Đội ngũ, công nhân lao động (CNLĐ) ở Quảng Ninh hiện chiếm 30% dân số và gần 40% lực lượng lao động xã hội, hằng năm tạo ra khoảng 90% giá trị tổng sản phẩm xã hội toàn tỉnh.
Năm 1996, BCH Đảng bộ tỉnh đã có Nghị quyết chuyên đề về “Một số giải pháp trước mắt xây dựng giai cấp CN ở Quảng Ninh theo yêu cầu CNH-HĐH”. Sau Nghị quyết này và nhiều chủ trương khác, các cấp uỷ đảng trong doanh nghiệp, địa phương, chính quyền... đã có nhiều hoạt động cụ thể hoá chủ trương, chính sách về xây dựng giai cấp công nhân của tỉnh. Theo số liệu thống kê (chưa đầy đủ) của Sở LĐTBXH, tính đến cuối năm 2006, Quảng Ninh có khoảng 200.000 CNLĐ, trong đó khối trung ương quản lý có 115 ngàn người, địa phương quản lý có 18 ngàn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hơn 12 ngàn. Về trình độ: 66,5% tốt nghiệp THPT; gần 50 ngàn tốt nghiệp CĐ, ĐH và trên ĐH; gần 60 ngàn tốt nghiệp trung cấp; tay nghề từ bậc 1 đến bậc 5 có khoảng 70 ngàn người; bậc 5 trở lên có 30 ngàn người; còn lại là lao động phổ thông. Như vậy so với cả nước trình độ tay nghề, chuyên môn, học vấn của CN Quảng Ninh thuộc diện cao. Điều này cũng xuất phát từ thực tế Quảng Ninh chủ yếu tập trung các ngành công nghiệp nặng, yêu cầu về tay nghề, trình độ là bắt buộc. Thu nhập bình quân của CN từ 2,5 - 3 triệu đồng/người/tháng (khối DN trung ương); từ 1,2 - 1,9 triệu đồng/người/tháng (DN địa phương). 60% CN lao động của tỉnh có nhà ở; 30% CN khối công nghiệp trung ương nhà ở kiên cố.
Chuyên gia Pháp hướng dẫn thợ lò Công ty Than Mạo Khê sử dụng máy khoan đá.
Nhiều bộ phận CN Quảng Ninh hiện đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức trong cuộc sống. Đó là tình trạng nhà xưởng, các thiết bị an toàn, vệ sinh công nghiệp, trang thiết bị bảo hộ thiếu thốn; quy trình, quy phạm kỹ thuật an toàn ở một số nơi vào một số thời điểm chưa được thực hiện nghiêm túc. Do đó tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp có chiều hướng gia tăng: Năm 2003 xảy ra 23 vụ TNLĐ làm chết 26 người; năm 2004 TNLĐ làm chết 30 người; năm 2006 là 59 người. Từ năm 2003 đến tháng 6-2007 đã có 1.969 trường hợp bị TNLĐ, bệnh nghề nghiệp (đã được giám định). Nhiều CNLĐ gặp khó khăn trong cuộc sống, phần lớn là do DN làm ăn thua lỗ, nên thu nhập của CN thấp (chỉ từ 500 - 700 ngàn đồng/người/tháng). Theo một khảo sát, có đến 4,5% CNLĐ thu nhập dưới 500 ngàn đồng/người/tháng; 7,7% gia đình CNLĐ có thu nhập bình quân/người là 250 ngàn đồng/tháng. Hiện nay, CNLĐ một số DN ngành xuất khẩu, nuôi trồng thuỷ sản, du lịch, may mặc... đang có khó khăn do thiếu việc làm, do DN thua lỗ. ở khối DN trung ương, điển hình nhất là ngành Than, thu nhập của CNLĐ tương đối cao, song lại tồn tại mức chênh lệch thu nhập giữa các bộ phận công nhân, giữa các lao động trong cùng DN quá lớn (có nơi chênh lệch gấp 14 lần).
Sự phát triển của các khu, cụm CN và khối DN có vốn đầu tư nước ngoài dẫn đến sự tập trung đông CNLĐ ở một khu vực hay trong DN, trong khi cơ sở hạ tầng tối thiểu như nơi ăn, nghỉ cho CNLĐ không có. Qua một điều tra, có tới hơn 11 ngàn CNLĐ phải đi thuê nhà; 198 gia đình CN phải ở nhà tạm bợ và hơn 1.300 gia đình ở nhà tập thể chưa thanh lý. Riêng ngành Than có hơn 4.300 CN đang phải thuê nhà ở. Có những DN như Công ty Giày Everbest, Công ty Giày Sao Vàng có tới hơn 50% CN phải thuê nhà ở…
Tốc độ phát triển công nghiệp của tỉnh ta những năm qua là khá cao. Để xây dựng được đội ngũ CN đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH, tỉnh cần có chiến lược, giải pháp kịp thời.
