Không phải chỉ ăn ngon, ăn no là được... Còn phải biết chọn thức ăn bổ dưỡng, phù hợp túi tiền. "Tháp dinh dưỡng", một nguyên tắc hướng dẩn lựa chọn thức ăn.
Câu hỏi tuy ngắn gọn nhưng trả lời thì lại không ngắn chút nào.
Nguyên tắc cân đối dinh dưỡng
Không kể vấn đề chọn lựa thực phẩm sao cho tươi, hợp vệ sinh, không bị nhiễm bệnh, không chứa hóa chất độc hại đã và sẽ được trình bày trong những bài viết khác, bài viết này đề cập đến vấn đề chọn thức ăn gì để có bữa ăn cân đối các chất giúp tăng cường sức khỏe.
Tháp dinh dưỡng dành cho một người mỗi tháng. Mỗi người tiêu thụ trung bình 12kg lương thực.
Nói về cân đối các chất thì từ lâu người ta đã đề cập đến 4 nhóm thức ăn: nhóm đường bột hay glu-xít (đường, ngũ cốc…), nhóm chất béo hay li-pít (dầu, mỡ..), nhóm chất đạm hay prô-tít (thịt, cá, trứng, sữa, đậu…) và cuối cùng là nhóm vi-ta-min và khoáng chất (có trong rau, quả và một số thực phẩm khác).
Thực tế không chờ đến các nhà dinh dưỡng đề cập, ông bà ta xưa trong các món ăn truyền thống đã luôn kết hợp đầy đủ 4 nhóm chất mà một ví dụ điển hình đó là bát phở với đủ bánh phở (glu-xít), nước béo (li-pít), thịt (prô-tít), rau và gia vị (hành, giá, rau thơm, chanh, tương…).
Tuy nhiên một câu hỏi nữa đặt ra, đó là cân lượng cụ thể của các nhóm chất là bao nhiêu thì cân đối.
Bạn thử đọc công thức sau dành cho 1 người trong 1 ngày: “150g ngũ cốc, ½-2 chén rau, ½-2 chén trái cây, 3 ly sữa, thịt và đậu khoảng 130g, 5 muỗng cà phê dầu, thêm mỡ và đường tổng cộng khoảng 195 calories” và bạn có cảm giác thế nào?
Có thể có bạn sẽ nghĩ sao mà giống công thức của một phương thuốc nào đó hơn là một bữa ăn, thêm vào đó không dễ gì để cân đong các thực phẩm cho đúng được trong điều kiện thực tế hàng ngày!
Thực đơn trên thật ra rất phổ biến trong các sách về dinh dưỡng và có thể áp dụng tốt đối với các bếp ăn chuyên nghiệp, tuy nhiên cái khó đó là làm sao “triển khai” thực hiện được tại “hiện trường” chợ hoặc siêu thị.
Cân - Đong - Đo - Đếm
Vậy thì phải làm sao để vừa đi chợ cho tiện vừa đảm bảo có những bữa ăn cân đối các chất dinh dưỡng?
Năm 1992, Bộ Nông nghiệp Mỹ đưa ra “Tháp thực phẩm” sau đó được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Tháp này với hình vẽ những nhóm thức ăn xếp chồng lên nhau đã mô tả một “phương pháp đi chợ” đơn giản hơn để đảm bảo có được những bữa ăn hợp dinh dưỡng.
Theo đó, ta chỉ cần nhớ những nhóm thực phẩm với lượng ăn khái quát theo hình tháp như sau: - Nhóm ăn hạn chế: muối - Nhóm ăn ít: đường, kẹo… - Nhóm ăn có mức độ: chất béo - Nhóm ăn vừa phải: chất đạm như thịt, cá, trứng, sữa, đậu - Nhóm ăn đủ: quả - Nhóm ăn đủ: rau - Nhóm ăn đủ: ngũ cốc…
Tháp thực phẩm này đã đơn giản hóa việc chọn lựa bằng cách ta có thể nhắm chừng cân lượng các loại thực phẩm theo thứ tự từ ít đến nhiều như trên.
Hình tháp MyPyramid: Dinh dưỡng phải luôn gắn với vận động. 
Tuy nhiên để chính xác thì cũng cần phải nhớ thêm các con số, hơn nữa thực phẩm được xem là nền tảng lại là ngũ cốc mà nhóm này dùng nhiều vẫn có thể bị béo phì.
Vì những lý do trên mà vào năm 2005, Bộ Nông nghiệp Mỹ lại tiếp tục giới thiệu một tháp mới gọi tên là MyPyramid với một số cải tiến như sau:
- Thứ nhất đó là một hình tháp với những tam giác màu có diện tích khác nhau tượng trưng cho tỉ lệ cân lượng tương đối các thực phẩm mà ta sẽ chọn mua dùng:
+ Tam giác màu cam tượng trưng cho ngũ cốc với diện tích lớn tức là cần lượng nhiều
+ Tam giác màu xanh tượng trưng cho rau cũng cần với một lượng gần tương đương với ngũ cốc
+ Tam giác màu đỏ tượng trưng cho trái cây với một lượng ít hơn rau quả một chút
+ Tam giác màu vàng tượng trưng cho chất béo với một lượng rất ít
+ Tam giác màu xanh lơ tượng trưng cho sữa như là một thực phẩm cần dùng nhiều vì cung cấp một tổng hợp nhiều chất trong đó có can-xi. Đây là sự bổ sung so với Tháp Thực phẩm cũ.
+ Tam giác màu tím tượng trưng cho chất đạm (thịt hoặc đậu…).
+ Đường và muối không được vẽ trong tháp có nghĩa là phải hạn chế đến mức thấp nhất có thể được.
- Thứ hai, tháp nêu bật sữa như là một thực phẩm cần có cho mọi người và không xếp ngũ cốc ở dưới nền hay nói cách khác tất cả mọi thực phẩm đều quan trọng miễn là đúng tỉ lệ.
- Thứ ba, cuối cùng nhưng không phải là không quan trọng, đó là dinh dưỡng phải luôn luôn gắn liền với vận động.
“Có thực mới vực được đạo” cho thấy dinh dưỡng là một điều hết sức quan trọng.
Với những kiến thức nêu trên đặc biệt là khuyến cáo mới nhất về tháp MyPyramid, hy vọng khi bước ra chợ, chị em phụ nữ có thể có được một định hướng giúp cho việc “thiết kế” các bữa ăn một cách khoa học và phù hợp với sở thích của gia đình.
