Chiếc đồng hồ đếm ngược thời gian tại quảng trường Thiên An Môn thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc), hàng ngày có hàng nghìn người đến chụp ảnh. Mỗi người đều muốn đính im khoảnh khắc thời gian làm kỷ niệm. Đây là kỷ niệm cần lưu giữ trước ngày khai mạc Olympic, 8-8-2008.
Một góc sân vận động “tổ chim” nơi sẽ diễn ra các hoạt động của Olimpic Bắc Kinh 2008.
Tháng 5 vừa qua, tôi tham gia tổ công tác của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Việt Nam đi Bắc Kinh dự hội thảo quốc tế về văn hóa. Nhẽ ra, chúng tôi đi máy bay thẳng Hà Nội - Bắc Kinh. Nhưng máy bay của hãng China Southern (Nam Phương) lại hạ cánh xuống Quảng Châu làm thủ tục nhập cảnh, sau đó mới tiếp tục đi Bắc Kinh. Anh Trần Nhật Hoàng thành viên trong tổ công tác từng tốt nghiệp thạc sỹ tại Bắc Kinh. Anh cho biết: đa số các chuyến bay từ Hà Nội không thẳng một mạch tới Bắc Kinh có lý do giảm tải phục vụ Olympic, mặc dù trước ngày 8-8-2008 còn hơn hai tháng nữa. Việc kiểm tra an ninh tại sân bay rất kỹ. Nhân viên an ninh miệng thì tươi nhưng động tác rất nghiêm.
Các công trình văn hoá, thể thao mới hoặc chuẩn bị đưa vào phục vụ Olympic đều là những tác phẩm độc đáo để mọi người kéo đến chụp ảnh. Trong số nhiều công trình phúc lợi ấy, có sự mô phỏng 4 hình về loài chim: Phía đông của Bắc Kinh, hình đôi chân chim ngả nghiêng là trụ sở Đài Truyền hình Bắc Kinh. Công trình như đang “say rượu” đứng không vững trên mặt đất, khiến các kiến trúc sư trên thế giới phải lặng lẽ ngả mũ bái phục. Tây Bắc Kinh là sân vận động ổ chim. Nam Bắc Kinh là nhà hát hình quả trứng chim khổng lồ. Vào nhà hát có lối đi dưới đường hầm, sóng nước vỗ trên đầu. Phía bắc có sân vận động hình tổ chim khổng lồ. Giàn không gian như những sợi rơm quấn quanh, gợi cho mọi người nghĩ về tuổi thơ và thả trí tưởng tượng qua lớp lớp thời gian. Trí tưởng tượng là sự thăng hoa của tư duy thì các công trình văn hoá, thể thao phục vụ Olympic thực sự thăng hoa lãng mạn nhất để thế giới chiêm ngưỡng.
Gần kề sân vận động hình tổ chim mọc lên san sát những toà nhà chọc trời và những công viên rộng bát ngát. Du khách không thể không dừng chân bên toà nhà cao ngất hình ngọn đuốc Olympic đang bùng cháy và những toà nhà khác chẳng biết đặt tên thế nào cho trùng ý nghĩ của mọi người.
15 triệu người dân Bắc Kinh đang hối hả hoàn tất các công trình dang dở. Trụ sở Đài Truyền hình Bắc Kinh - Đôi chân chim ngả nghiêng khổng lồ, công việc còn rất bề bộn. Cô Liyue công tác tại Viện Văn hoá, nghệ thuật Trung Quốc chỉ công trình và nói với chúng tôi: ''chân chim'' và các công trình khác dở dang tới đâu cũng phải hoàn thành trước ngày 8-8. Nếu công trình ''chân chim'' không thể hoàn thành thì nó sẽ được khoác “một tấm áo” rất lạ để mọi du khách thêm một lần ngạc nhiên.
Trong sự bận rộn và hối hả, Bộ Văn hoá Trung Quốc vẫn dành liền mấy ngày cùng đối tác Hàn Quốc tổ chức hội thảo quốc tế: “Văn hoá châu Á thế kỷ XXI”. Văn hoá và bản sắc chính là sự khu biệt trong các nền văn minh, giữa các dân tộc, giữa các đất nước. Olympic có thực sự trở thành sự kiện văn hóa thế giới tại Bắc Kinh khi trên túi xách cũng ghi one World, one Dream (một thế giới, một ước mơ)? Một số nhà khoa học dự hội thảo khi trò chuyện hành lang vẫn nói về mấy động tác chính trị trước đó đan xen vào việc tổ chức Olympic. Nhưng các nhà khoa học dự hội thảo trao đổi với nhau rất nhiều về nghề nghiệp, với sức sống tiềm tàng, bản sắc độc đáo giữa văn hoá châu á và văn hoá phương Tây. Giao lưu văn hóa như dòng chảy của sông Hồng, sông Mê Kông chảy qua nhiều nước. Trên sông ấy có văn hoá riêng của từng đất nước. Chúng tôi cảm nhận những dòng sông văn hoá trong thế giới hội nhập, đang chảy khắp các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Singapore, Trung Quốc, trong niềm kiêu hãnh của các nhà khoa học trong lĩnh vực văn hoá tại hội thảo. Trên những dòng sông văn hoá ấy có sóng riêng, có đôi bờ riêng, có mái chèo riêng...
Công nghiệp văn hoá được giới quản lý văn hoá, nghệ thuật châu á rất quan tâm ở thế kỷ XXI. Ông Dương Hùng Văn, Phó Chủ nhiệm Trung tâm nghệ thuật số của Trung Quốc là một chuyên gia nghiên cứu về công nghiệp văn hoá. Ông Dương cho rằng: Một bộ phim có doanh thu 1 triệu USD thì những ấn phẩm về bộ phim đó sẽ thu gấp 15 lần. Theo ông Dương, nếu xây dựng một bộ phim hoạt hình về Vịnh Hạ Long thì cần nghĩ trước khi làm phim phải sản xuất những vật từ phim. Những vật đó là ấn phẩm văn hoá bán cho hàng triệu du khách tới Hạ Long.
Viện Văn hoá Trung Quốc mời chúng tôi tới một nhà hàng thưởng thức món vịt quay Bắc Kinh. Xung quanh phòng ăn đắp nổi hình các vận động viên thi đấu các môn thể thao, quanh đó bày các ấn phẩm Olympic: Túi xách, mô hình sân vận động “tổ chim”, con linh vật, các vật lưu niệm khác. Những điều ông Dương Hùng Văn nói, chúng tôi thấy ở bất cứ nơi nào đặt chân tới.
Chúng tôi ở khách sạn Beijing Continental Grand Hotel. Khách sạn này nằm trong khu Trung tâm hội nghị quốc tế Bắc Kinh, với rất nhiều toà nhà cao. Được biết càng đến gần tháng 8, phòng nghỉ càng khan hiếm. Tháng 5, giá phòng tại khách sạn 4 sao nơi chúng tôi ở, giá khoảng 400 tệ. Nhưng trước đó nhiều tháng, du khách đã đặt giá gấp 8 lần. Giá cả công khai, bởi một cơ hội làm kinh tế trên nền văn hoá, thể thao không thể bỏ lỡ. Bởi vậy, du khách phải có túi tiền tương ứng mới nên tới dự một sự kiện văn hóa, thể thao toàn cầu.
