Bác Hồ với thợ mỏ, thợ mỏ với Bác Hồ

Sinh thời, Bác Hồ dành nhiều sự quan tâm đối với công nhân mỏ. Đáp lại tình cảm ấy, lớp lớp các thế hệ công nhân mỏ luôn thi đua học tập, lao động để thực hiện những lời dạy của Người: “Sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc”.

Những tình cảm Bác dành cho thợ mỏ

Từ những tháng năm còn bôn ba đi tìm đường cứu nước, Bác Hồ đã thấu hiểu sự bần cùng, lầm than và dành nhiều tình thương với những công nhân mỏ. Trong một bài biết, Bác tố cáo: “Một tên cai mỏ than ở Bắc Kỳ đã làm chết một anh thợ bằng cách đánh anh gẫy xương sườn vì anh ta đã dám coi thường nó. Đối với những tên sát nhân ấy tòa án đã ban cho đứa thứ nhất trắng án, đứa thứ hai 2 tháng tù treo. Thật là một thứ công lý chính tông!”.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, lần đầu tiên đến Quảng Ninh (ngày 24-3-1946) để hội đàm với đại diện nước Pháp bàn việc thực hiện Hiệp định sơ bộ ngày 6-3-1946, Bác Hồ nói với những người cùng đi trên tàu ở Vịnh Hạ Long: “Vùng mỏ của đất nước ta thật đẹp và giàu. Thợ mỏ của ta thật vô cùng anh dũng”.

Từ năm 1957 đến 1965, Bác Hồ đã 6 lần về thăm Vùng mỏ. Lần nào, Bác cũng thăm hỏi, động viên và nhắc nhở đồng bào, chiến sĩ, công nhân mỏ đoàn kết, thi đua lao động, sản xuất, xây dựng vùng mỏ, xây dựng Quảng Ninh giàu đẹp. Trong lần về thăm Vùng mỏ ngày 30-3-1959, Bác Hồ đã đến thăm công trường khai thác than và nhà ăn than trụ Đèo Nai. Tại đây, Bác thân mật nói chuyện với anh em cán bộ, công nhân mỏ: “Than ở Vùng mỏ vào loại than tốt của thế giới. Cảnh Vùng mỏ vào loại kỳ quan của loài người, các chú phải làm than cho tốt”. Bác cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: Chất lượng than khai thác còn kém, than cục chưa đảm bảo đúng tỷ lệ quy định; công tác bảo hộ lao động yếu.

Bác Hồ về thăm Quảng Ninh lần cuối vào ngày 2-2-1965. Đó là những ngày Tết Nguyên đán năm Ất Tỵ. Hình ảnh Bác vẫn quen thuộc với mọi người: tóc bạc trắng, da thắm hồng, đôi mắt rực sáng, nụ cười hiền hậu. Buổi sáng mùng một Tết, đông đảo công nhân, cán bộ, bộ đội và nhân dân tham gia mít tinh ở thị xã Hòn Gai để chào mừng Bác Hồ. Bác khen ngợi những thành tích to lớn trong sản xuất và trong chiến đấu của những người thợ mỏ và nhân dân Quảng Ninh trong năm 1964. Bác nói: “Năm ngoái, tỉnh nhà đã giành được 2 thắng lợi vẻ vang. Quân và dân Vùng mỏ đã bắn rơi 3 máy bay và bắt sống tên phi công Mỹ. Thắng lợi thứ hai là Công ty Than Hồng Gai đã hoàn thành vượt mức kế hoạch 20 vạn tấn than”. Vui lòng về thành tích sản xuất của Vùng mỏ, Bác tặng ngành Than “Cờ thưởng luân lưu thi đua khá nhất” và căn dặn thợ mỏ cùng toàn thể nhân dân tiếp tục phát huy thắng lợi trong sản xuất, công tác và sẵn sàng chiến đấu. Bác thân mật nói: “Năm nay Bác tặng thưởng Cờ luân lưu cho cả ngành Than, đơn vị nào muốn được lá cờ thì phải thi đua gương mẫu trong mọi việc. Nhưng cán bộ và công nhân nào xuất sắc nhất, Bác sẽ tặng giải thưởng riêng”.

Những năm sau này, do bận nhiều công việc và tuổi cao nhưng sự quan tâm của Bác với công nhân mỏ vẫn luôn thường trực. Ngày 15-11-1968, Bác yêu cầu ngành Than tổ chức một đoàn đại biểu về gặp Bác tại Thủ đô Hà Nội. Buổi gặp mặt anh chị em công nhân cán bộ mỏ hôm ấy, Bác căn dặn: “Ngành sản xuất than cũng như quân đội đánh giặc. Toàn thể công nhân và cán bộ phải có nhiệt tình cách mạng và tinh thần yêu nước rất cao, ý chí quyết đánh, quyết thắng rất vững, phải đoàn kết nhất trí, vượt mọi khó khăn nhằm vào một mục đích chung là sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc”, “Bác mong tất cả công nhân và cán bộ cố gắng hơn nữa, đẩy mạnh ngành Than trở thành một ngành gương mẫu cho các ngành kinh tế khác và tỉnh Quảng Ninh trở thành một tỉnh giàu đẹp”.

