APEC là cơ hội để Việt Nam quảng bá thực sự những tiềm năng của đất nước. Thông qua việc tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh APEC, Việt Nam chắc chắn giành được danh tiếng và thiện chí to lớn của cộng đồng quốc tế". Tiến sỹ Carl Thayer, một chuyên gia về VN của Học viện Quân sự Úc tin tưởng.
Theo ông, APEC đóng vai trò quan trọng như thế nào? Tình hình hoạt động của diễn đàn này ra sao? Và triển vọng của APEC? Nếu ta tìm kiếm một danh từ APEC, ta sẽ thấy hàng loạt tính từ. Tuy nhiên, giới truyền thông thường dùng APEC chỉ để nói đến diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương. APEC ra đời và tồn tại nhằm xúc tiến tự do hoá thương mại với 3 mục tiêu nòng cốt là: tự do hoá thương mại và đầu tư; tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh, hợp tác kinh tế và kỹ thuật. Ông đánh giá chủ đề thảo luận chủ đạo tại APEC Việt Nam 2006 là gì? Theo tôi, có hai vấn đề lớn đáng chú ý. Thứ nhất là làm thế nào để APEC trở nên thích hợp trước ngày càng có nhiều hiệp định thương mại tự do và các diễn đàn đa phương mới. Liệu một công thức có thể được đưa ra nhằm hợp lại những thoả thuận khác nhau đối với tất cả các quốc gia có thể chia sẻ đồng đều? Liệu có thể vạch ra đường biên rõ ràng trong các chương trình nghị sự của các tổ chức đa biên mới khác cùng APEC? Các nước ASEAN đang chưa ngã ngũ xung quanh việc liệu hội nghị thượng đỉnh Đông Á hay ASEAN + 3 (ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc) có nên trở thành một tổ chức đa phương chính trong khu vực châu Á - Thái Bình dương? Thứ hai, Hội nghị thượng đỉnh APEC sẽ thông qua bản Kế hoạch hành động về tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại nhằm giảm lượng giao dịch 5% trong thời hạn 5 năm và kết thúc vào năm 2010. Hội nghị thượng đỉnh APEC được tổ chức luân phiên tại Thủ đô các nước thành viên ở ASEAN và tại thủ đô các nước không nằm trong Hiệp hội ASEAN. Việt Nam đăng cai hội nghị, đồng thời là chủ tịch diễn đàn trong năm 2006.Việt Nam đã góp phần xây dựng chương trình nghị sự cho hội nghị thượng đỉnh lần này thông qua việc làm chủ tịch các hội nghị quan chức cấp cao và nhiều hội nghị khác. Việt Nam đã đóng vai trò khởi xướng đối với các thành viên đang phát triển và góp phần xây dựng tài liệu được sự đồng thuận về cải tổ APEC trong đó gồm 3 phần: cải thiện hiệu quả hoạt động, liên kết hoạt động và sự linh hoạt. Việt Nam vừa được kết nạp vào WTO, đang tổ chức hội nghị thượng đỉnh APEC.., ông đánh giá thế nào về vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế? Cách đây hơn 15 năm, Việt Nam đã đề ra mục tiêu đa dạng hoá và đa phương hoá quan hệ đối ngoại. Việt Nam đã đăng cai thành công hàng loạt hội nghị quốc tế quan trọng như Francophonie, ASEAN, ARF và ASEM. Trở thành thành viên WTO cho thấy Việt Nam đã gia nhập ''Câu lạc bộ quốc tế'' như một thành viên bình đẳng. Các nhà đầu tư và doanh nhân nước ngoài đã quen thuộc với các quy định của WTO và sẽ chú ý tới Việt Nam như một thị trường hấp dẫn hơn. Hội nghị thượng đỉnh APEC mang ý nghĩa quan trọng nhất. Việt Nam đăng cai và Việt Nam có khả năng thể hiện mình như một câu chuyện thành công về kinh tế với tỷ lệ tăng trưởng cao thứ hai tại châu Á - Thái Bình dương, sau Trung Quốc. Việt Nam đang vận động để trở thành thành viên không thường trực của Hội đồng bảo an LHQ vào năm 2008. APEC sẽ là cơ hội quan trọng để thể hiện rằng, Việt Nam là một đối tác quốc tế tin tưởng và thu hút sự ủng hộ quốc tế đối với nỗ lực trên của Việt Nam. Hội nghị APEC mang lại cho Việt Nam những lợi ích gì? Và Việt Nam cần phải làm gì để nắm bắt cơ hội này ? 
Các thành viên APEC gồm các nền kinh tế, trong đó có cả Hồng Kong và Đài Loan. APEC hoạt động dựa trên những cam kết không mang tính bắt buộc giữa các thành viên. Không giống như Tổ chức thương mại thế giới (WTO) hoặc các tổ chức thương mại đa biên khác, APEC không có các quy định hiệp ước chính thức bắt buộc đối với các thành viên. Các quyết định đưa ra trong APEC dựa trên cơ sở đồng thuận và các cam kết được thực hiện tự nguyện.
