Chậm giải ngân vốn đầu tư XDCB và tiến độ xây dựng các dự án đang được xem là “căn bệnh nan y”, ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của tỉnh nhiều năm nay. Nguyên nhân xảy ra tình trạng này có nhiều, nhưng căn bản nhất do nhiều chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu chưa hoàn thành trách nhiệm như quy định. Tuy nhiên, việc quy trách nhiệm cho chủ đầu tư và tư vấn vẫn bỏ ngỏ, chưa có giải pháp quản lý chặt chẽ, gắn trách nhiệm cụ thể. Đây chính là lý do để trả lời câu hỏi: Tại sao, năm nào tiến độ XDCB cũng chậm chạp, khiến các công trình phải chuyển tiếp năm sau là rất nhiều, gây lãng phí lớn?
Theo quy định, dự án chỉ được bố trí vốn xây dựng trong năm sau khi đã có quyết định đầu tư từ trước 31-10 của năm trước. Tuy nhiên quá trình thuyết minh để xin được tỉnh đầu tư một dự án XDCB bao giờ cũng được các địa phương, ban, ngành có sự chuẩn bị trước đó khá lâu, thậm chí thời gian vận động có thể diễn ra trong một vài năm. Như vậy chủ đầu tư, chủ dự án đã có cả một quá trình chuẩn bị trước khi UBND tỉnh có quyết định đồng ý đầu tư cho dự án. UBND nhiều huyện tỏ ra hết sức sốt sắng xem dự án mà huyện xin đã được ký chưa, hồ sơ đang nằm ở chỗ nào? Nhưng nghịch lý, các huyện lại thiếu chủ động, chưa hoàn thành nhiệm vụ công việc đầu tư XDCB. Báo cáo năm 2007 của Kho bạc Nhà nước tỉnh chỉ rõ nguyên nhân chủ yếu của việc thanh toán chậm là do “một số dự án công trình khi được ghi vốn trong kế hoạch năm thì chủ đầu tư mới chuẩn bị thực hiện dự án”. Nhiều chủ đầu tư khi được thông báo chỉ tiêu kế hoạch vốn mới bắt đầu triển khai các thủ tục hồ sơ về đầu tư XDCB. Năm 2007, có 65 dự án được bố trí vốn để chuẩn bị cho công tác đầu tư, nhưng đến ngày 30-11 của năm còn tới 52 dự án chưa giải ngân được cho khâu chuẩn bị đầu tư. Mới đây nhất, trước yêu cầu về xây dựng hệ thống trường mầm non vùng cao của các địa phương, UBND tỉnh đã cân đối được 9 tỷ đồng để đầu tư xây dựng trường mầm non cho các xã vùng 135. Ngay từ đầu tháng 2, Sở Kế hoạch - Đầu tư và Sở GD-ĐT đã có văn bản gửi tới 8 địa phương thuộc diện được đầu tư, yêu cầu lập hồ sơ. Nhưng đến nay, hầu hết các huyện chưa có hồ sơ gửi về Sở Kế hoạch - Đầu tư... Đây chỉ là một ví dụ điển hình trong hàng trăm dự án do khâu chuẩn bị đầu tư chậm khiến đến cuối năm, các chủ đầu tư mới tổ chức đấu thầu được, nhiều phần vốn đã bố trí phải chuyển tiếp năm sau. Và khi dự án chuyển tiếp năm sau, mắc phải vấn đề tăng giá do điều chỉnh tiền lương, bởi vậy để tiếp tục thực hiện được phần khối lượng như đã phê duyệt, các chủ đầu tư lại xin điều chỉnh, bổ sung. Điều này gây lãng phí rất lớn đối với ngân sách nhà nước. Như năm 2007, chỉ tính riêng nhóm dự án văn hoá xã hội đã có tới 35 dự án xin điều chỉnh với lý do lạm phát và tiền lương tăng, khiến ngân sách tỉnh phải bù thêm hơn 35 tỷ đồng...
Khi trả lời chất vấn của cử tri, đại biểu HĐND các cấp, các chủ dự án hầu hết đều “đổ lỗi” chuẩn bị đầu tư chậm cho đơn vị tư vấn. Theo con số thống kê chưa đầy đủ, hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng 70 đơn vị tư vấn hành nghề khảo sát, thiết kế công trình. Tuy nhiên, theo cơ quan chức năng, nhiều đơn vị tư vấn chưa đáp ứng đủ điều kiện, năng lực trong hoạt động xây dựng theo quy định của Nghị định 16/2005/NĐ-CP (ngày 7-2-2005) về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. Cụ thể, theo Nghị định này thì một tổ chức tư vấn phải có tối thiểu 10 kỹ sư hoặc kiến trúc sư và kỹ sư phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ khảo sát, thiết kế công trình. Quy định này xem ra quá khó thực hiện với không ít đơn vị tư vấn trên địa bàn, hiện đang làm ăn theo kiểu “bán con dấu”.
----------------------------
Bài 2: Hồ sơ thiết kế xa thực tế
