Liên hợp quốc khẳng định Iran đứng đằng sau cung cấp bom mìn bí mật cho Taliban. Trong khi đó, nhiều bằng chứng do các phía khác đưa ra lại không đồng tình với kết luận này.
Iran đang “tuồn” bom cho Taliban?
Trong một tuyên bố chính thức, Liên hợp quốc khẳng định rằng Iran đang cung cấp vũ khí cho Taliban - kẻ thù “không đội trời chung” của quốc gia này. Hoàn toàn đồng ý với kết luận trên, người đứng đầu Văn phòng Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ (ODNI), Denis Blair, đưa ra thêm bằng chứng là việc một chỉ huy Taliban tuyên bố những thắng lợi họ đạt được trước liên quân NATO có sự hỗ trợ của người láng giềng.
Tuy nhiên, những bằng chứng mà Bộ Quốc phòng Mỹ, quân đội Canada ở Afghanistan và bản thân các phần tử Taliban đưa ra lại trái ngược với lời tuyên bố trên. Các bằng chứng cho thấy mìn chống tăng – thứ vũ khí gây ra ngày càng nhiều thiệt hại về người đối với NATO mà Taliban đang sử dụng - do chính Mỹ cung cấp cho phong trào Jihadi trong thời kỳ nước này chống lại Liên bang Xô viết từ những năm 80.
ODNI viết rằng Iran một mặt đang “bí mật cung cấp vũ khí cho các nhóm chống chính phủ ở Afghanistan nhưng mặt khác lại công khai tuyên bố ủng hộ chính phủ nước này”. Khi được yêu cầu đưa ra bằng chứng chứng minh, ODNI cho biết “Chỉ huy Taliban đã công khai thừa nhận rằng họ nhận được sự hỗ trợ từ phía Iran và sự trợ giúp này đã mang đến thành công trong các chiến dịch chống lại quân đồng minh”. Câu nói này được ODNI trích dẫn rất nhiều lần trong bản báo cáo của mình.
Một phóng viên người Anh tên là Kate Clark đã dẫn lời một thủ lĩnh Taliban giấu tên rằng, “Có một loại mìn gọi là Rồng (Dragon). Iran đang gửi tới cho chúng tôi. Loại mìn này có tính sát thương cao”. Người này nói thêm rằng loại mìn mới sẽ “phá hủy hoàn toàn” các cỗ xe tăng lớn”, trong khi những loại mìn phá tăng bình thường chỉ gây ra những “sát thương nhỏ”.
Nếu đúng như vậy thì việc Iran chế tạo ra loại vũ khí chống tăng có tính sát thương cao là một bước phát triển đáng lưu ý trong cuộc chiến ở Afghanistan. Các sĩ quan Mỹ và Liên quân cho biết hầu hết các thương vong và tử nạn của quân Đồng minh đều do “dính” bẫy bom dọc đường. Thương vong tăng cao trong 2 năm vừa qua một phần lớn là kết quả của việc Taliban gài ngày càng nhiều các bẫy bom.
Không, mìn của Taliban đến từ Mỹ
Ngược lại với thông tin về công nghệ bom mìn phát triển của Iran, cơ quan phụ trách việc chống bẫy bom mìn ở Iraq và Afghanistan của Nhà trắng cho hay thứ vũ khí đang gây hoảng loạn cho quân Đồng minh không phải là của Iran. Chúng chính là loại mìn sản xuất ở Italy, do lực lượng hỗ trợ quân Jihadi của CIA Mỹ mang tới trong chiến tranh chống Xô viết trong thập niên 1980.
Đáp lại yêu cầu điều tra từ phía Inter Press Service, tạm dịch là Dịch vụ báo chí quốc tế (IPS), tổ chức JIEDDO - một đơn vị của Bộ Quốc phòng Mỹ, trả lời trong một bức thư điện tử rằng mìn chống tăng TC-6 do Ý sản xuất đang rất “thịnh hành” ở các vùng do Taliban chiếm lĩnh và nó đã được cải tiến để nâng cao khả năng sát thương trong các thiết bị gây nổ IED.
JIEDDO cũng cho biết thêm “hai hoặc ba quả mìn TC-6 được nối liên tiếp với nhau nhằm đảm bảo lượng thuốc nổ đủ lớn để giáng những đòn đau nhất lên các cỗ xe tăng của liên quân”. Việc kết hợp 2 hoặc 3 quả mìn lại thành một khiến cho sức hủy diệt của nó tăng lên rất cao.
