Cùng với việc kỷ niệm 121 năm ngày sinh nhật Bác (19 - 5), năm nay Đảng và Nhà nước long trọng tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước 5-6 (1911 - 2011).
Đọc lại những tư liệu liên quan đến Bác Hồ với báo chí cách mạng, nhân ngày báo chí Việt Nam, tôi muốn được bày tỏ tình cảm chân thành và lòng kính trọng của mình đối với Bác, Người đã có công khai sinh sự nghiệp báo chí cách mạng nước nhà.
Ban Chỉ đạo cuộc vận động sáng tác, quảng bá tác phẩm VHNT, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” khen thưởng cho các tác giả đoạt giải tại hội nghị sơ kết 1 năm triển khai thực hiện.
Ảnh: Thu Nguyệt
BẮT ĐẦU TỪ BẢN YÊU SÁCH CỦA NHÂN DÂN VIÊT NAM
Tháng 11-1918 đại chiến thế giới lần thứ nhất kết thúc. Ngày 18-1-1919 các nước đế quốc tham gia chiến tranh họp Hội nghị ở Vécxây gần thủ đô Pari với cái tên rất hấp dẫn: Hội nghị hoà bình. Bác đã thay mặt Hội những người Việt Nam yêu nước ở Pháp gửi đến Hội nghị bản Yêu sách của nhân dân An Nam dưới cái tên Nguyễn Ái Quốc. Nội dung bản yêu sách có 8 điểm, đòi Chính phủ Pháp phải thừa nhận các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho nhân dân An Nam. Đây là lần đầu tiên một người Việt Nam dám dũng cảm đứng lên đấu tranh với một nước đế quốc tại một diễn đàn quốc tế, làm cho toàn thế giới và nhân dân Pháp, các tổ chức dân chủ ở Pháp biết đến những tội ác của thực dân Pháp gây ra cho nhân dân Việt Nam. Người Pháp coi cuộc đấu tranh ấy là một “quả bom” làm chấn động dư luận nước Pháp. Ngày 18-6-1919 báo Nhân đạo, cơ quan ngôn luận của Đảng Xã hội Pháp đăng toàn văn bản yêu sách. Tiếp đó Bác đã cho thuê in thành nhiều tờ truyền đơn để phát tán trong các cuộc họp, cuộc mít tinh của các tổ chức dân chủ ở Pháp. Mặc dù nội dung của bản yêu sách còn rất hẹp, nhưng đây là lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốc đưa ra mục tiêu cụ thể cho cách mạng Việt Nam, cũng là lần đầu tiên cái tên Nguyễn Ái Quốc được Bác công khai với Hội những người Việt Nam yêu nước ở Pháp và bạn bè quốc tế. Với nhân dân Việt Nam thì đây là phát pháo hiệu thức tỉnh nhân dân ta đứng dậy đấu tranh chống Pháp. Việt kiều ở Pháp lúc đó hễ gặp nhau là nói đến tự do, dân chủ, tự quyết. Tất cả mọi người, từ Việt kiều đến bạn bè của các nước thuộc địa đang sống ở Pháp và đảng viên Đảng Xã hội Pháp đều nhắc đến Nguyễn Ái Quốc với một niềm kính yêu, trân trọng khác thường.
NGUỒN GỐC SÂU XA VỀ ĐỘNG CƠ VIẾT BÁO CỦA BÁC
Từ khi trở lại Pháp lần thứ hai, trong vòng trên 5 năm (12/1917 - 6/1923) mọi hoạt động của Bác ở Pháp đều tập trung tìm mọi cách để tố cáo tội ác của đế quốc Pháp gây ra cho nhân dân Việt Nam và các nước thuộc địa khác nhằm kêu gọi nhân dân thế giới tích cực hoạt động để ủng hộ nhân dân Việt Nam và các nước thuộc địa đấu tranh giành độc lập, tự do. Từ quyết tâm tìm đường cứu nước, lòng kiên trì, cùng với sự hướng dẫn của Giăng-Lông-ghê và Ga-xtông-Môngmútxơ, chủ bút báo Đời sống công nhân và cả những người công nhân làm ở toà soạn báo Đời sống thợ thuyền Pháp giúp đỡ, bắt đầu từ việc viết tin vắn vài ba dòng, rồi đến 15-20 dòng, rồi đến một cột dài, tiến lên viết truyện ngắn đã giúp Bác trở thành nhà báo (HCM toàn tập, tập 5, trg 416). Rõ ràng, từ động cơ quyết tâm học viết báo để có điều kiện viết bài tố cáo tội ác của thực dân Pháp gây ra cho nhân dân Việt Nam để nhân dân tiến bộ Pháp và bạn bè quốc tế ủng hộ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam và các nước thuộc địa khác, Bác Hồ đã nhanh chóng trở thành nhà báo. Từ đó Người liên tục viết báo tố cáo tội ác của các nước đế quốc gây ra cho nhân dân Việt Nam và các dân tộc thuộc địa; cổ vũ những thành công và sự phát triển của phong trào cách mạng các nước trên thế giới, kêu gọi sự giúp đỡ của Quốc tế cộng sản, các tổ chức dân chủ và các lực lượng tiến bộ trên thế giới đối với các dân tộc thuộc địa đang bị áp bức, bóc lột. Đọc những tập đầu trong Hồ Chí Minh toàn tập ta thấy hầu hết là những bài báo Bác viết trong thời gian hoạt động ở nước ngoài. Chính những tác phẩm lớn của Bác như: Bản án chế độ thực dân, Đường cách mệnh cũng là kết quả tổng hợp, điều chỉnh và hoàn thiện từ những bài báo Bác viết trong nhiều năm.
