Để giải quyết vấn nạn về giao thông không phải là chuyện một sớm một chiều. Điều quan trọng hơn cả là phải đánh động lương tri, đạo đức của tài xế cũng như chủ xe, đồng thời giải quyết tốt khâu tổ chức giao thông và năng lực của cảnh sát giao thông (CSGT). Nếu không “bốc đúng thuốc” thì “bệnh” vẫn tiếp tục diễn biến xấu.
>> Bài 1: Thót tim với những “chuyến xe bão táp”
>> Bài 2: Vì sao tài xế trở thành “hung thần”?
Hiện nay lượng xe khách, xe tải tham gia kinh doanh Thượng tá Phan Long Để - trưởng Phòng CSGT Công an Khánh Hòa - cho rằng nếu ý thức chấp hành pháp luật và đạo đức nghề nghiệp tài xế không được cải thiện, dù CSGT đứng đầy đường, tổ chức giao thông tốt đến đâu thì tai nạn giao thông (TNGT) vẫn xảy ra. Nhác thấy bóng dáng CSGT, các tài xế thường tỏ ra hiền lành, nhưng khi CSGT quay lưng đi, họ lại “hiện nguyên hình” là những hung thần trên xa lộ.
Đánh động lương tâm tài xế
Thượng tá Trần Bút - trưởng Phòng CSGT Công an Bình Thuận - cho rằng ngành GTVT nên xem lại qui trình đào tạo, cấp bằng lái tại các trường dạy lái xe. Đặc biệt, cần chú trọng tăng cường giáo dục đạo đức lái xe. Ông đề nghị Ủy ban ATGT quốc gia tổ chức khảo sát, thống kê các tài xế lái ôtô gây tai nạn được đào tạo từ cơ sở nào để có biện pháp chấn chỉnh. Ông Dương Tự Lực - trưởng Phòng quản lý sát hạch và cấp giấy phép lái xe, Sở GTCC TP.HCM - cũng nhấn mạnh: “Bằng lái giả chính là hiểm họa tiềm tàng của TNGT. Theo tôi, cần có biện pháp răn đe, xử lý thật nghiêm người sử dụng và người làm bằng giả để họ không dám đùa giỡn với tính mạng người khác nữa”.
Trình độ văn hóa cũng là rào cản phát triển ý thức chấp hành pháp luật của tài xế. Đại úy Nguyễn Văn Khải - đội trưởng Đội tuần tra kiểm soát giao thông (TTKSGT) Cam Ranh, Phòng CSGT Công an Khánh Hòa - nói rằng nhiều tài xế không biết ký biên bản vì không biết chữ. Theo ông Dương Tự Lực, pháp luật chưa qui định về trình độ văn hóa khi cấp bằng lái. Ông Lực nói: “Trong chừng mực nào đó, trình độ văn hóa ít nhiều ảnh hưởng đến nhận thức về pháp luật, đạo đức nghề nghiệp của tài xế. Theo tôi, nên xem trình độ văn hóa là một trong những yêu cầu khi sát hạch và cấp bằng lái xe. Ví dụ chỉ cấp bằng lái cho những người tốt nghiệp cấp II hoặc cấp III...”.
Qui định về độ tuổi tài xế và cách sử dụng lao động tùy tiện của chủ xe cũng là vấn đề cần mổ xẻ một cách nghiêm túc. Qua điều tra cho thấy độ tuổi trung bình của tài xế, đặc biệt tài xế chạy tuyến đường dài, đang “trẻ hóa” đến mức đáng ngờ. Theo ông Dương Tự Lực, Luật giao thông qui định 21 tuổi mới đủ điều kiện cấp bằng dấu D (xe khách dưới 30 chỗ ngồi), sau hai năm thâm niên (thực tế nhiều hơn) mới được thi lên hạng E (xe khách từ 30 chỗ trở lên).
Hiện nay nhiều tài xế còn quá trẻ, có người mới 20-22 tuổi đã có bằng lái dấu E. Nhà nước cũng cần có qui định về việc sử dụng lao động đối với chủ xe. Chủ xe phải có trách nhiệm tuyển chọn tài xế có sức khỏe, giỏi về kỹ năng và có đủ kinh nghiệm. Nhà cung cấp xe Daewoo khi quảng cáo xe khách 70 chỗ đã khuyến cáo chọn tài xế phải trên 30 tuổi, đang là trụ cột nuôi sống cả gia đình... để nâng cao tinh thần trách nhiệm của tài xế.
