Ba kích là cây dược liệu nổi tiếng của huyện Ba Chẽ, để phát huy tối đa những giá trị kinh tế của loại cây này, huyện Ba Chẽ đang có những định hướng mở rộng vùng trồng ba kích tập trung. Qua đó, nâng cao thu nhập và đời sống của nhân dân, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Đưa chúng tôi đi thăm những khu vực đồi đã được phủ kín cây ba kích tím, phát triển tốt dưới những tán keo, cây rừng, ông Lê Công Tiềm, Chủ nhiệm HTX Toàn Dân thôn Đồng Thầm, xã Thanh Lâm kể: Từ năm 2000, tôi đã được chính quyền địa phương tạo điều kiện thuê cả ngàn ha đất rừng để trồng keo lấy gỗ, nhưng trong quá trình làm tôi nhận thấy cây ba kích, một loại dược liệu quý ở địa phương có giá trị kinh tế cao đã ngày một cạn kiệt, vậy là tôi bắt đầu bỏ công sức nghiên cứu. Qua tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm và liên kết với các doanh nghiệp khoa học và Viện Cây trồng Trung ương trong việc sản xuất, ươm tạo cây giống, đến nay HTX chúng tôi đã trồng mới được 133ha cây ba kích tím theo phương pháp nuôi cấy mô. Cây ba kích được nuôi cấy trong nhà kính từ 5-6 tháng, sau đó ươm ra bầu đất trồng trong vườn ươm để bảo quản. Cây lớn tầm 10-15cm được đem lên rừng trồng xen canh với cây rừng để tích tụ được hoạt chất quý trong cây.
Sau 3 năm triển khai, đến nay những diện tích trồng ba kích của HTX Toàn Dân đang phát triển tốt. Dự kiến mỗi hốc ba kích sẽ cho thu hoạch hàng chục củ, bình quân giá bán từ 200.000 đồng/kg ba kích tươi, ba kích phơi khô giá bán 1,6 triệu đồng/kg. Củ ba kích tím tự nhiên ở Ba Chẽ ngày càng khan hiếm. Do đó, việc trồng, nhân rộng cây ba kích tím để giữ giống cây quý của HTX Toàn Dân là hết sức thiết thực. Cùng với mở rộng vùng sản xuất nguyên liệu, ông Tiềm đang ấp ủ một dự án đầu tư nhà máy sản xuất và chế biến ba kích tím theo công nghệ nano, để cho những sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn như cao ba kích và các sản phẩm thực phẩm chức năng khác.
Theo lãnh đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện: Trước đây, ba kích được người dân trong vùng khai thác tự nhiên nên nguồn tài nguyên này cũng ngày một cạn kiệt dần. Để giữ và phát triển nguồn cây dược liệu quý của vùng, từ năm 2006, Ba Chẽ vận dụng các nguồn vốn hỗ trợ của cấp trên để tiến hành ươm trồng thử nghiệm cây ba kích tại 2 xã Minh Cầm và Thanh Lâm. Đồng thời huyện cũng xây dựng kế hoạch cụ thể để phát triển, mở rộng vùng trồng cây ba kích đến năm 2015. Năm 2010 và 2011, huyện dành nguồn vốn đầu tư hỗ trợ giống, vốn cho các hộ dân phát triển mô hình trồng cây ba kích ở 7 xã của huyện. Đồng thời, huyện cũng cử cán bộ tham quan, học tập một số mô hình trồng ba kích thành công ở các địa phương khác. Qua nghiên cứu, rút kinh nghiệm từ thực tế, cơ quan chuyên môn đã đưa ra kỹ thuật trồng thâm canh cũng như quy trình chăm sóc cụ thể để áp dụng tại Ba Chẽ sao cho phù hợp và hiệu quả nhất. Đầu năm 2013, huyện Ba Chẽ đã thông qua Nghị quyết số 26/2013/NQ-HĐND ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể cho các hộ dân và doanh nghiệp tham gia mô hình. Theo đó, huyện tiến hành hỗ trợ 1 lần 70% giá giống ba kích tím đối với hộ gia đình trồng mới theo phương pháp thâm canh, lên luống từ 1.000-2.000m2, mật độ 5.000 cây/ha. Hỗ trợ 100 triệu đồng cho 3 mô hình thực hiện đầu tiên đối với hộ gia đình, tổ chức, doanh nghiệp, tổ hợp tác trồng mới giống cây ba kích tím theo phương pháp thâm canh, lên luống từ 10ha trở lên.
Nhờ vậy, đến nay hầu hết 7 xã của huyện đều triển khai mô hình trồng ba kích. Trong đó, xã Lương Mông, Minh Cầm 2ha, xã Thanh Sơn khoảng 31,45ha. Đặc biệt, mô hình còn thu hút được một số doanh nghiệp tham gia với diện tích trồng lớn như: Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ba Chẽ trồng 11,5ha; Công ty CP Trồng rừng bền vững ở xã Thanh Sơn trồng 5ha; HTX Toàn Dân (xã Thanh Lâm) khoảng 133ha. Hiện nay, huyện đã xây dựng “Quy hoạch vùng sản xuất hàng hoá nông nghiệp tập trung huyện Ba Chẽ đến năm 2020” trong đó đẩy mạnh phát triển vùng sản xuất cây ba kích, nhằm phát triển được nguồn dược liệu quý của địa phương. Theo đó, phát triển vùng ba kích sẽ tập trung tại các xã: Thanh Lâm, Thanh Sơn, Minh Cầm, Đồn Đạc, Lương Mông. Dự kiến đến năm 2020, diện tích khoảng 1.500ha. Đồng thời, thực hiện chuyển đổi đất trồng rừng sản xuất sang trồng ba kích tím trong vùng quy hoạch tập trung, áp dụng biện pháp thâm canh tăng năng suất.
Tin rằng, với việc mở rộng vùng nguyên liệu cây ba kích không những góp phần nâng tầm thương hiệu sản phẩm của địa phương mà còn tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, góp phần giảm nghèo cho người dân trên địa bàn.
Hiểu Trân