Kể từ khi xảy ra vụ khủng bố 11/09/2001, Mỹ không ngừng thúc đẩy APEC tham gia tích cực hơn trong các vấn đề an ninh khu vực. Nguyên do là APEC quy tụ nhiều nhân vật đứng đầu nhà nước và chính phủ - hay còn gọi là ''Các lãnh đạo của 21 thành viên APEC''.
Kể từ năm 2002, APEC đã đề cập đến vấn đề chống khủng bố. APEC đã thành lập Cơ quan chống khủng bố (Counter-Terrorism Task Force). Mỗi thành viên APEC cũng đã hoàn thành Kế hoạch hành động chống khủng bố (Counter Terrorism Action Plan). Cơ quan chống khủng bố hỗ trợ các nền kinh tế thành viên xác định, thẩm định và phối hợp công tác xây dựng năng lực chống khủng bố. Ngoài ra, APEC đã thông qua Sáng kiến STAR - sáng kiến bảo vệ thương mại trong khu vực APEC - nhằm bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hoá, con người và tăng cường an ninh cho tàu biển, cảng biển, cải thiện hệ thống dành cho hành khách hàng không và sự an toàn của phi hành đoàn, tăng cường kiểm soát biên giới.
Theo tôi, APEC sẽ thích hợp hơn nếu tiếp tục thúc đẩy mục tiêu khuyến khích tự do hoá thương mại và đảm nhiệm thêm trách nhiệm đối với vấn đề an ninh Đông Á.
APEC có một chương trình nghị sự rộng đến kinh ngạc, tập trung tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế, hợp tác, thương mại và đầu tư trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Hội nghị thượng đỉnh APEC sẽ thảo luận và thông qua các vấn đề chính sách vốn đã được đồng thuận trước đó tại các hội nghị quan chức cấp cao bao gồm: chống tham nhũng, sự minh bạch, thương mại điện tử, và kiểm soát dịch bệnh.
Vai trò của Việt Nam trong APEC như thế nào?
Với tư cách là nước chủ nhà, Việt Nam sẽ đưa ra một dự thảo Kế hoạch hành động quan trọng nhằm thúc đẩy Lộ trình Busan đã được thông qua từ hội nghị lần trước. Lộ trình Busan là một nỗ lực đẩy mạnh các mục tiêu 1994 Bogor về mở cửa và tự do hoá thương mại và đầu tư tại khu vực châu Á - Thái Bình dương đến năm 2010 đối với các nền kinh tế phát triển và đến năm 2020 đối với các nền kinh tế đang phát triển.
APEC cũng là dịp trọng đại cho các cuộc gặp bên lề giữa một số các nhà lãnh đạo chủ chốt. Ví dụ, Việt Nam có các cuộc gặp song phương chính thức với lãnh đạo Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Mỹ và Chile. Cả 5 cuộc gặp song phương này đều là bằng chứng cụ thể cho thấy Việt Nam đã thành công trong mục tiêu đa dạng hoá, đa phương hoá các quan hệ đối ngoại.
Cơ sở, nền tảng cho các mối quan hệ song phương của Việt Nam với từng cường quốc lớn nói trên đã được thiết lập. Các cuộc gặp song phương sẽ tái khẳng định tầm quan trọng của các đối tác chiến lược này.
APEC là một diễn đàn toàn diện để Việt Nam thể hiện mình là một người nhập cuộc có trách nhiệm. Việt Nam có cơ hội sử dụng dịp này để quảng bá thực sự những tiềm năng của đất nước. Xét về mặt nội tại, APEC và các chuyến thăm của các lãnh đạo hàng đầu trên thế giới ủng hộ tính chính thống của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thông qua việc tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh APEC, Việt Nam chắc chắn giành được danh tiếng và thiện chí to lớn của cộng đồng quốc tế. Nó cũng khẳng định hình ảnh Việt Nam là một quốc gia nhập cuộc và một đối tác quốc tế đáng tin cậy.
Một khi các rào cản mậu dịch tự do được dỡ bỏ, Việt Nam sẽ có thể được chia sẻ lợi ích. Là một thành viên của WTO còn quan trọng hơn đối với Việt Nam khi hội nhập nền kinh tế đất nước với nền kinh tế toàn cầu. Tất cả các chính sách APEC đều mang tính chất tự nguyện và không ràng buộc. WTO tạo ra một sân chơi công bằng cho Việt Nam và mang tới một cơ chế giải quyết các tranh chấp.
Việt Nam có thể gia nhập cùng các nền kinh tế đang phát triển khác và lobby các cường quốc kinh tế chính nhằm tạo ra động lực mới để khôi phục các cuộc đàm phán Doha đang bị ngưng trệ, vốn sẽ đem lại cho các nước này cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn.