Chủ xe không được vì lợi nhuận mà ép tài xế làm việc quá tải. Theo qui định, tài xế không được điều khiển phương tiện quá 10 giờ/ngày và không lái liên tục quá 4 giờ/ngày. Qui định là vậy nhưng thực tế tài xế đường dài thường lái xe liên tục từ 5-10 giờ, có ngày chạy tới 20 giờ. Thượng tá Phan Long Để cho biết lâu nay chưa có ai giám sát, kiểm tra và xử lý đối với lỗi vi phạm này.
Nhiều người cho rằng trên mỗi xe khách bắt buộc phải niêm yết số điện thoại của các trạm CSGT nằm trên tuyến xe đi qua. Nếu phát hiện tài xế phóng nhanh vượt ẩu thì hành khách trên xe có thể gọi điện cho đơn vị CSGT phụ trách trên đoạn đường đó có biện pháp ngăn ngừa, xử lý. Đây là một ý kiến hay, rất đáng được các cơ quan chức năng lưu ý.
Đại úy Nguyễn Văn Khải cho rằng không chỉ tài xế mà hành khách cũng cần nâng cao ý thức chấp hành Luật giao thông. Việc đi xe đã dư khách, đón xe dù dọc đường... là đồng tình với lỗi vi phạm của tài xế.
CSGT phải đủ năng lực
Năng lực CSGT phát huy tốt sẽ góp phần kìm hãm TNGT. Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trong khi nhiều nơi CSGT gồng mình làm việc ngày đêm nhưng cũng không ít CSGT không thể hiện đúng vai trò, nhiệm vụ của mình. Chiều 21-7, trên chuyến xe từ TP.HCM về Bạc Liêu, chúng tôi không hề thấy một chốt CSGT nào làm công tác tuần tra kiểm soát trên đường. Trong khi đó, xe cộ chạy loạn xạ, các tài xế tha hồ đua tốc độ. Trong chuyến đi thực tế ngày 14-7 từ Phú Yên ra Quảng Ngãi chúng tôi cũng không thấy bóng dáng CSGT.
| Qui định về thời gian lái xe trên thế giới * Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): Tài xế lái xe đường dài chỉ được cầm lái tối đa 9 giờ/ngày, dừng lại nghỉ sau mỗi 4 giờ. Một tuần được cầm lái tối đa 48 giờ. * Liên minh châu Âu (EU): Tất cả người điều khiển phương tiện giao thông chỉ được cầm lái tối đa 9 giờ/ngày, có thể kéo dài đến 10 giờ/ngày nhưng không được quá hai ngày như thế trong một tuần. Tài xế phải dừng lại nghỉ sau mỗi 4 giờ rưỡi, thời gian nghỉ tối thiểu 45 phút. Thời gian cầm lái trong một tuần không quá 56 giờ. * Mỹ: Tài xế xe tải được cầm lái tối đa 11 giờ, với điều kiện trước đó đã nghỉ xả hơi ít nhất 10 giờ liên tiếp. Tài xế xe khách được cầm lái tối đa 10 giờ, trước đó đã nghỉ 8 giờ liên tiếp. |
Theo đại tá Nguyễn Anh Tuấn, cục phó Cục CSGT đường bộ -đường sắt, một trong những địa phương làm tốt công tác TTKSGT là Khánh Hòa. Sau hàng loạt vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, ban giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo lực lượng CSGT mở đợt cao điểm tuần tra kiểm soát xử lý hành vi vi phạm, trong đó tập trung xử lý những trường hợp phóng nhanh vượt ẩu. Ngày 5-7, lực lượng CSGT Khánh Hòa mà chủ lực là hai đội TTKSGT Cam Ranh và 14/1 (“trấn” hai đầu nam, bắc tỉnh Khánh Hòa) ra quân trực chiến trên đường 24/24 giờ. Mỗi đội chia ba tổ công tác, trong đó một tổ bắn tốc độ, hai tổ chia nhau hai đầu để chặn xe vi phạm.
