Vụ án hình sự “Tham ô tài sản, cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra năm 2009 tại Công ty TNHH MTV Than Quang Hanh.
Sau một thời gian điều tra, xác minh làm rõ, đến cuối tháng 1-2011, vụ án đã được đưa ra xét xử, các bị cáo đã phải nhận những bản án đích đáng về các tội gây ra. Vụ án lại một lần nữa gióng lên tiếng chuông cảnh tỉnh đối với những kẻ bất chấp thủ đoạn, tối mắt vì tài sản của Nhà nước, của nhân dân...
Từ lá đơn tố cáo không ký tên...
Tháng 1-2009, Công an tỉnh nhận được đơn thư tố cáo không ký tên của một công nhân ngành Than, phản ánh về việc bà Đặng Thị Xoa, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ việc làm và Thương mại Thành Đạt có trụ sở tại ngõ 1, phố Hải Phong, phường Hồng Hải (TP Hạ Long), có “hành vi trấn lột tiền lương của người lao động”, “hành vi trốn thuế thu nhập cá nhân”. Hàng tháng bà Xoa chỉ thanh toán 85% tổng số tiền lương thực hiện, còn 15% nói là lương của bộ máy gián tiếp và đối ngoại. Trong số 15% để lại này, thực tế bà Xoa cũng chỉ chi cho bộ phận gián tiếp 5%; và phần 5% này thể hiện trên chứng từ rất cao so với thực nhận. Một số đối tượng còn móc nối để đưa ra các bảng công nhật ma, công sửa chữa ma, khối lượng ma, nhằm hợp lý hóa lấy tiền chia nhau...
Đến lộ diện thủ đoạn tham ô, lừa đảo có tổ chức
Ngay sau khi nhận được lá đơn tố cáo, Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo lực lượng chức năng vào cuộc điều tra, xác minh, làm rõ. Quá trình điều tra cho thấy: Tháng 1-2009, Công ty Than Quang Hanh (nay là Công ty TNHH MTV Than Quang Hanh) ký hợp đồng nguyên tắc “về việc thuê lao động thời vụ, vụ việc” với Công ty TNHH Dịch vụ việc làm và Thương mại Thành Đạt (TĐ), cho phép Công ty TĐ đưa lao động của mình vào làm việc tại các phân xưởng, khai trường của Công ty Than Quang Hanh. Công ty TĐ chịu trách nhiệm trả lương cho số lao động này. Hàng tháng, căn cứ vào khối lượng sản phẩm người lao động hợp đồng làm ra, Công ty Than Quang Hanh trả cho Công ty TĐ tiền nhân công theo định mức của TKV. Quá trình thực hiện hợp đồng, Xoa và các đối tượng liên quan đã có những hành vi phạm tội như sau: Để có tiền thanh toán những khoản chi trái phép của Văn phòng Công ty Than Quang Hanh trong quý IV-2008, Nguyễn Xuân Dung, nguyên Giám đốc Công ty Than Quang Hanh đã đồng ý với đề xuất của Trần Huy Hiệp, nguyên Chánh Văn phòng Công ty lập báo cáo chi tiết các khoản chi chưa thanh toán được (gần 290 triệu đồng), cho xử lý vào chi phí tiền lương thông qua Công ty TĐ; chỉ đạo Nguyễn Văn Hưng, nguyên Trưởng Phòng Lao động tiền lương Công ty tổ chức thực hiện. Hưng nhờ Xoa thanh toán hộ mỗi tháng một khoản từ nguồn “tự vẽ” ra các biên bản khối lượng sản phẩm tuyển đá xít, xây dựng, sửa chữa các công trình, trả lương các công nhân hợp đồng hàng tháng... sao cho hợp lý và phù hợp để rút được tiền ra; đồng thời chỉ đạo Phạm Văn Học, Phó trưởng Phòng Lao động tiền lương Công ty phối hợp với Xoa thực hiện.
Với thủ đoạn trên, Hiệp và Hưng tiếp tục báo cáo đề xuất và được Dung đồng ý cho thanh toán số tiền Văn phòng Công ty đã chi trong các tháng 4 và 5-2009 là 278 triệu đồng cũng vào chi phí tiền lương thông qua Công ty TĐ. Từ tháng 2 đến tháng 5-2009, bằng thủ đoạn trên, Học đã gửi Xoa thanh toán hộ trên 572 triệu đồng và Xoa đã chuyển 430 triệu đồng cho Hưng (Hưng đưa lại cho Hiệp).
