Có lẽ nỗi buồn chờ trường mới của thầy và trò Trường THPT Ngô Quyền chẳng biết đến khi nào mới chấm dứt nếu như không có buổi làm việc “3 mặt một lời” đầu tháng 5 vừa qua giữa UBND tỉnh, UBND TP Hạ Long, chủ đầu tư (Sở Giáo dục và Đào tạo) và các sở, ngành liên quan. Sau buổi làm việc này cho thấy các cơ quan chức năng, chủ đầu tư, chính quyền địa phương đã không trọn vẹn trách nhiệm trong thực hiện công tác chuyên môn cũng như trách nhiệm xã hội khi mà việc có thể giải quyết tháo gỡ được trong tầm tay nhưng lại để cho thầy và trò nhà trường phải dạy và học trong cảnh “ăn nhờ ở đậu” cả năm trời chỉ để đợi giải phóng mặt bằng xây nhà hiệu bộ.
*Học tạm trên sân bóng
Tháng 7- 2007, UBND tỉnh có Quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng Trường THPT Ngô Quyền (TP Hạ Long), với mục đích mở rộng và kiên cố hoá trường theo tiêu chí đạt chuẩn quốc gia. Dự án có tổng kinh phí đầu tư 22,3 tỷ đồng, Sở Giáo dục và Đào tạo được giao làm chủ đầu tư. Vào thời điểm giữa học kỳ 2 năm học 2007- 2008, dự án được khởi công xây dựng. Mọi việc tưởng như đã được chuẩn bị chu đáo và ngôi trường mới sẽ hoàn thành trong thời gian sớm nhất, nhưng đã hơn 1 năm trôi qua toàn bộ diện tích của ngôi trường cũ vẫn ngổn ngang gạch đá và cỏ dại. Từ tháng 1- 2008, để chuẩn bị cho việc triển khai thực hiện dự án xây dựng trường mới, thầy và trò nhà trường đã phải chuyển ra sân bóng của phường Cao Thắng dựng 7 phòng học tạm là nhà cấp 4, mái lợp tấm brôximăng và mượn thêm nhà văn hoá của khu 8 để làm nơi học.
Thầy và trò Trường THPT Ngô Quyền (TP Hạ Long) đang phải dạy và học tạm trên sân bóng của phường Cao Thắng.
Cô giáo Bùi Thị Minh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Từ cuối năm học 2007- 2008, học sinh của trường đã phải học trong điều kiện “dưới học trên phá” nghĩa là tầng dưới học sinh khối 10 và khối 12 vẫn học tập nhưng tầng trên nhà thầu cho phá dỡ công trình cũ. Khi chuyển về học ở sân bóng phường Cao Thắng, việc dạy và học của thầy trò nhà trường rất khó khăn, nhất là vào những ngày nắng nóng và mưa gió. Giờ giải lao, cả thầy và trò đều không có chỗ để nghỉ ngơi, thư giãn. Thiết bị giảng dạy, dụng cụ thí nghiệm không có kho bảo quản cất giữ nên phải gửi, phân tán ở nhiều nơi, thầy cô giáo phải dạy chay. Vì mặt bằng sân bóng không đủ nên nhà trường phải thuê thêm một địa điểm nữa làm nơi dạy và học, cứ sau mỗi tiết học thầy cô lại phải di chuyển hơn 1km đến cơ sở này để dạy tiếp. Còn môn học thể dục thì phải di chuyển thêm khoảng 4km nữa đến sân bóng của phường Hà Lầm. Thầy và trò nhà trường động viên nhau cố gắng khắc phục khó khăn chờ trường mới xây xong, nhưng đã hơn 1 năm sau ngày tổ chức khởi công vẫn chưa thấy hình hài ngôi trường mới đâu!