Đại úy Nguyễn Văn Khải cho biết ròng rã gần tháng nay anh em trong đội không có ngày nghỉ. Nghe có TNGT là từ quan tới lính đều mất ăn mất ngủ. Nhiều đêm trực về 1g sáng, cặm cụi xem lại biên bản vi phạm đến 3g. Nằm xuống cũng không tài nào chợp mắt. Hình ảnh những cái chết thương tâm trong những vụ TNGT hiện về làm anh nhức nhối. Anh lại vùng dậy ra đường với anh em tận sáng. Hai phó Phòng CSGT Khánh Hòa là Phan Văn Cường và Dương Văn Thành luân phiên nhau kiểm tra hoạt động TTKSGT trên đường, hễ gặp xe vi phạm là xử luôn. Theo số liệu sơ bộ của Phòng CSGT Khánh Hòa, từ ngày 5 đến 23-7, lực lượng CSGT Khánh Hòa lập biên bản xử lý 1.596 trường hợp, trong đó có 529 xe khách, 884 xe tải, 173 môtô và 10 xe khác. Trong đó, lỗi vi phạm về tốc độ (nguyên nhân gây TNGT) chiếm 171 trường hợp, gồm 147 xe khách, 23 xe tải...
Thượng tá Phan Long Để nói Khánh Hòa đạt được những kết quả khả quan trong việc kiểm tra giao thông là nhờ sự chi viện kịp thời (kể cả người và công cụ) từ Cục CSGT đường bộ. Trong đó, việc sử dụng máy đo tốc độ ban đêm thế hệ mới rất hiệu quả.
Việc “xin xỏ” cũng là rào cản đối với CSGT trong thực thi công vụ. Ngay sau khi triển khai đợt cao điểm, ban giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa có chỉ thị quán triệt từ lãnh đạo phòng CSGT cho đến ban chỉ huy, cán bộ chiến sĩ các đội tuyệt đối không tham gia can thiệp vào công tác xử lý. Đại úy Nguyễn Văn Khải kể rằng đã có nhiều cuộc điện thoại gọi đến nhân danh ông này bà nọ nhờ giúp đỡ nhưng anh khéo léo từ chối.
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh TNGT không trừ một ai và không kể bất cứ đâu. Việc tuần tra kiểm soát, xử lý các trường hợp vi phạm phải thực hiện đồng bộ ở tất cả địa phương mới có thể kéo giảm được TNGT. Nếu CSGT Khánh Hòa làm gắt mà các tỉnh khác lơi lỏng thì TNGT vẫn xảy ra như thường.
| Xử phạt nghiêm khắc hơn nữa! Nhiều người cho rằng cần phải có chế tài thật nặng và dứt khoát đối với các tài xế vi phạm lỗi phóng nhanh vượt ẩu, chỉ bấm lỗ giấy phép lái xe như hiện nay thì chưa đủ răn đe (đã bấm hai lần vẫn cứ phóng như bay), chỉ cần một lần chạy quá tốc độ thì vĩnh viễn không cho chạy xe khách nữa. Nếu chủ xe vi phạm sẽ bị phạt không cho xe chạy trên bất cứ tuyến đường nào. Thượng tá Phan Long Để cũng nói mức chế tài trong nghị định 152 còn thấp, chưa đủ sức răn đe tài xế. Theo ông, nên nâng cao mức xử phạt theo hướng “lấy độc trị độc”. Có nghĩa nguyên nhân dẫn đến tài xế phóng nhanh vượt ẩu là vì lợi nhuận (bắt khách dọc đường, quay đầu xe liên tục…) thì cứ đánh mạnh vào kinh tế. Ví dụ: theo qui định xe vượt quá tốc độ trên 20km/giờ mới giam xe (10 ngày) thì nay chỉ cần vượt quá 10km/giờ là giam xe (qui định hiện hành chỉ bấm lỗ bằng lái nhưng không giam xe); tăng thời gian giam xe từ 10 ngày lên 30 ngày (vì nếu giam xe càng lâu thì chủ xe thất thu sẽ không dám buộc tài xế chạy nhanh nữa). |
