Ai là thân nhân của các liệt sĩ Ngô Văn Lãnh và Ngô Quang Đạo?

Bà Phạm Thị Si ở số nhà 28, phố Vạn Xuân, phường Bạch Đằng, TP Hạ Long kể cho tôi nghe câu chuyện tình nghĩa của bà con người Khơ me ở xã Tịnh Biên huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang đã giúp gia đình bà tìm được mộ của anh trai là liệt sĩ (LS) Phạm Thế Thắng đã được đưa vào nghĩa trang LS huyện Tri Tôn và tình cờ đã phát hiện ra mộ của hai người con Quảng Ninh hiện đang yên nghỉ tại đây.

Ai là thân nhân của các liệt sĩ Ngô Văn Lãnh và Ngô Quang Đạo? ảnh 1

Quê bà Si ở Vĩnh Bảo, Hải Phòng, năm 1979 bà ra Quảng Ninh làm việc. Năm 1968, anh trai bà là Phạm Thế Thắng tuy chưa đủ 18 tuổi nhưng đã viết đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu. Gia đình chỉ duy nhất nhận được thư và ảnh của anh gửi ra cho biết đang hành quân ở Trường Sơn rồi bặt tin. Biết tin con hy sinh ở chiến trường miền Nam, bố mẹ bà thương con vô hạn mà không biết con mình nằm ở nghĩ trang nào. Mẹ bà âm thầm khóc thương con trai suốt mấy chục năm. Còn bố đã một mình một xe đạp đi suốt 6 tháng trời tìm con ở nhiều nghĩa trang cũng không tìm được mộ con! May quá, chuyện ông già đi xe đạp suốt chiều dài đất nước tìm mộ con đã đến tai một đại tá đã về hưu người cùng huyện. Ông là đồng đội của LS Phạm Thế Thắng cùng đánh đồn Năm Qui ở xã Tịnh Biên, huyện Tri Tôn năm 1969. Ông cho biết: Khi ấy LS Thắng là y tá của đơn vị đặc công đang đưa một cán bộ bị thương ra tuyến ngoài thì trúng đạn từ trong đồn bắn ra. Đồng đội đã phủ rơm lên đánh dấu để sẽ đưa anh ra sau khi chiếm được đồn. Song trận ấy, ta thất bại phải rút lui, cũng không kịp đưa anh Thắng ra. Vị đại tá già đã dùng một tờ giấy xé trong vở học sinh vẽ sơ đồ đường về huyện Tri Tôn.

Bà Si kể: Năm 2009 bố tôi mặc dù tuổi đã cao, cũng là lần cuối đi tìm mộ con để người vợ già đỡ khóc thương con từng ngày. Như có trời run rủi, bố tôi về xã Tịnh Biên - một xã nghèo, đa số là đồng bào Khơ Me nhưng một lòng đi theo cách mạng. Một đồng đội cũ của anh Thắng đã đưa bố tôi đến đúng nơi anh hy sinh ở giữa “cánh đồng chết” trước đồn Năm Qui và cho biết: Năm 1969 đánh đồn Năm Qui có bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân xã. Địch chống cự ác liệt, ta hy sinh nhiều đành phải rút. Sáng hôm sau địch tìm thấy xác LS Thắng, chúng đã hèn hạ trả thù bằng cách dùng ô tô kéo lê xác anh trên đường làng để hăm doạ bà con nơi đây. Bà con Khơ me ở xã Tịnh Biên đã bí mật đưa anh tôi và mấy LS nữa về chôn ở sau chùa Chau Sanh. Thời gian qua đi, người mất, người không nhớ, bà con chỉ biết mộ của anh tôi nằm ở dãy 5 ngôi mộ sau chùa Chau Sanh đem về Nghĩa trang LS huyện Tri Tôn quy tập. Năm 2010, mẹ tôi đã nhờ một nhà sư ở Sài Gòn xuống tận nghĩa trang để làm lễ cầu hồn siêu thoát cho anh tôi và các LS. Ở nghĩa trang LS huyện Tri Tôn có nhiều ngôi mộ chỉ có mộ mà không có tên hoặc chỉ có tên đơn vị như Sư 61, đơn vị 101, 102... Gia đình tôi đã nhờ “tâm linh” mà nhận được mộ anh tôi LS Phạm Thế Thắng. Nếu không có tình nghĩa của bà con Khơ me xã Tịnh Biên thì không biết đến bao giờ mẹ tôi và gia đình mới thôi nỗi khắc khoải đi tìm mộ anh. Nhìn những dãy mộ nằm thẳng hàng thẳng lối chúng tôi lại nghĩ đến bao gia đình đã và đang đi tìm người thân như gia đình tôi. Chúng tôi đã đi thắp hương cho tất cả các nấm mồ LS trong nghĩa trang và phát hiện ra giữa rất nhiều mộ LS chưa có tên lại có 2 ngôi mộ của hai người con Quảng Ninh là: LS Ngô Văn Lãnh, sinh  năm 1949, ngày tham gia cách mạng 1966, hy sinh năm 1968 và LS Ngô Quang Đạo, sinh năm 1945, ngày tham gia cách mạng 1959, hy sinh năm 1971, nằm đầu một dãy các ngôi mộ khác.

Bà Si đã chụp ảnh hai tấm bia và qua nhiều ngày phân vân không biết bằng cách nào thông tin cho gia đình các LS. Bà đã bàn trong gia đình: Hay là làm tờ rơi dán nơi cửa Chùa Long Tiên, phố Bến Tàu, TP Hạ Long để mong có ai quan tâm thông báo cho gia đình hai LS Lãnh và Đạo biết.

Tình cờ gặp bà Si ở một hiệu ảnh, bà nhờ tôi viết những thông tin này cũng mong qua Báo Quảng Ninh thông tin tới gia đình hai LS. Nếu ai muốn tìm hiểu chi tiết hơn về mộ  LS Ngô Văn Lãnh và LS Ngô Quang Đạo xin liên hệ với bà Si ở địa chỉ trên hoặc theo số điện thoại: 033.3823.258;  DĐ: 0982.331.599.

Cùng chuyên mục