Trong tất cả các cuộc tiếp xúc với đại biểu HĐND các cấp, cử tri phường Hà Trung (TP Hạ Long) đều kiến nghị việc nổ mìn khai thác than của Công ty CP Than Núi Béo (CPTNB) gây ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của người dân. Cấp uỷ, chính quyền địa phương đã có nhiều buổi làm việc với Công ty, nhưng tình trạng này vẫn chậm được khắc phục...
Ngày nào cũng có động đất...
Khi biết có nhà báo tìm hiểu về hậu quả từ nổ mìn khai thác than ở Công trường Vỉa 14, Công ty CPTNB, nhiều người dân tổ 53, khu 5 ào ra tranh nhau kể. Ông Vũ Văn Bắc, có nhà mới xây cách đây chưa lâu, bảo: “Mìn nổ gây chấn động mạnh, nhà tôi bị nứt từ đầu hồi xuống, tưởng sập đến nơi”. Anh Lê Thế Hiệp thì kể: “Nhà tôi cũng bị nứt. Khủng khiếp nhất là mỗi khi mỏ nổ mìn, nhà rung bần bật”. Chị Trần Thị Thanh ở khu 2 thì cho biết: “Đã 2 lần em dắt 2 đứa con (đứa 2 tuổi, đứa 6 tuổi) cùng mọi người lên bãi mìn biểu tình...”. Chị kể: “Vì ở ngay cạnh khai trường nên lúc nào cũng bụi mù mịt. Sợ nhất là mỗi khi nổ mìn thì nhà rung bần bật, nhiều khi bắn cả đất đá vào sân. Hai bể nước mới xây kiên cố cũng nứt toác. Con không dám để ở nhà vì sợ... nhà sập. Ngày mai em lại dắt con lên bãi mìn để tiếp tục kiến nghị”. Khai trường vỉa 14 đã ăn sát phần đất quốc phòng của đơn vị bộ đội H13.
Dân đã khổ, nhưng đơn vị H13 nằm ngay sát khai trường còn khổ hơn. Hiện khai trường khai thác của Công ty đã đến sát đất đơn vị. CBCS của đơn vị H13 đành phải chấp nhận sống chung với nguy hiểm, bụi đậm đặc, tiếng ầm ào của xe, máy làm việc suốt đêm ngày... Nhà đựng khí tài của đơn vị vừa xây hồi đầu năm giờ đã nứt, vữa rơi xuống móng. Nhiều sĩ quan, chiến sĩ bức xúc vì không thể ngủ, nghỉ ngơi buổi trưa sau những giờ huấn luyện mệt mỏi. Mặc dù cũng đã “quen” nhưng mỗi khi có tiếng mìn nổ là nhiều người lại bổ ra hiên...
Khắc phục hậu quả là chưa đủ
Không phải Công ty CPTNB không biết nỗi bức xúc ngày càng gia tăng của bộ đội, nhân dân phường Hà Trung. Công ty tỏ ra khá có trách nhiệm, chí ít là thể hiện trên văn bản, giấy tờ, và trong nhiều buổi làm việc với cấp uỷ, chính quyền phường Hà Trung. Công ty đã có hẳn một công trình “nghiên cứu về các giải pháp nâng cao hiệu quả, giảm thiểu chấn động nổ mìn ở mỏ Núi Béo”. Công ty đã có nhiều đoàn công tác thẩm định, khảo sát thực trạng “động đất”, xác định thiệt hại về công trình nhà ở của hơn 100 hộ dân, của đơn vị bộ đội H13, và đã có đền bù thiệt hại. Theo người có trách nhiệm của Công ty, thì Vỉa 14 đã giảm thiểu đến mức tối đa số lượng thuốc nổ sử dụng cho 1 lỗ khoan. Công ty cũng đã trang bị máy cào xới tơi đất đá (hơn 10 tỷ đồng), tưới nước trên đường... Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy việc xử lý như kể trên của Công ty chỉ giải quyết được phần ngọn. Việc người dân quan tâm là nếu không thể dừng khai thác, cần có biện pháp bảo đảm an toàn, thì cũng được Công ty xem xét giải quyết thấu đáo. Một đầu hồi nhà do nổ mìn đã bị nứt
Theo người đại diện của Công ty CPTNB, kể từ khi nhận được kiến nghị của nhân dân phường Hà Trung (tháng 3-2007), Công ty liên tục giảm khối lượng thuốc nổ, từ 2 tấn/bãi nổ xuống 1 tấn, bây giờ có bãi chỉ nổ hơn 100 kg thuốc. Tuy số lượng mìn giảm, nhưng trong thời gian này, Công trường Vỉa 14 liên tục tăng sản lượng khai thác, và tới nay đã tăng gấp nhiều lần. Trung bình 1 tháng Công trường khai thác 80 ngàn tấn than; bằng sản lượng của một công ty quy mô trung bình của ngành Than. Điều này giải thích vì sao tình trạng “động đất” vẫn chưa giảm.
Nếu chưa thể tạm dừng khai thác than ở vỉa 14 (mặc dù đã rất gần đất ở của dân); lại càng không thể di dời toàn bộ nhân dân nơi đây, Công ty CPTNB phải tuyệt đối áp dụng các giải pháp giảm thiểu tới mức tối đa những chấn động khi nổ mìn (như đào hào ngăn sóng chấn động, bắn mìn tạo màng chắn...). Không thể vì giảm chi phí, tăng lãi suất, mà “nhà nứt đến đâu bồi thường đến đó” như đang làm. Đó là chưa nói đến việc bồi thường của Công ty có thoả đáng? Nguyện vọng chính đáng của nhân dân phường Hà Trung cần được ngành Than và địa phương xem xét giải quyết hợp lý.