* Đợi giải phóng mặt bằng xây nhà hiệu bộ
Tại quyết định phê duyệt mặt bằng quy hoạch chi tiết xây dựng trường của UBND tỉnh, tổng diện tích quy hoạch là 11.354,8m2, trong đó: đất đang sử dụng 6.251,8m2, quy hoạch mở rộng 5.103m2. Tổng diện tích xây dựng là 1.681,3m2 để xây dựng 2 nhà học, nhà thực hành thí nghiệm, ga ra để xe, nhà hiệu bộ và các công trình phụ trợ đi kèm. Theo kế hoạch thì dự án sẽ hoàn thành vào cuối năm 2008, đúng dịp kỷ niệm 30 năm ngày thành lập trường. Thời hạn ấy đã trôi qua rất lâu nhưng thầy và trò vẫn chưa được dạy và học trong ngôi trường mới. Lý do mà các cơ quan chức năng đưa ra cho sự chậm trễ trong thực hiện dự án đó là phương án này sẽ phải thu hồi trên 5.000m2 đất của 21 hộ dân phường Cao Thắng, trong đó chủ yếu vướng ở việc thu hồi khoảng 4.000m2 diện tích đất của 11 hộ dân khu vực phía trên đồi cao để xây dựng nhà hiệu bộ với diện tích đất 279,3m2; phần diện tích còn lại chủ yếu để xây dựng kè chắn đất, mái ta luy và trồng cây xanh. Hơn 2 năm chủ đầu tư và chính quyền địa phương loay hoay với việc thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng diện tích đất này. Trong khi đó các hộ dân nơi đây lại không chấp nhận phương án đền bù (mặc dù họ rất muốn tạo điều kiện cho chủ đầu tư để ngay chính con em họ được học tập trong một ngôi trường khang trang đẹp đẽ), bởi nếu tính toán theo quy định về đơn giá đền bù của tỉnh, kể cả áp dụng tối đa sự hỗ trợ thì mỗi hộ dân thuộc diện đền bù sẽ được nhận khoảng 80 triệu đồng. Và thế là chủ đầu tư, chính quyền địa phương cứ loay hoay với việc giải phóng mặt bằng hơn 4.000m2 đất để lấy gần 280m2 xây nhà hiệu bộ. Chủ đầu tư đổ lỗi cho chính quyền địa phương, còn chính quyền địa phương cho rằng với chính sách đền bù như hiện tại thì rất khó có thể thực hiện được.
* Và câu chuyện về trách nhiệm
Tại buổi làm việc giữa UBND tỉnh với TP Hạ Long, Sở Giáo dục và Đào tạo các bên mới vỡ lẽ ra rằng chẳng cần thiết phải thực hiện giải phóng mặt bằng hơn 4.000m2 đất chỉ để xây dựng 1 nhà hiệu bộ mà chỉ cần điều chỉnh lại quy hoạch mặt bằng chi tiết xây dựng trường là dự án có thể triển khai thực hiện được ngay. Không hộ dân nào phải di dời, thành phố cũng chẳng phải lo tìm đất tái định cư cho họ, Nhà nước cũng chẳng phải bỏ kinh phí để chi trả đền bù giải phóng mặt bằng. Sau buổi làm việc này, UBND tỉnh đã có chỉ đạo: Điều chỉnh ranh giới quy hoạch để đảm bảo không phải giải phóng mặt bằng đối với 11 hộ dân khu vực trên đồi cao phía sau trường. Nâng cốt nền xây dựng trường nhằm cân đối khối lượng đào đắp và tiết kiệm kinh phí đầu tư, đồng thời để các mặt bằng xây dựng công trình không quá chênh lệch về độ cao, tạo mỹ quan chung cho toàn bộ công trình. Nâng tầng nhà ga-ra hiện nay từ 1 tầng lên 3-4 tầng để bố trí cả ga-ra và nhà hiệu bộ; điều chỉnh đường dẫn từ đường 336 vào trường bằng cầu cạn đảm bảo cảnh quan và thoát nước chung cho khu vực.
Chỉ là những động tác kỹ thuật đơn giản nhưng tháo gỡ ngay được vướng mắc của dự án, tiết kiệm được chi phí, thoát khỏi những phức tạp trong thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng. Có thể đối với các dự án khác việc chậm trễ trong triển khai thực hiện không gây hậu quả lớn nhưng với dự án đặc thù như dự án xây dựng Trường THPT Ngô Quyền có tác động xã hội rất lớn, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của hàng nghìn học sinh. Qua đây cho thấy các cơ quan chức năng đã không trọn vẹn trong cả thực hiện công việc chuyên môn lẫn trách nhiệm xã hội. Từ việc thẩm định phê duyệt quy hoạch dự án, đến việc tổ chức triển khai thực hiện. Nếu như chủ đầu tư, cơ quan thẩm định thực tế hơn, kỹ càng hơn, tích cực hơn nữa, tìm biện pháp tháo gỡ khó khăn thì dự án xây dựng Trường THPT Ngô Quyền đã không phải chậm trễ trong suốt thời gian dài vừa qua. Đây cũng là bài học để các đơn vị được UBND tỉnh giao làm chủ đầu tư các dự án, cơ quan chuyên môn trong quá trình thẩm định, UBND các địa phương trong thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng cần rút kinh nghiệm.
