Bài học được rút ra trong việc quản lý đất đai từ vụ tranh chấp giữa Công ty CP thương binh An Hoà (Hải Phòng), chi nhánh Uông Bí với Công ty CP Thương mại - dịch vụ Uông Bí (Quảng Ninh).
Hàng chục người tự xưng là “thương binh” từ Hải Phòng sang mang theo gậy, dao ngăn cản không cho công nhân của Công ty CP TMDV Uông Bí thi công san lấp, xây dựng cảng xuất than (ảnh chụp ngày 5-9-2006)
* Từ một cuộc chuyển nhượng đất trái phép
Việc di chuyển khu vực bãi chứa và bốc rót than gần cầu sông Uông – một trong những điểm nằm gần khu dân cư gây ô nhiễm môi trường, là thực hiện theo nội dung thông báo số 64 ngày 27-4-2004 của UBND tỉnh Quảng Ninh về giải pháp chống ô nhiễm môi trường trên địa bàn TX Uông Bí. Bởi lẽ, từ lâu, tại khu vực này có tới gần chục đơn vị tập kết và kinh doanh than; bụi khói, tiếng ồn đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của nhân dân trong vùng. Để di chuyển những điểm kinh doanh trên ra khỏi khu vực, TX Uông Bí đã có tờ trình và được UBND tỉnh đồng ý phương án di dời điểm tập kết, kinh doanh than trên ra khu vực cảng Điền Công (phường Quang Trung), nằm xa khu dân cư, lại thuận tiện cho việc vận chuyển than cả đường bộ và đường sông. Hai đơn vị được UBND tỉnh phê duyệt đồng ý cho xây dựng cảng xuất than tại khu vực mới này là: Công ty CP Thương mại - dịch vụ Uông Bí và Chi nhánh tại Uông Bí của Công ty CP thương binh An Hoà (Hải Phòng).
Theo Quyết định 4616 ngày 20-12-2004 của UBND, Công ty CPTMDV Uông Bí được thuê đất để xây dựng cảng chuyên dùng xuất than với tổng diện tích 56.661,6m2, chiều dài mặt sông là 364 m. Theo Quyết định 4164 ngày 8-11-2005, Công ty CP thương binh An Hoà Chi nhánh Uông Bí (gọi tắt là Chi nhánh An Hoà) được cấp với chiều dài mặt sông Sinh là 340m. Ngay từ năm 2005, Chi nhánh An Hoà đã đầu tư san lấp, xây dựng nhà xưởng và đã đi vào hoạt động, kinh doanh. Công ty CPTMDV Uông Bí là đơn vị được cấp đất trước nhưng đã gần 2 năm nay vẫn tắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng.
Nguyên nhân bắt nguồn từ vụ chuyển nhượng trái phép 40.923,6 m2 đất nuôi trồng thuỷ sản của ông Đỗ Đức Đã với Chi nhánh An Hoà vào ngày 14-6-2004, trong khi số diện tích này trước đó một tháng đã được UBND TX Uông Bí và UBND tỉnh đồng ý chọn làm địa điểm cho Công ty CPTMDV Uông Bí xây dựng cảng chuyên dùng xuất than (Công văn số 923 ngày 14-5-2004 của UBND tỉnh). Sau đó, ngày 15-6-2004, UBND tỉnh có Quyết định số 923 “Về việc phê duyệt địa điểm cho Công ty CPTMDV Uông Bí để đầu tư xây dựng cảng chuyên dùng xuất than”. Mặc dù có quyết định phê duyệt của UBND tỉnh, nhưng ông Đã và Chi nhánh An Hoà vẫn cố tình thực hiện việc chuyển nhượng, thậm chí Chi nhánh An Hoà còn tiến hành đổ cát san lấp trên diện tích này.
Ngày 26-4-2006, ông Đỗ Đức Đã đã thừa nhận sai phạm của mình và tự nguyện nhận số tiền đền bù là gần 400 triệu đồng từ chủ dự án đầu tư là Công ty CPTMDV Uông Bí chi trả, đồng thời bàn giao toàn bộ thủ tục, hiện trạng diện tích 40.923,6m2 cho Ban đền bù GPMB, UBND phường Quang Trung và đơn vị chủ đầu tư để tiến hành thi công. Ông Đã còn mang toàn bộ số tiền chuyển nhượng đầm trả lại cho Chi nhánh An Hoà, nhưng Chi nhánh không nhận, nên ông phải gửi vào tài khoản uỷ thác tại ngân hàng. Sự việc đến đây có thể coi như xong, vì ông Đã đã nhận tiền đền bù và bàn giao mặt bằng cho Công ty CPDVTM Uông Bí để đơn vị tiến hành thi công xây dựng cảng. Tuy nhiên Chi nhánh An Hoà đã tìm mọi cách để ngăn cản không cho Công ty CPTMDV Uông Bí thi công san lấp mặt bằng.
