Bài 1: Đã cơ bản giải quyết xong vướng mắc về mặt bằng

Thời gian gần đây các công trình giao thông trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ thực hiện cả về giải phóng mặt bằng và xây lắp. Nhiều công trình đã nhiều năm phải “đắp chiếu” nay cả chủ đầu tư và các nhà thầu đều cố gắng tập trung lực lượng thi công quyết liệt để rút ngắn tiến độ nhằm bù lại việc chậm trễ trong thời gian trước đây.

Mấy năm gần đây tình trạng khiếu kiện liên quan đến việc đền bù giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh diễn biến hết sức phức tạp, dự án vẫn phải chờ mặt bằng trong khi giá cả vật tư liên tục biến động không chỉ gây khó khăn cho các nhà thầu mà còn là một trong những nguyên nhân gây lãng phí và lạm phát. Còn nhớ hơn 2 năm trước, Báo Quảng Ninh đã có nhiều bài viết đề cập đến tình trạng chậm trễ trong thi công các tuyến đường tại huyện Đông Triều, TP Hạ Long và huyện Hoành Bồ, có tuyến đường chỉ dài hơn 1km nhưng đã nhiều năm sau ngày được phê duyệt đầu tư vẫn không thể triển khai thực hiện; có dự án đã hoàn thành được 3/4 khối lượng nhưng chỉ vì vướng ở 1 gói thầu phải “đắp chiếu” nằm chờ 4-5 năm. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là không tìm được tiếng nói chung trong công tác đền bù nên người dân không bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công; là sự không quyết tâm, quyết liệt trong chỉ đạo thực hiện. Đó là tuyến đường 188 (thị trấn Mạo Khê, Đông Triều) được phê duyệt đầu tư từ năm 2004, chiều dài toàn tuyến chỉ có 1,22km.

Tuyến đường này lẽ ra không có quá nhiều vướng mắc và phải “dậm chân tại chỗ” tới hơn 4 năm vì thực tế có hơn 400 hộ dân bị ảnh hưởng nhưng chủ yếu là số hộ bị ảnh hưởng bởi đất sản xuất nông nghiệp, chỉ có 27 hộ phải đền bù đất ở. Tuy nhiên, do trong cùng thời điểm này dự án đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới hai bên đường 188 được thực hiện, khiến cho giá đất trên thị trường của khu vực này tăng cao. Cộng với đó là quy hoạch giữa đường và khu đô thị lại không rõ ràng dẫn đến sự nghi ngờ, tỵ nạnh của người dân, nhiều hộ thuộc diện đền bù giải phóng mặt bằng tuyến đường đã không chấp nhận phương án đền bù theo dự án. Để giải quyết vấn đề này UBND tỉnh đã có chỉ đạo tập trung giải phóng mặt bằng đối với đoạn đầu cầu Đá Vách và tuyến đường đi qua đất nông nghiệp để thi công. Đối với đoạn đường đi qua đất thổ cư giao với đường 18A tập trung giải phóng mặt bằng đền bù cho các hộ dân đến đâu thi công ngay đến đó, chậm nhất trước ngày 30-6-2007 phải hoàn thành dự án. Thế nhưng ở vào thời điểm đó do sự chênh lệch giá đất phê duyệt và giá đất mới nên các hộ dân vẫn không chấp nhận phương án bồi thường di dời. Chính vì vướng mắc này nên mặc dù tuyến đường dẫn cầu Đá Vách phía Hải Dương đã xong nhưng phía Mạo Khê đến đầu năm 2008 vẫn chưa thể thi công được.

Đặt quyết tâm trước Tết Nguyên đán Kỷ Sửu phải thông được tuyến, từ tháng 6-2008, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Giao thông Vận tải, huyện Đông Triều cùng các ngành chức năng tập trung tháo gỡ khó khăn, giải phóng mặt bằng và triển khai thi công. Trực tiếp các đồng chí lãnh đạo tỉnh thường xuyên kiểm tra hiện trường thi công và yêu cầu bổ sung ngay nhà thầu để đảm bảo tiến độ công trình. Trong vòng 5 tháng (từ tháng 6 đến tháng 11-2008) các phương án đền bù đất nông nghiệp cho gần 400 hộ dân và đất ở cho 27 hộ đã hoàn thành. Các hộ dân bị ảnh hưởng do quá trình thi công đoạn đường này cho biết: Sau khi được chính quyền các địa phương tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng, các cơ chế chính sách được thực hiện đúng, đủ họ sẵn sàng di dời khỏi mảnh đất đã gắn bó với mình gần cả cuộc đời để bàn giao mặt bằng thi công đường. Bản thân các nhà thầu cũng đặt quyết tâm rất cao trong thi công để hoàn thành dự án đúng tiến độ theo chỉ đạo của UBND tỉnh. Cũng vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, dự án cải tạo nâng cấp tuyến đường 279 được Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt từ năm 2004, tổng chiều dài tuyến 41km (9,7km đầu quy mô đường cấp III đồng bằng và đường đô thị, còn lại quy mô đường cấp V miền núi), tổng mức đầu tư 111,104 tỷ đồng. Bộ Giao thông Vận tải dùng vốn vay tín dụng và vốn ngân sách đầu tư cho xây lắp, UBND tỉnh đầu tư vỉa hè, cây xanh, điện chiếu sáng và chi phí giải phóng mặt bằng.

