Nhìn những chiếc máy cày đang hối hả chuẩn bị đất trồng cây vụ đông - xuân trên cánh đồng thuộc thôn Bắc Văn, xã Thanh Sơn, huyện Ba Chẽ chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng. Không khí nơi đây thật náo nhiệt bởi tiếng người hoà tiếng máy. Những người nông dân miền núi vốn chỉ quen với lao động thủ công, dùng sức người để “đánh vật” với đồng đất bấy lâu, nay đã làm chủ máy móc trong sản xuất. Điều đó cũng đủ nói lên những đổi thay của Ba Chẽ hôm nay.
Dừng cày, tắt máy, đưa vạt áo lên lau những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán, anh Trần Văn Ngằn nông dân thôn Bắc Văn nói như khoe: “Máy cày 4162 đấy, máy của tỉnh cấp, có máy rồi làm đất nhàn lắm, không khổ như trước nữa”. Với điều kiện đặc thù của huyện miền núi vùng cao, cuối năm 2007, Ba Chẽ là địa phương duy nhất được UBND tỉnh đặc biệt quan tâm hỗ trợ sản xuất nông, lâm nghiệp theo Quyết định số 4162 với mục tiêu thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội, giảm nhanh, vững chắc tỷ lệ hộ nghèo. Trong 2 năm (2008, 2009) thực hiện chương trình với tổng vốn hơn 13 tỷ đồng, “4162” như “luồng gió mới” thổi vào đời sống của nhân dân các dân tộc ở Ba Chẽ. UBND huyện đã giao cho các xã, thị trấn trực tiếp làm chủ đầu tư dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, sử dụng lồng ghép với nguồn vốn chương trình 135; các Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Phòng Tài chính - Kế hoạch có trách nhiệm hướng dẫn sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích, phát huy hiệu quả cao nhất và thanh quyết toán kịp thời nguồn vốn theo quy định tài chính hiện hành.
Hai năm qua, nguồn vốn 4162 đã hỗ trợ cho dân 48.910kg giống cây trồng các loại như khoai tây Hà Lan, hạt Bí xanh, 1.924 con giống, 82 con lợn lái hậu bị, 94 con bò sinh sản, 32 con nhím giống, hơn 9.000 con gà đồi… Hỗ trợ trồng rừng sản xuất, trồng cây lâm sản ngoài gỗ như tre mai, thanh long, cây hương bài… Đặc biệt từ nguồn vốn ưu đãi này đã hỗ trợ người nông dân 238 máy cày, 75 máy tuốt lúa, 79 máy bơm nước, hơn 206 tấn phân bón và rất nhiều cày, bừa sắt thủ công, máy tách hạt, máy gieo xạ thẳng, thuốc bảo vệ thực vật.
Đến nay, nguồn vốn ưu đãi đặc biệt này đã thực sự trở thành động lực thúc đẩy mạnh mẽ bà con nông dân ứng dụng kỹ thuật mới, vươn lên làm giàu. Thông qua các lớp tập huấn kỹ thuật cộng đồng, trình độ sản xuất của bà con được nâng lên rõ rệt. Năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi ngày càng tăng. 12 mô hình trình diễn kỹ thuật về trồng cây mía tím, nuôi nhím, lợn rừng, lợn lái sinh sản, gà đồi... được áp dụng thành công, được nhân rộng. Trên địa bàn toàn huyện đã xuất hiện nhiều hộ điển hình có thu nhập cao như gia đình anh Nguyễn Thái Phong, thôn Xóm Mới, xã Lương Mông. Gia đình anh Phong được hỗ trợ 100% vốn mua giống lợn rừng, 60% kinh phí xây dựng chuồng trại. Từ 3 con lợn giống được mua từ năm 2008 đến nay gia đình anh Phong đã gây dựng đàn lợn rừng với 12 con. Anh Phong cho biết: “Khoảng 2 tháng nữa đàn lợn con được xuất chuồng, trừ chi phí, gia đình tôi sẽ có thu nhập khoảng 80 triệu đồng. Nếu không có nguồn vốn 4162 hỗ trợ, gia đình tôi không có kinh tế phát triển như hôm nay”.
Trong sản xuất lâm nghiệp, có lẽ chưa bao giờ người dân huyện Ba Chẽ lại hăng hái trong phong trào trồng rừng đến thế. Từ chỗ chỉ thụ động khai thác các sản phẩm từ rừng một cách bừa bãi, không theo quy hoạch của huyện, đến nay mỗi người dân đều ý thức được rằng rừng chính là nguồn lợi, là cuộc sống của mình nếu biết bảo vệ và chăm sóc. Vì vậy, với sự hỗ trợ của nhà nước, trồng và bảo vệ rừng đã trở thành phong trào ở nhiều thôn, bản. Nhiều hộ gia đình tự bỏ vốn ra trồng; tập trung trồng vào những nơi đất trống, đồi trọc góp phần nâng độ che phủ rừng của huyện lên 47,1%, phát huy được thế mạnh của địa phương. Đặc biệt công tác bảo vệ, phòng chống cháy rừng không còn chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà giờ đây đã trở thành “nhiệm vụ” của mỗi người dân, mỗi bản, mỗi làng.
Nhờ nguồn vốn 4162, nhân dân các dân tộc Ba Chẽ có điều kiện đẩy mạnh sản xuất phát triển kinh tế. Riêng năm 2009 đã giảm được 6,84% hộ nghèo. Đây chính là điều kiện thuận lợi cho xây dựng đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân. Hàng năm tỷ lệ hộ đạt danh hiệu gia đình văn hoá luôn chiếm từ 80-85%, so với tổng số hộ đăng ký đầu năm. Công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân được đảm bảo. Công tác giáo dục được chú trọng, tỷ lệ trẻ 6 tuổi đi học luôn đạt 100%...
Sử dụng nguồn vốn có hiệu quả đã là điều ghi nhận song kết quả lớn mà Ba Chẽ thu được từ “4162” là người dân địa phương đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức trong sản xuất, góp phần đẩy mạnh cơ khí hoá, công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn.