Ngoài các “chiêu” nói trên, để lấy được tiền ra, các đối tượng này còn tìm cách “hợp lý hóa” các khối lượng công việc, công nhân hợp đồng thực hiện. Như khi nghiệm thu, xác nhận nâng khối lượng công tuyển nhặt đá xít trên băng tải; cắt bớt một phần khối lượng sản phẩm (công điểm của người lao động) trong các phân xưởng sàng tuyển 1, 2, phân xưởng khai thác số 7... thuộc Công ty Than Quang Hanh chuyển sang Công ty TĐ. Quản đốc các phân xưởng Cơ khí sửa chữa, Môi trường, Xây dựng còn tự ý thuê lao động bên ngoài vào làm việc, sau đó gửi sang Công ty TĐ thanh toán và trả công người lao động thấp hơn định mức thanh toán mà Công ty Than Quang Hanh quy định. Cụ thể: Từ tháng 1 đến tháng 7-2009, các phân xưởng trên thuê lao động ngoài làm việc và trả công thấp hơn quy định Công ty Than Quang Hanh trên 500 triệu đồng; số tiền này lãnh đạo các phân xưởng đã hợp lý hóa để lấy ra chi tiêu cho đơn vị và bản thân...
Với tài liệu, chứng cứ thu thập được, tháng 7-2010, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh đã có đủ cơ sở kết luận: Đây là vụ án hình sự “Tham ô tài sản, cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Đồng thời đã làm rõ 14 bị can liên quan là: Đặng Thị Xoa, Giám đốc Công ty TĐ; Đỗ Văn Tân, lao động tự do; Nguyễn Đình Tía, Giám đốc Công ty CP Phú Hữu Hưng có trụ sở tại TP Hạ Long; 8 cán bộ Công ty Than Quang Hanh là: Nguyễn Xuân Dung, nguyên Giám đốc; Trần Huy Hiệp, nguyên Chánh Văn phòng; Nguyễn Văn Hưng, nguyên Trưởng Phòng Lao động tiền lương; Phạm Văn Học, nguyên Phó trưởng Phòng Lao động tiền lương; Nguyễn Khắc Cường, nguyên Quản đốc Phân xưởng khai thác 7; Lại Doãn Quân, nguyên Quản đốc Phân xưởng sàng tuyển 1; Nguyễn Việt Hùng, nguyên Quản đốc Phân xưởng sàng tuyển 2; Lã Thành Phong, nguyên Quản đốc phân xưởng Môi trường; Vũ Đức Học, nguyên Quản đốc Phân xưởng lộ thiên; Vương Đình Thuận, nguyên Quản đốc Phân xưởng cơ khí sửa chữa và Trương Anh Hảo, nguyên Quản đốc Phân xưởng xây dựng, về tội danh như đã nói trên. Cơ quan An ninh điều tra đã thu giữ vật chứng của vụ án trên 2 tỷ đồng (tiền các bị can và các đối tượng liên quan tự nguyện nộp lại để khắc phục hậu quả)...
Ngày 27-1-2011, TAND tỉnh đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với các bị cáo trên về các tội “Tham ô tài sản”, “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”, xử phạt Đặng Thị Xoa 15 năm tù giam, Nguyễn Việt Hùng 7 năm tù giam, Lại Doãn Quân 5 năm tù giam...
Thay lời kết
Trao đổi cùng chúng tôi, các điều tra viên Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh, những người trực tiếp thụ lý vụ án cho biết: Khó khăn nhất của vụ án là việc thu thập tài liệu, vì liên quan là những chứng từ đã được hợp thức hóa sử dụng để thanh toán lấy tiền ra. Thái độ ngoan cố của Nguyễn Xuân Dung, mặc dù có nhiều tài liệu đã thu thập được, nhưng đối tượng vẫn tìm mọi cách để phủ nhận, không hợp tác. Đặng Thị Xoa, lúc đầu dứt khoát không hợp tác với cơ quan điều tra, thậm chí còn lớn tiếng đe dọa, bôi nhọ cán bộ thi hành công vụ, làm đơn vu khống cơ quan điều tra “làm phiền doanh nghiệp, gây khó khăn cho doanh nghiệp, khiến kinh doanh của đơn vị bị đình trệ”... tạo áp lực rất lớn đối với CBCS thực thi nhiệm vụ. Hay đối tượng Nguyễn Đình Tía, đã chủ động hợp thức hóa các tài liệu liên quan đến mình để chối tội; bất hợp tác và bỏ trốn khỏi địa phương 4 tháng, nhằm kéo dài thời gian điều tra v.v.. Với tinh thần kiên quyết đấu tranh loại trừ cái xấu, cuối cùng vụ án đã được làm sáng tỏ.
Thượng tá Lê Hữu Chu, Phó thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh tâm sự: Án khó, phức tạp, nhẽ ra khi “giải mã” xong chúng tôi phải vui mới phải, nhưng sao cứ thấy canh cánh trong lòng... Vụ án là bài học cảnh tỉnh đối với các cơ quan doanh nghiệp trong công tác quản lý nhà nước, quản lý cán bộ.