* Đến những hành động trái pháp luật
Việc chuyển nhượng của Chi nhánh An Hoà với ông Đỗ Đức Đã là vi phạm Luật Đất đai, việc này đã được các cơ quan chức năng làm rõ, bản thân ông Đã cũng đã thừa nhận. Khi đổ cát, tôn nền trên diện tích chuyển nhượng, UBND phường Quang Trung đã kiểm tra và lập biên bản, yêu cầu đình chỉ việc làm trên. Không nhận thức được việc làm của mình là trái pháp luật, đầu năm 2005, Chi nhánh An Hoà vẫn có công văn số 02/TC-SX gửi UBND tỉnh “Về việc đề nghị UBND tỉnh giúp Công ty thu hồi lại số tiền mà Công ty đã đầu tư hạ tầng trên phần đất của Công ty Cổ phần thương mại Uông Bí”. UBND tỉnh đã có công văn số 779 ngày 13-4-2005 trả lời Chi nhánh An Hoà, khẳng định rõ “Việc Chi nhánh Công ty Cổ phần An Hoà Hải Phòng tự ý triển khai thi công hạ tầng trong khi chưa được UBND tỉnh quyết định giao đất là không đúng với quy định của Luật Đất đai. Vì vậy Chi nhánh Công ty Cổ phần thương binh An Hoà Hải Phòng phải tự thoả thuận với Công ty Cổ phần thương mại Uông Bí để cùng bàn bạc giải quyết”.
Ngày 5-5-2006, Công ty CPTMDV Uông Bí đã chủ động mời Chi nhánh An Hoà đến làm việc để thống nhất phương pháp xác định khối lượng cát thực tế Chi nhánh An Hoà đã san lấp từ tháng 7-2004 trên diện tích của Công ty CPTMDV Uông Bí. Tuy nhiên, đại diện Chi nhánh An Hoà không đến làm việc. Ngày 9-5-2006 Chi nhánh gửi thông báo số 54 tới Công ty CPTMDV Uông Bí với những lời lẽ rất thiếu thiện chí. Xin trích dẫn một đoạn tại thông báo này: “Việc ông Đỗ Đức Đã và Công ty CPTMDV Uông Bí làm việc gì chúng tôi chưa cần biết đến. Còn chủ sở hữu của đầm ông Đã số: X 48679 cấp ngày 17 tháng 9 năm 2003 với diện tích 45.114,7m2 đã thuộc quyền sở hữu của Chi nhánh Công ty cổ phần Thương binh An Hoà kể từ ngày 14-6-2004 và chỉ khi nào UBND tỉnh, Sở Tài nguyên Môi trường có quyết định quyền sở hữu về cá nhân hay đơn vị nào, đồng thời kết hợp với sự đồng ý của Chi nhánh Công ty Cổ phần thương binh An Hoà thì đơn vị đó mới có quyền sử dụng” (Không biết Chi nhánh An Hoà căn cứ, dựa vào điều khoản nào, luật nào mà tự cho mình có quyền đồng ý hay không đồng ý trong việc giao đất ?) “Vì vậy chúng tôi thông báo để Công ty CPTMDV Uông Bí không được triển khai làm bất cứ công việc gì trên diện tích đầm kể trên. Nếu cố tình làm, xảy ra thiệt hại gì Chi nhánh chúng tôi hoàn toàn không chịu trách nhiệm”. Có lẽ đây là tín hiệu báo trước cho những hành động mang tính chất coi thường pháp luật, mà đỉnh điểm là những vụ gây rối, cản trở hoạt động thi công của Công ty DVTM Uông Bí.
Trong gần nửa tháng qua, từ ngày 24-8-2006, khi Công ty CPTMDV Uông Bí bắt đầu triển khai thực hiện san lấp mặt bằng tại khu vực cảng Điền Công đã gặp phải sự ngăn cản quyết liệt từ phía Chi nhánh An Hoà. Hàng ngày luôn có khoảng 20 người tự xưng là “thương binh” từ Hải Phòng sang túc trực ngày đêm ngăn cản không cho ai làm gì trong khu vực san lấp của Công ty CPTMDV Uông Bí. Trước tình hình trên, chính quyền địa phương, các ban, ngành cùng với Hội Thương binh tình nghĩa TX Uông Bí đã đến gặp gỡ, vận động, những người này đã tạm thời rút để nghe ngóng động tĩnh... Đến thời điểm hiện tại, Công ty CPTMDV Uông Bí cũng đành ngưng việc thi công san lấp, và phía Chi nhánh An Hoà cũng “án binh bất động”...
* Thay lời kết
Việc tranh chấp đất như Công ty CPTMDV Uông Bí với Chi nhánh An Hoà là chưa từng xảy ra trên địa bàn Uông Bí. Chính quyền địa phương và nhân dân TX Uông Bí luôn hoan nghênh và tạo mọi điều kiện đối với các doanh nghiệp đến đầu tư sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Tuy nhiên, trong vụ việc này, hành động ngang nhiên coi thường pháp luật của Chi nhánh An Hoà là không thể chấp nhận được và cần phải được xử lý nghiêm minh theo pháp luật. Đồng thời qua đây cũng rút ra bài học trong việc quản lý đất đai ở địa phương.