Dự án chia thành 3 gói thầu trong đó gói thầu số 2 và 3 đã thi công xong từ năm 2004. Riêng gói thầu số 1 dài 9,7km, thi công từ tháng 1-2003 và sau gần 5 năm vẫn dậm chân tại chỗ vì gặp nhiều khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng do ảnh hưởng đến hơn 1.000 hộ dân và các công trình công cộng của TP Hạ Long, huyện Hoành Bồ. Kiến nghị, khiếu nại của các hộ dân trong gói thầu này chủ yếu tập trung về chế độ chính sách, ranh giới sử dụng đất theo bản đồ địa chính nhưng lại vượt ngoài khung chính sách đã ban hành nên việc giải quyết dứt điểm để có mặt bằng cho đơn vị thi công triển khai thực hiện rất khó khăn. 5 năm loay hoay với việc giải phóng mặt bằng, trong khi đó đường ngày càng xuống cấp cản trở sự đi lại, giao thương của người dân. Phải giải quyết triệt để tình trạng này từ tháng 7-2008, UBND tỉnh liên tục có sự chỉ đạo quyết liệt yêu cầu chính quyền địa phương, chủ đầu tư tích cực giải quyết vướng mắc về mặt bằng để triển khai thi công. Sau một thời gian tuyên truyền, vận động, thực hiện đúng, đủ các chế độ chính sách theo quy định các hộ dân thuộc diện đền bù giải phóng mặt bằng đã đồng ý bàn giao mặt bằng cho nhà thầu tổ chức lực lượng thi công. Những điểm vướng mắc nhất về mặt bằng trên địa bàn TP Hạ Long và huyện Hoành Bồ đều đã cơ bản được giải quyết. Tính đến trung tuần tháng 12-2008 chỉ còn vướng đoạn từ ngã ba Bệnh viện Hoành Bồ đến trước cổng Trường Cao đẳng nghề mỏ Hồng Cẩm, phân hiệu Hoành Bồ dài 770m, với 58 hộ chưa phê duyệt phương án đền bù và chưa bàn giao mặt bằng thi công. UBND tỉnh đã chỉ đạo chủ đầu tư tạm thời chỉ thi công rải thảm phần mặt đường hiện có rộng 5,5m, đồng thời giao huyện Hoành Bồ tiếp tục thực hiện công tác giải phóng mặt bằng theo qui mô đã điều chỉnh và tiến hành cắm chỉ giới xây dựng để quản lý và gìn giữ quĩ đất, khi có điều kiện sẽ triển khai thi công mở rộng qui mô sau.
Có lẽ một trong những bức xúc nhất với người dân TP Hạ Long trong những năm qua đó là sự xuống cấp nghiêm trọng của tuyến đường 337 Loong Toòng - cầu Bang. Tuyến đường giao thông quan trọng trong nội đô thành phố đã trở thành nỗi ám ảnh hàng ngày đối với người dân khi tham gia giao thông trên con đường này. Năm 2003, UBND tỉnh phê duyệt dự án đầu tư nâng cấp tuyến đường 337 Loong Toòng - cầu Bang với tổng chiều dài tuyến 7,5km, tổng mức đầu tư 143,29 tỷ đồng, thế nhưng do sự vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, sự chồng chéo giữa các công trình, sự vào cuộc chưa tích cực của các cấp, ngành nên dự án vẫn không thể triển khai được. Mọi sự bức xúc chủ yếu tập trung ở gói thầu số 1 đoạn từ ngã ba Loong Toòng đến cầu K67, dài 2,8km. Gói thầu này được triển khai từ tháng 7-2007 nhưng do vướng gần 800 hộ dân phải đền bù, 45 hộ tái định cư và các công trình công cộng khác (điện, nước, cáp quang) nên nhà thầu phải dừng thi công. Nếu cứ giữ nguyên phương án cũ thì việc nâng cấp đường còn phải chờ, vì vậy UBND tỉnh quyết định thu hẹp mặt đường xuống còn 7,5m và đẩy nhanh tốc độ thi công, đặt quyết tâm đến ngày 31-12-2008 phải xong thảm nhựa mặt đường và một số đoạn vỉa hè không vướng mặt bằng. TP Hạ Long đặt quyết tâm giải phóng mặt bằng, vận động các hộ dân ở những điểm còn vướng mắc ký cam kết bàn giao mặt bằng. Về phía chủ đầu tư là Sở Giao thông Vận tải cũng đã chỉ đạo các nhà thầu tập trung toàn bộ nhân lực, thiết bị máy móc làm việc cả ngày đêm để hoàn thành dự án theo đúng chỉ đạo của tỉnh. Đúng như tiến độ đã đề ra, đến ngày 31-12-2008 toàn bộ gói thầu số 1 dài 2,8km đã được thảm nhựa xong, những đoạn không bị vướng mắc do mặt bằng đều đã lắp dựng viên bó vỉa hè hoàn chỉnh.