loạt cổ phiếu mới ở cả hai đầu của thị trường chứng khoán Việt Nam là trung tâm giao dịch chứng khoán TP.HCM và Hà Nội. Cứ 10 nhà đầu tư thì có đến 6 người chọn dịch vụ tư vấn của công ty chứng khoán này, không kể là nhà đầu tư trong nước hay nước ngoài.
Sự xuất hiện của hàng loạt các định chế tài chính trung gian, hành lang pháp lý đang từng bước được hoàn thiện, hay chủ trương cổ phần hoá quyết liệt của Chính phủ cũng được đánh giá là những điều kiện cần cho sự phát triển của thị trường chứng khoán.
Tất cả những ai quan tâm đến lĩnh vực này ở Việt Nam đều nhận thấy năm 2006 là thời điểm hội tụ rất nhiều những điều kiện đủ khiến cho thị trường chứng khoán liên tục đạt những mốc kỷ lục mới vào thời điểm cuối năm.
Bên cạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và tương đối ổn định, việc Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO và tổ chức thành công hội nghị APEC được coi là nguyên nhân quan trọng và có tác động lâu dài đến cả hai lĩnh vực thu hút vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp. Thêm vào đó là việc quốc hội Mỹ cuối cùng cũng đã quyết định thông qua quy chế PNTR cho Việt Nam khiến cho rào cản cuối cùng trong quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước đã được tháo gỡ. Dòng vốn đầu tư từ Mỹ tới bất kỳ quốc gia nào cũng được chú ý cao bởi số lượng và chất lượng thường vượt trội.
Những nguy cơ tiềm ẩn
Mặc dù được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là thị trường chứng khoán triển vọng nhất châu Á, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam cũng sẽ phải đối mặt nhiều khó khăn và thách thức trong quá trình hội nhập. Ngoài quy luật tất yếu là trở nên nhạy cảm hơn và dễ bị lây lan bởi những đổ vỡ tài chính trên thế giới và trong khu vực, những đối tượng tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam đang và sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn nội tại.
Nhưng cho dù thế nào đi nữa, những diễn biến hiện tại vẫn cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào thời kỳ cực thịnh. Chỉ số Vn-Index liên tục bứt phá và tạo ra những kỷ lục mới, lượng hàng hoá tăng nhanh và chứng khoán đang trở thành mối quan tâm rộng rãi của toàn xã hội.
Theo Uỷ ban chứng khoán nhà nước, chỉ trong năm 2006, tỷ lệ vốn hoá của toàn bộ thị trường hoàn toàn có khả năng vượt mức 20% GDP, tức là đã vượt qua chỉ tiêu phát triển của năm 2010. Dung lượng vốn của thị trường đạt mức 30%GDP vào năm 2010 là điều hoàn toàn có khả năng trở thành hiện thực.
Trong tương lai, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ thực sự trở thành chiếc nhiệt kế đo sức khoẻ của nền kinh tế. Tuy nhiên, để thực hiện được nhiệm vụ đó, thị trường chứng khoán Việt Nam cần được phát triển bền vững ngay từ lúc này.