Tuy không đến được tất cả các công trường, hầm lò ở Vùng mỏ nhưng phong trào thi đua sản xuất của ngành Than luôn được Bác quan tâm động viên những việc làm những điển hình tích cực, đồng thời nhắc nhở, phê phán những việc làm chưa tốt. Trên Báo Nhân Dân ngày 29-2-1960, Bác biểu dương công trường Thắng Lợi, Bắc Phi về năng suất lao động. Bác viết: “Chúng ta hãy cùng sắn tay áo lên bóc cho kỳ hết những lớp đất đá ấy để khơi nhữngnguồn khả năng mới, đưa sản xuất tiến lên vượt bậc như ở các công trường Thắng Lợi và Bắc Phi mấy tuần nay”. Hay trong bài “Những điều trông thấy mà khoan khoái lòng” trên Báo Nhân Dân ngày 16-2-1962, Bác viết: “Ở mỏ than Hồng Quảng cả mấy năm trước kia ÊKAGHÊ (EKG) xúc than thường ngày không đạt mức. Từ đầu năm 1961 nhờ phong trào thi đua mà chỉ trong 10 tháng đã phá được 8 kỷ lục” và Bác nêu sản lượng bốc xúc cụ thể của từng công nhân tiêu biểu.

Công nhân ngành than làm theo lời Bác

Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, mặc dù chưa một lần được gặp Bác Hồ nhưng thợ mỏ Quảng Ninh luôn hướng về Việt Bắc, thủ đô kháng chiến nơi Bác Hồ đang làm việc. Anh chị em công nhân mỏ đã hình dung để đúc tượng Bác và gửi biếu Bác một chiếc màn để Bác dùng trên núi rừng Việt Bắc.

Làm theo lời Bác, công nhân mỏ trên khắp các công trường, hầm mỏ đã thi đua lao động, nhanh chóng khôi phục nền sản xuất bị tàn phá nặng nề sau chiến tranh. Tiêu biểu như công nhân Lộ Chí (Cẩm Phả) chỉ trong thời gian từ 1 đến 20-7-1955 đã tiết kiệm được 31 tấn than, tận thu được 29 toa xe hỏng, 150kg bu-lông, 90 thước goòng. Thế mà trước đó người ta dự kiến làm những việc này phải mất 6 -7 tháng. Sự việc này đã được Bác biểu dương.

Ở Mỏ than Cọc Sáu, thực hiện phong trào thi đua theo lời Bác, anh em công nhân đã sắp xếp lại công việc hợp lý nên chỉ trong vài tuần đã đưa được mức sản xuất từ 32 xe mỗi ca lên tới 335 xe/ca, tăng năng suất lên 10 lần. Tự hào là mỏ duy nhất được Bác Hồ về thăm (năm 1959), cán bộ công nhân Mỏ Đèo Nai đã đẩy mạnh các phong trào thi đua sản xuất, vì thế trong thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965), năm nào Mỏ cũng hoàn thành vượt mức kế hoạch. Năm 1965, về thăm Vùng mỏ, Bác đã tặng Cờ thưởng luân lưu khá nhất cho ngành Than và giao cho Đèo Nai được tạm giữ cờ này. Phong trào thi đua ở Đèo Nai sau này ngày càng phát triển, anh chị em công nhân vừa đẩy mạnh thi đua sản xuất, vừa tích cực tham gia chiến đấu chống chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ. Ngày 7-2-1972, lực lượng tự vệ của Đèo Nai đã anh dũng chiến đấu và bắn rơi được 1 máy bay Mỹ, góp phần vào thành tích bắn rơi chiếc máy bay thứ 200 của Vùng mỏ trên bầu trời miền Bắc. Vì thế mà sau này, Đèo Nai lại được thêm vinh dự 4 lần liên tiếp được nhận cờ thưởng của Bác Hồ.

Đến nay, sau ngót nửa thế kỷ thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngành Than đã trở thành một tập đoàn kinh tế mạnh, kinh doanh đa ngành trên cái nền cơ bản là sản xuất và kinh doanh than. Các doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã không ngừng đầu tư công nghệ, máy móc hiện đại để mở rộng sản xuất, tăng sản lượng khai thác thực hiện lời Bác dạy hôm nào: “Sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc”. Sản lượng khai thác than không ngừng tăng, đến nay mỗi năm đạt khoảng 30 triệu tấn than sạch, than tiêu thụ đạt trên 29 triệu tấn, than xuất khẩu đạt 15 triệu tấn. Đời sống vật chất, tinh thần của công nhân không ngừng được nâng cao.

Đến hôm nay, vào dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ, hơn 8 vạn thợ mỏ cùng nhân dân Quảng Ninh có thể tự hào là đã thực hiện được mong ước của Bác lúc sinh thời: “Đẩy mạnh ngành Than trở thành một ngành gương mẫu cho các ngành kinh tế khác và tỉnh Quảng Ninh trở thành một tỉnh giàu đẹp”.