Hôm 4-7, đúng ngay Ngày quốc khánh của Mỹ, chính quyền Ba Lan đã có "món quà đắng" cho Washington là lời từ chối đề nghị của Mỹ về việc lắp đặt tên lửa đánh chặn.
Theo Reuters, quyết định của Ba Lan, đồng minh thân cận của Washington, chẳng khác một cú "vỗ mặt" đối với chính quyền George Bush vì chỉ hai ngày trước Bộ Ngoại giao Mỹ tin rằng thỏa thuận sơ bộ đạt được sẽ sớm được chính quyền Warsaw thông qua.
Trong cuộc họp báo, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố lạnh lùng: "Chúng tôi đã không đạt được kết quả hài lòng về vấn đề tăng cường an ninh cho Ba Lan". Ông giải thích thêm: "Nếu mối đe dọa có thật để thực hiện lá chắn thì nên có những sửa đổi, chẳng hạn chúng tôi cần những công cụ như tên lửa Patriot trên lãnh thổ Ba Lan".
Từ Washington, người phát ngôn Nhà Trắng Gordon Johndroe tuyên bố vớt vát rằng "các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp tục". Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cho biết cẩn thận nghiên cứu những nhận xét của Thủ tướng D. Tusk. Trong một thông cáo báo chí gửi qua email, người phát ngôn Sean McCormack cho biết: "Ba Lan vẫn là đồng minh thân cận và quan trọng của Mỹ. Chúng tôi tiếp tục các cuộc thương lượng với Ba Lan và không có ý định công bố chi tiết về các thương thảo này".
Theo những gì đã biết trước đây, Ba Lan muốn Mỹ đầu tư nhiều tỉ đôla trong việc tăng cường an ninh phòng không cho nước này, chủ yếu là việc cung cấp các tên lửa đất đối không để đổi lấy việc chính quyền Warsaw cho lắp đặt trên lãnh thổ của mình 10 tên lửa đánh chặn nằm trong hệ thống phòng thủ mà Mỹ muốn triển khai ở Trung Âu.
Tuy vậy, người ta tin rằng lời từ chối nhưng "có mở lối thương lượng" từ Thủ tướng D.Tusk chỉ là một cách làm giá. Theo RIA Novosti, ông Konstantin Kossatchev - chủ tịch Ủy ban các vấn đề quốc tế của Duma Nga (Hạ viện) - tuyên bố thẳng: "Tôi nghĩ tiền bạc đóng vai trò chính trong vấn đề trên chứ chẳng ăn nhập gì chuyện an ninh ở châu Âu. Số tiền của Mỹ đưa ra là chưa đủ với Ba Lan". Theo ông Kossatchev, phía Ba Lan đề nghị Mỹ hỗ trợ mình 20 tỉ USD để cải thiện kho khí tài, trong khi Mỹ chỉ đưa ra con số 200 triệu USD. Do vậy, ông nhận định vấn đề Ba Lan và Mỹ đạt thỏa thuận chỉ là chuyện thời gian và... túi tiền.
Trái với tuyên bố của Ba Lan, trang web của Chính phủ Czech hôm 4-7 cho biết Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice sẽ tới thủ đô Praha ngày 8-7 để ký bản thỏa thuận về việc đặt một trạm rađa của Mỹ trên đất Czech. Bộ Ngoại giao Czech cho biết bà Rice và Ngoại trưởng Karel Schwarzenberg sẽ ký văn bản trên tại trụ sở của bộ này chiều 8-7. Sau đó, nó cần phải được Quốc hội Czech và Tổng thống Vaclav Klaus thông qua.
Như vậy, ít nhiều hệ thống lá chắn tên lửa mà Mỹ muốn tổ chức tại châu Âu đã tiến triển. Nhưng theo CNA, nhà phân tích Anatol Lievin - giáo sư Đại học King ở London - cảnh báo rằng nếu các thỏa thuận này vẫn được ký kết, Washington sẽ phải đối mặt với thái độ thiếu hợp tác của Matxcơva trong các vấn đề như vấn đề hạt nhân của Iran.
Theo AFP, một số nhà phân tích lại cho rằng căng thẳng Nga - Mỹ sẽ leo thang. Nga cũng không ít lần tuyên bố sẽ hướng tên lửa của mình về phía hai đồng minh của Mỹ nếu hai nước này cho lắp đặt khí tài Mỹ. Joseph Cirincione - chủ tịch Quĩ Ploughshares, một quĩ thúc đẩy hòa bình, e ngại quan hệ Nga - Mỹ sẽ xấu đi nếu Washington đạt được các thỏa thuận về lá chắn tên lửa với Cộng hòa Czech và Ba Lan. Theo ông, quan hệ Nga - Mỹ hiện trong tình trạng tồi tệ nhất kể từ khi Liên Xô sụp đổ, phần lớn là do việc Mỹ kiên quyết xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa nói trên.