Các PV tác nghiệp tại Carnaval Hạ Long 2011.
Ảnh: Đỗ Phương
NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG CHO NỀN BÁO CHÍ CÁCH MẠNG NƯỚC NHÀ
Tháng 7-1921 Bác cùng các đồng chí ở các nước thuộc địa của Pháp đang sống ở Pari đã sáng lập ra Hội liên hiệp thuộc địa, thì 1-4-1922 Người sáng lập ra báo Le Paria (Người cùng khổ ) với tiêu đề: Diễn đàn của các dân tộc thuộc địa. Vì vấn đề tài chính của báo khó khăn, Bác vừa là chủ bút, chủ nhiệm, thủ quỹ, phát hành và kiêm cả bán báo (HCMTT, tập 9, trg 417). Tháng 11-1924 Bác được Quốc tế cộng sản phân công về Quảng Châu (Trung Quốc) để truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Đông Dương. Tháng 5-1925 Người sáng lập ra Hội Việt Nam cách mạng thanh niên thì ngày 21-6-1925 sáng lập ra báo Thanh niên - cơ quan ngôn luận của Hội (Đây là căn cứ để Đảng và Nhà nước lấy ngày 21-6 là ngày Báo chí Việt Nam). Do Hội mới thành lập, hội viên chưa có kinh nghiệm, vì vậy Bác vừa làm chủ bút, vừa trực tiếp viết bài vừa tổ chức in ấn, phát hành. Khi thấy tình hình thế giới có lợi cho cách mạng Việt Nam, tháng 2-1941 Bác về Pắc Bó - Cao Bằng để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước thì 1-8-1941 sáng lập ra báo Việt Nam độc lập - cơ quan tuyên truyền của Ban Việt Minh tỉnh Cao Bằng (HCMTT, T9, trg 643). Những hoạt động sôi nổi, liên tục không biết mệt mỏi để sáng lập ra nhiều tờ báo và thường phải làm chủ bút, trực tiếp viết bài, tổ chức phát hành…, không chỉ thể hiện tinh thần cách mạng cao cả, tận tâm, tận lực vì nước, vì dân của Bác mà còn chứng tỏ Bác coi trọng và đánh giá rất cao vai trò to lớn của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
Trong thời kỳ chuyên môn hoá cao như hiện nay, tìm hiểu những hoạt động báo chí của Bác, ta có thể khẳng định: Không có một nhà báo nào lại hiểu biết một cách toàn diện, sâu rộng tất cả các lĩnh vực hoạt động của báo chí (từ tổ chức sáng lập, làm chủ bút, trực tiếp viết bài đến in ấn, quản lý tài chính, phát hành, thậm chí cả trực tiếp bán báo) bằng Bác Hồ của chúng ta. Bác quả là một nhà báo vừa sắc sảo, tinh tế, nhanh nhạy, uyên bác lại vừa sâu sát, gần gũi với bạn đọc, với nhân dân, đặc biệt là người lao động. Bác không những là người mở đường cho sự nghiệp báo chí cách mạng nước nhà mà còn là một tấm gương mẫu mực để mỗi người làm báo hôm nay học tập và làm theo, để sự nghiệp báo chí góp phần thiết thực xây dựng nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, sánh vai với các cường quốc năm châu như điều Bác Hồ mong đợi. Đây chính là việc làm thiết thực để mỗi nhà báo tri ân công đức của Bác, người đã có công khai sinh ra sự nghiệp báo chí cách mạng nước nhà.
