Âm nhạc hiện nay rất đáng lo ngại...

Nền âm nhạc cách mạng nửa thế kỷ qua đã có những đóng góp hết sức to lớn trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và thống nhất đất nước. Tuy nhiên, những năm gần đây có không ít tác phẩm ra đời vội vã, rồi nạn "đạo nhạc", nhạc nhái... rất đáng báo động!

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với NS Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Hội và NS An Thuyên - Phó Chủ tịch Hội NS VN xoay quanh nội dung này...

Chúng ta đã có một nền âm nhạc, mà nhiều tác phẩm đến nay vẫn còn nguyên giá trị và có thể nói đó là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với công chúng. Ông có thể đánh giá về chặng đường hết sức đáng nhớ này?

NS Đỗ Hồng Quân
: Chúng ta đã có một số giai đoạn mà các nhạc sĩ đã cống hiến hết sức tuyệt vời, thật là xuất sắc, rất đáng tự hào. Từ thời kỳ chiến tranh, cho đến thời kỳ xây dựng lại đất nước,  không thể không nói đến đó là nền âm nhạc cách mạng, ngay lớp trẻ bây giờ vẫn tôn vinh nó. Rồi chúng ta có cả một di sản đã được thế giới công nhận: Cồng chiêng, Nhã nhạc cung đình Huế...

Rồi mỗi dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc của ta đều có một kho tàng âm nhạc dân gian rất đáng quý. Ngoài những ca khúc còn phải kể đến đóng góp to lớn của thể loại âm nhạc thính phòng, giao hưởng, Opera... Hiện nay, chúng ta đã có một nền âm nhạc cởi mở, đa chiều, và rất mới theo trào lưu thế giới. Đã xuất hiện một dòng âm nhạc trẻ, với những nhạc sĩ trẻ có kiến thức - đây là lực lượng quyết định nền âm nhạc nước nhà trong tương lai.

Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, hiện nền âm nhạc của ta đang ở thời kỳ "trở dạ", giao thoa giữa một bên làm nên một nền văn hoá âm nhạc, và một bên đang cố gắng, thậm chí loay hoay tiếp thu cái mới, đang tạo nên một sự khủng hoảng rất đáng suy nghĩ!

Vậy thì đâu là nguyên nhân dẫn đến thực trạng âm nhạc Việt Nam đang trong thời kỳ "khủng hoảng", nhiều tác phẩm ra đời ồ ạt, kém chất lượng?

NS An Thuyên
: Trong một lần trả lời phỏng vấn, tôi đã khẳng định âm nhạc ở ta đang ở trong "vùng trũng" (bản thân tôi cũng vậy, chưa làm được điều gì cả, cũng góp phần nên thực trạng đó!). Nói nôm na là lớp già thì đã thành danh, và cũng chẳng thể đòi hỏi họ hơn được nữa. Cái hay thì đã cũ, còn cái mới thì chưa hay! Mà điều quan trọng nhất là lớp trẻ sáng tác quá lệ thuộc vào kinh tế.

Âm nhạc thương trường, thị trường đã hướng các ca khúc chỉ loanh quanh với đề tài yêu đương sướt mướt não nề! Rồi chưa kể những điều hết sức "thời sự"  là "đạo nhạc", "nhạc nhái"... trong đó loại nhạc đó thế giới họ vứt từ lâu, ta thu gom "xào xáo" chế biến lại, không cẩn thận trở thành "bãi rác" âm nhạc mất! Rồi còn một dòng nữa cũng lệ thuộc vào kinh tế, đó là đi viết cho các ngành, các địa phương theo đơn đặt hàng, năm bữa nửa tháng theo kiểu "chuồn chuồn đạp nước" thì sao hay được!

Âm nhạc hiện nay rất đáng lo ngại... ảnh 1

Nhạc sĩ An Thuyên.

Ngay cả nhạc viết cho phim cũng vậy, thế hệ đi trước làm gì có mấy nhuận bút, ấy thế mà làm việc rất nghiêm túc, tổng phổ dày cộp, bây giờ thì chỉ vài trang lấy lệ! Vừa rồi tôi cùng NS Đỗ Hồng Quân sang LB Nga, Uzbekistan... Bên đó lương họ thấp hơn ta nhiều, nhưng Dàn nhạc Giao hưởng toàn người có giải quốc tế, họ chơi say sưa, đầy sáng tạo và chất lượng nghệ thuật!

Mặt khác, so với khu vực (kể cả Trung Quốc) thì nhuận bút ở ta vào loại cao đấy - thí dụ như giao hưởng ở ta trả 30-40 triệu đồng, mà ở Nga chỉ 1000USD là họ dựng cả một vở Opera "hoành tráng". Nghĩ đến kinh tế nhiều quá, sao có tác phẩm tâm huyết được, nên giờ "hồn vía" âm nhạc VN cứ lạc về đâu ấy...

Phải chăng, hơn lúc nào hết Hội phải có vai trò định hướng, rồi tìm nguồn tài trợ làm "bà đỡ" cho những tác phẩm có giá trị, thưa ông?

NS Đỗ Hồng Quân
: Hội Nhạc sĩ VN là nơi tập hợp các hội viên ở nhiều lĩnh vực: sáng tác, nghiên cứu lý luận, đào tạo, nhạc công... Chúng tôi thực sự cần trí tuệ của toàn thể hội viên. Mặt khác, kinh phí tài trợ của Nhà nước cho sáng tạo VHNT về âm nhạc từ nay đến 2010 đã được khẳng định, chúng tôi sẽ dành phần lớn cho sáng tác, ngoài ra còn dành cho công bố tác phẩm mới (tức là đoàn nào, dàn nhạc nào có chương trình tốt là Hội đầu tư, trước đây không có).

Trong năm vừa qua Hội đã tổ chức Hội thảo "Phong cách sáng tác và biểu diễn nhạc trẻ" tại Đà Nẵng..., khai trương trang điện tử của Hội, tiến tới ra đặc san hàng tháng, và đẩy mạnh công tác đối ngoại như quan hệ, trao đổi với các tổ chức nước ngoài... Làm thế nào phải đi vững bằng hai chân: chuyên nghiệp hơn và phải gắn bó với đời sống hơn nữa, mặt khác phải liên kết gắn bó với nhiều ngành, nhiều cấp. Sắp tới rất có thể phải mời nhạc sĩ giỏi của nước ngoài sang để giúp đào tạo.

Chúng tôi sẽ tổ chức thi âm nhạc ở khu vực, quốc tế... để nhạc sĩ trong nước được học hỏi, mới nâng được trình độ. Nhưng suy cho cùng, ngoài tài năng, phải "lao tâm khổ tứ" lắm mới có những tác phẩm hay, và mỗi nhạc sĩ rất nên nghĩ về "tuổi thọ" tác phẩm của chính mình. 

Xin cảm ơn các nhạc sĩ!   

Cùng chuyên mục