Cách đây khoảng 4 năm, tôi có dịp đến công tác tại xã đảo Ngọc Vừng (Vân Đồn), ấn tượng về một vùng đất nghèo còn lưu đọng mãi...
Ngày đó, cái xã đảo chưa đầy một nghìn dân này có đến 62% hộ dân nghèo “dưới chuẩn”. Rừng cây xơ xác bởi dân tàn phá để lấy tiền đắp đổi qua ngày. Nhiều nhà xây dựng khá kiên cố thuộc diện “dân kinh tế mới” bị bỏ hoang, do thiếu đất canh tác và thuyền bè, ngư cụ đánh bắt cá, nên khi đã tiêu hết các khoản tiền ưu đãi, họ lại bỏ về đất liền. Chiếc đập tích trữ nước ngọt duy nhất của đảo để phục vụ gieo trồng, thường xuyên ở dưới mực “nước chết”. Ngày đó tất cả thế mạnh kinh tế, du lịch của xã hầu như đều ở dạng tiềm năng, đó là bãi biển tuyệt đẹp có tên Trường Chinh uốn cong như hình trăng khuyết, chạy dài đến 3km, cát mịn đến mỡ màng. Một số doanh nghiệp đã nhận hàng trăm ha đất để phát triển du lịch, nhưng việc đầu tư đang bị chững lại. Đảo có vùng đất đen với các chất vi lượng thích hợp, trồng kiệu ngon nổi tiếng, cho sản lượng cực cao, 1ha có thể thu hoạch đến 20 tấn, song vì không có thị trường nên cả xã chỉ còn độc một hộ, trồng vài sào. Dân đảo vốn nghèo, thiếu kiến thức làm giàu, lại không có tiền đầu tư đánh bắt cá xa bờ, nên hướng thoát nghèo ngày đó vẫn làm một bài toán nan giải. Thế rồi, dịp gần đây, gặp người quê Ngọc Vừng, nghe tôi nhắc lại cái nghèo ngày xưa, chị hồ hởi cho biết - xã đảo này đang bật dậy trở thành một trong những điểm sáng về phát triển kinh tế - xã hội.
Hôm nay, đến với Ngọc Vừng, đã thấy một sự bứt phá khá ấn tượng của người dân nơi đây để hướng tới ấm no hạnh phúc. Chúng tôi gặp anh Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Ngọc Vừng. Anh vốn là người dân tộc Mường quê gốc ở huyện Lương Sơn (Hoà Bình) đến lập nghiệp từ 16 năm nay trên đảo. Hỏi về cơ duyên, đang ở rừng lại gắn bó với biển, anh cho biết, một lần ra thăm ông anh là bộ đội đóng quân trên đảo, thấy mảnh đất này so với quê nhà có thể sống tốt hơn, thế rồi gần một chục hộ bà con dân tộc cùng quê theo anh đến đảo lập nghiệp. Bước đầu cũng khó khăn, bởi diện tự di cư lên không được hưởng chế độ ưu đãi của dân kinh tế mới, việc giao đất giao rừng đã chia hết cho dân địa phương từ những năm trước, song trước khi đi, mọi người đã xác định ý chí quyết tâm làm giàu tại vùng biển khơi này. Thế rồi, từ những bỡ ngỡ ban đầu họ đã nhanh chóng giúp nhau các kiến thức về nghề nuôi biển. Chỉ một thời gian ngắn, các gia đình đã hoà nhập nhanh chóng với dân địa phương trong tình đoàn kết gắn bó. Đến nay, các hộ dân tộc đều bám trụ vững vàng, nhiều gia đình đã có cuộc sống ổn định và từng bước tích luỹ để xây dựng nhà cửa khang trang. Trên đảo này, xây được nhà tầng là một sự kỳ công, chỉ cho tôi ngôi nhà 2 tầng chưa “vào áo”, anh Minh cho biết đã phải tốn đến 400 triệu đồng, bởi vật liệu để xây dựng phải chở từng viên gạch, cuộn sắt... theo đường biển nên giá cước cực đắt. Thế mà đến nay trên đảo đã có khá nhiều ngôi nhà kiên cố, mới biết ý chí làm giàu của người dân nơi đảo xa này thật đáng trân trọng. Biển Vân Đồn có nhiều thế mạnh về nuôi trồng hải sản như tu hài, trai ngọc, hàu, điệp... Song qua kinh nghiệm, Ngọc Vừng nuôi hợp nhất là các loại ốc, ở đây có hàng trăm loại ốc có giá trị cao như ốc màu từ 80 đến 100.000 đồng/kg. Đến nay toàn xã đã có 140 hộ nuôi trồng thuỷ sản mà chủ yếu là ốc với trên 200 ha mặt nước, tập trung ở các thôn Ngọc Lam, Ngọc Hà. Gia đình ông Xuân Đào, thôn Ngọc Lam nuôi ốc quy mô nhất, mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng. Hỏi kinh nghiệm, được biết ông luôn tuân thủ kỹ thuật nuôi, đảm bảo vệ sinh môi trường và chế độ cho ăn hợp lý nên các ghềnh đá nuôi ốc đạt chất lượng cao, tránh được các loại dịch bệnh. Đúng vào dịp ra công tác tại Ngọc Vừng, chúng tôi gặp anh Dương Quang Huy, Phó Giám đốc Chi nhánh ngân hàng Chính sách xã hội huyện Vân Đồn, đến đảo làm công tác cho vay vốn để phát triển kinh tế hộ. Đoàn công tác tín dụng có khá nhiều thành phần như Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ huyện... Việc cho vay vốn tín dụng ưu đãi tại đây được làm thật sát sao, cụ thể để tiền vốn đến tay bà con nhanh nhất, kịp thời phục vụ “xuống giống” thuỷ sản trong mùa nuôi biển tới.
Ngọc Vừng thật đẹp và ngày càng có dáng dấp của vùng đất du lịch. Hai cảng tàu quy mô đã được xây dựng khang trang, hàng dừa ven biển tô điểm thêm cho con đường du lịch. Đường xuyên đảo dài hàng chục km đã được thảm nhựa. Môi trường ngày càng được chú ý phát triển, trong năm này từ nguồn đầu tư của Chương trình biển Đông - Hải đảo, xã đang triển khai kế hoạch trồng thêm 200ha sú vẹt tại Cống Yên để tạo môi trường sống cho các loài thuỷ sản.