Tuyên bố của thủ lĩnh Taliban về một loại vũ khí mới hiệu quả hơn do Iran cung cấp có vẻ như là đòn “tung hỏa mù” với báo chí phương Tây.
Nhà văn người Anh Jason Elliot, người đã liên tục lui tới Afghanistan từ năm 1979, kể lại trong cuốn sách “Quan ngại về Afghanistan” xuất bản năm 2001 của mình rằng loại mìn TC-6 do Italy sản xuất là loại mìn phá tăng phổ biến nhất ở đất nước này. 7 kilogram thuốc pháo TNT có thể “thổi bay một chiếc xe tăng như một con hải cẩu hất nhẹ con rùa con”.
Theo như Elliot quan sát thì hàng triệu quả mìn vẫn đang nằm dưới đất từ thời Xô viết đóng quân ở đây. Nhưng mới có khoảng 20.000 quả bị phá hủy hoặc gỡ bỏ từ năm 1989, Liên hợp quốc ước tính.
Một bằng chứng khác về việc Taliban đang sử dụng TC-6 làm vũ khí phá hủy xe tăng của NATO là bức ảnh do al-Jazeera công bố vào tháng 1/2007 về một kho chứa thuốc nổ ở tỉnh Helmand. Bức ảnh do một phóng viên chiến trường có tên James Bays chụp được, trong đó hai phần tử Taliban đang sử dụng một loại mìn mà có thể rõ ràng nhận ra đó là TC-6. Hai người này nói với phóng viên rằng lượng thuốc nổ trong kho sẽ được dùng để chế thành bom chống tăng.
Quân Taliban đã tạo ra được vũ khí chống tăng từ những “bãi mìn hợp pháp” có từ thời kỳ quân Liên Xô ở đây, Menard nói thêm. Ngoài ra, một nguồn tin tình báo cho biết mìn mà Taliban đang sử dụng đến từ “một thị trường chợ đen rộng lớn”. Menard khẳng định quân đội Taliban đang “chế tạo ra những quả mìn lớn hơn” từ những sản phẩm ban đầu như thế này.
Mìn đến từ cả Mỹ và Iran
Vào năm 2007 và 2008, quân đội và cảnh sát Afghanistan phát hiện ra 2 kho lưu trữ vũ khí lớn ở tỉnh Herat gần biên giới với Iran, trong đó có cả loại mìn chống tăng mà các quan chức nước này cho rằng nó có nguồn gốc từ Iran.
Trong số những bức ảnh chụp bãi mìn phát hiện ở Herat do Hội liên hiệp những người phụ nữ tiến bộ của Afghanistan công bố, có một bức cho thấy rất rõ mìn TC-6 và một loại mìn khác có phần đầu giống với M-19 của Mỹ - cả 2 đều được tìm thấy ở nước này hơn 2 thập kỉ trước. Một loại mìn khác chưa xác định được tên nhưng chắc chắn nó không giống với bất cứ loại mìn nào của Iran mà người ta được biết tới hiện nay.
Một bức khác chụp kho dự trữ ở Herat năm 2007 do hãng Agence France-Presse công bố cũng cho thấy kết quả tương tự như trên: rất nhiều mìn TC-6 và một loại khác rất giống M-19. Trong bức ảnh này, một cảnh sát Afghanistan đang chỉ vào một dấu hiệu nào đó trên quả mìn thứ hai, để chỉ ra rằng nó có nguồn gốc từ Iran.
Hơn thế nữa, một báo cáo năm 2009 về những kẻ vận chuyển vũ khí tới Afghanistan trong thập niên 90 của Trung tâm phân tích sách lược và công nghệ đóng tại Moscow cho hay trong số vũ khí lớn mà Iran hỗ trợ cho lực lượng liên quân phía Bắc chống lại Taliban năm 1999 có cả mìn chống tăng.
Số lượng áp đảo của TC-6 trong số các vũ khí được tìm thấy ở Herat chỉ ra rằng mìn chống tăng phát hiện ở đây vào năm 2007 và 2008 không phải do phía Iran hỗ trợ cho Taliban. Chúng, hoặc là mìn còn sót lại từ những năm 80 do Mỹ cung cấp cho lực lượng mujahideen chống lại Liên Xô hoặc là của Iran hỗ trợ cho lực lượng liên quân phía Bắc chống lại Taliban hồi cuối những năm 90.
