Không có quy hoạch, không cấp quyền sử dụng đất nên không có cơ sở để thu nộp thuế nhà đất, đó là một thực tế đang diễn ra tại 3 tổ dân cư 8, 9, 10 khu phố Vĩnh Tuy 2, thị trấn Mạo Khê (Đông Triều). Suốt 30 năm nay, 283 hộ dân định cư trên mảnh đất này nhưng chưa một lần đóng thuế nhà đất!
Một góc khu dân cư 201, Thị trấn Mạo Khê (Đông Triều).
Từ việc “Đem con bỏ chợ”
Khu Vĩnh Tuy 2, thị trấn Mạo Khê (Đông Triều) có 10 tổ dân cư, trong đó 3 tổ: 8, 9, 10 có diện tích khoảng 3ha là nơi định cư của 283 hộ dân từng là cán bộ, công nhân, con em Xí nghiệp Xây dựng 201 thuộc Công ty Xây dựng số 16 (tiền thân của Tổng Công ty Xây dựng Bạch Đằng). Đây cũng là lý do mà 3 tổ dân cư nói trên đều có tên gọi chung: Khu dân cư 201.
Năm 1976, gần 1.000 công nhân của Xí nghiệp Xây dựng 201 từ TP Hải Phòng được điều về huyện Đông Triều để thi công xây dựng Nhà máy Xi măng Hoàng Thạch. Sau khi có ý kiến của Chính phủ, Xí nghiệp Xây dựng 201 đã ký hợp đồng với tỉnh Quảng Ninh và huyện Đông Triều thuê khu đất khoảng 3ha để làm lán trại cho công nhân trú ngụ trong thời gian thi công công trình. Đến năm 1986, khi công trình Nhà máy Xi măng Hoàng Thạch hoàn thành và đưa vào vận hành, một bộ phận công nhân tiếp tục được điều động đến những công trình khác, một bộ phận bám trụ ở lại. Trải qua hơn 30 năm, số công nhân ở lại nay đã trở thành một cộng đồng dân cư với 283 hộ gia đình và có hộ khẩu thuộc khu Vĩnh Tuy 2, thị trấn Mạo Khê. Sẽ không có gì xảy ra nếu như ngay sau khi kết thúc thời hạn thuê đất, Xí nghiệp Xây dựng 201 chủ động liên hệ lại với chính quyền địa phương và các cấp chính quyền từ tỉnh, huyện, thị trấn quan tâm tiến hành các thủ tục tiếp nhận lại diện tích đất kể trên. Chính sự quan liêu, tắc trách này khiến toàn bộ diện tích đất mà các hộ dân đang cư trú đã không nằm trong diện quản lý và thu thuế của địa phương?
Trong căn nhà chừng 20m2 đã xuống cấp bà Hoàng Thị Dung, tổ 9 bức xúc nói: “Xí nghiệp đã bỏ rơi chúng tôi, không có trách nhiệm phối hợp cùng với địa phương lo toan cho chúng tôi có nơi ở ổn định. Hiện tại chúng tôi đang chịu cảnh sống chật chội nhưng lại không được phép xây dựng mới.” Ông Nguyễn Văn Hoạt, Khu phó Khu Vĩnh Tuy 2 cho biết thêm: “Hầu hết các hộ dân khu dân cư 201 đang sinh sống trong điều kiện hết sức khó khăn. Khó khăn cả về kinh tế lẫn điều kiện sinh hoạt. Những nhà có điều kiện một chút tổ chức xây mới thì lại trở thành vi phạm. Hoàn cảnh này chúng tôi đã phải chịu đựng hơn 30 năm nay, giờ đây bà con đang mong muốn sớm được cấp đất ở ổn định để có trách nhiệm đóng góp thuế với Nhà nước và đỡ mang tiếng là khu dân cư không nộp thuế.”
Khu vực cơi nới, lấn chiếm đất tại tổ 8 khu Vĩnh Tuy 2.
Có phải chính quyền tắc trách?
Với mong muốn giải quyết vấn đề trên, ngày 8-12-1993, UBND tỉnh đã có Quyết định số 2458/QĐ-UB với nội dung quy hoạch khu đất trên thành khu dân cư tự xây. Tuy nhiên, để thực hiện quyết định này cần tiến hành xoá toàn bộ nhà cũ, xây dựng quy hoạch mới, trong khi đó hiện trạng khu dân cư phần lớn đã xây dựng nhà kiên cố nên công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn; người dân một mặt không ủng hộ phương án nêu trên, mặt khác lại kiến nghị được cấp quyền sử dụng đất theo hiện trạng do đó Quyết định đã không được thực hiện.
Chưa được giao cụ thể cho chính quyền sở tại quản lý, thiếu quy hoạch và chưa cấp quyền sử dụng đất cho các hộ dân, sự thả nổi này đang là mối quan ngại, tiềm ẩn những vấn đề phức tạp nảy sinh như: Hiện tượng chuyển nhượng, chiếm dụng đất trái phép; xây dựng cơi nới trái phép. Đặc biệt do thiếu quy hoạch nên chính khu dân cư này đang xâm hại đến môi trường làm ảnh hưởng đến khoảng 4ha diện ích đất sản xuất nông nghiệp thuộc cánh đồng Sáu Mẫu, thị trấn Mạo Khê. Ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thị trấn Mạo Khê khẳng định: “Hiện tại thị trấn chỉ đơn thuần quản lý hành chính đối với khu dân cư này còn về phần diện tích đất đai chưa được cấp trên giao nên thị trấn không có quyền can thiệp. Đặc biệt đối với thuế đất ở chỉ khi các hộ dân được giao quyền sử dụng đất mới có cơ sở làm sổ bộ thuế và thu thuế theo quy định”.
Bà Nguyễn Thị Huân, Chủ tịch UBND huyện Đông Triều cho biết: “Tháo gỡ vấn đề này, huyện đang chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với Sở Tài nguyên - Môi trường tiến hành điều tra, kiểm tra hiện trạng sử dụng đất tại khu vực dân cư 201, trên cơ sở đó tham mưu cho huyện xây dựng phương án và tiến hành lập quy hoạch cụ thể. Sau khi xây dựng xong quy hoạch và được cấp có thẩm quyền phê duyệt huyện sẽ tiến hành cấp quyền sử dụng đất theo nguyện vọng của các hộ dân đối với những hộ dân đủ điều kiện về cơ sở pháp lý”.
Phương án giải quyết vấn đề đang được hé mở. Đây sẽ là điều kiện để 283 hộ dân khu dân cư 201 ổn định cuộc sống, là cơ sở để công tác quản lý đất đai của chính quyền sở tại được tốt hơn.
