Như báo chí phản ánh trong thời gian qua, tại Công ty Than Hà Tu đã xảy ra vụ việc trừ tiền vượt định mức khoán. Không đồng tình với cách làm của lãnh đạo Công ty, hơn 30 công nhân lái xe than ở Đội 6 và Đội 11 đại diện cho trên 400 lao động có liên quan về việc này đã khiếu kiện vượt cấp.
Xe Volvo chở đất đá tại khai trường Vỉa 11, Công ty Than Hà Tu. ảnh: Đỗ Khánh
Tìm hiểu chúng tôi được biết; từ năm 2001 đến nay Công ty Than Hà Tu đã thực hiện khoán mức nhiên liệu cho các đầu xe ô tô, máy khoan, máy gạt, máy xúc thủy lực... theo cơ chế khoán mềm. Có nghĩa là người sử dụng lao động và người lao động thống nhất qui định mức dầu và các vật liệu khác theo điều kiện thực tế của từng đầu xe để giao khoán chi phí sản xuất; hàng tháng sơ bộ mức khoán để có căn cứ thưởng, phạt kịp thời. Cuối năm căn cứ vào chi phí thực tế để quyết toán toàn bộ số nhiên liệu giao cho các đầu xe theo chế độ thiếu “bù”, dư “thưởng”. Trên cơ sở đó Công ty ban hành mức khoán nhiên liệu khởi điểm cho năm sau. Cách làm này đã được tất cả công nhân lái xe ô tô, máy khoan, máy gạt, máy xúc thủy lực của đơn vị chấp nhận và thực hiện nghiêm túc. Nhưng tháng 7-2006, lãnh đạo Công ty nhận được thông tin: một số lái xe Volvo A35; A40 của Công ty có biểu hiện tiêu cực như đổ dầu thừa ra gốc cây, đường tầng và bán dầu ra ngoài thị trường. Công ty đã mời hãng xe Volvo đến kiểm tra, xác minh và cho giải mã “hộp đen” ECU. Qua đó đã xác định được mức nhiên liệu tiêu thụ ít hơn từ 21-27% so với mức khoán. Theo kết quả này thì số dầu chênh lệch chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2006 rất lớn, có giá trị trên 10 tỷ đồng, nhưng các lái xe đã không báo cáo lại Công ty. Do vậy, từ tháng 8-2006, Công ty đã giao mức khoán dầu mới như sau, xe Volvo A40 trước khoán 168 lít/1.000Tkm xuống còn 123 lít/1.000 Tkm; xe A30 trước 184 lít/1.000 Tkm nay xuống 142 lít/1.000 Tkm; xe A35 trước đây 174 lít/1.000 Tkm nay là 142 lít/1.000 Tkm. Điều đáng lưu tâm là mức khoán này được tính lại từ tháng 1-2006 (theo cơ chế khoán mềm đã thỏa thuận). Theo đó tính thành tiền đối trừ trong 6 tháng, mỗi lái xe Đội 6 phải trả về cho Công ty người cao nhất là 82 triệu đồng, người thấp nhất 1,3 triệu đồng. Đội xe 11, người cao nhất trả lại cho Công ty là 77 triệu đồng, người thấp nhất 14 triệu đồng. Ngày 14-8-2006, Giám đốc Công ty Than Hà Tu đã ký và thông báo đến từng phòng, ban, phân xưởng và công nhân liên quan phải trả lại số dầu thừa quy ra bằng tiền mặt trừ dần vào lương mỗi tháng không quá 30% tổng thu nhập và bắt đầu thực hiện từ tháng 9-2006 trở đi.
Bức xúc trước sự việc trên, sáng 19-9, hơn 30 công nhân lái xe than thuộc Đội 6 và Đội 11 đã đại diện cho trên 400 công nhân liên quan đến vụ việc này đến trụ sở UBND tỉnh Quảng Ninh nhờ can thiệp.Tiếp thu ý kiến chỉ đạo cấp trên và góp ý của các tổ chức đoàn thể, lãnh đạo Công ty Than Hà Tu đã cho rà soát, tính toán lại các định mức khoán.
Tại cuộc gặp gỡ với người lao động được tổ chức ngày 30-9 ông Nguyễn Văn Sinh, Giám đốc Công ty đã nhấn mạnh tất cả các định mức khoán, thưởng được tính hàng tháng chỉ mang tính tạm thời cuối năm mới quyết toán thực tế. Việc sử dụng dầu quá định mức Công ty sẽ bắt đầu trừ từ tháng 7 đối với các đơn vị khai thác còn các đơn vị vận tải bắt đầu tính từ tháng 8 (từ khi có định mức mới) và mỗi lần trừ sẽ không quá 1/3 tháng lương. Nếu đơn vị nào tiết kiệm được các chi phí khác thì sẽ không trừ vào lương. Như vậy, theo cách tính mới người phải trừ tiền cao nhất sẽ là 4,8 triệu đồng. Tất cả cán bộ quản lý có liên quan sẽ bị trừ tiền theo Luật Lao động và tính từ đầu năm đến nay.
Có thể nói rằng, việc trừ tiền dầu sử dụng vượt định mức là cần thiết nhưng phải làm rõ và có sự thống nhất với người lao động để họ “tâm phục, khẩu phục”. Cũng từ vụ việc này, Công ty Than Hà Tu cần xem xét lại phương pháp quản lý và trách nhiệm của các cán bộ được giao nhiệm vụ xây dựng cũng như giám sát việc thực hiện khoán định mức trong sản xuất. Công đoàn cơ sở nơi đây cũng cần phải nhìn nhận và nâng cao hơn nữa vai trò của mình để thực sự trở thành “điểm tựa” tin cậy của người lao động.
