Hiện nay, ở Cẩm Phả chợ vẫn là kênh lưu thông hàng hoá chủ yếu. Trong khi đó, thực trạng mạng lưới chợ trên địa bàn còn nhiều bất cập...
Hạ tầng chợ xuống cấp
Tính đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn TX Cẩm Phả có 18 chợ đang hoạt động và 3 chợ đang trong chương trình xây mới giai đoạn 2011-2015 là các chợ xã Cẩm Hải, Cộng Hoà, Dương Huy. Hầu hết các chợ trên địa bàn thị xã đều được xây dựng từ những năm 1990 nên đã xuống cấp không đáp ứng được yêu cầu phát triển.
Cần nhắc đến đầu tiên có lẽ vẫn là chợ Trung tâm Cẩm Phả (còn gọi là chợ Địa Chất), được xây dựng từ năm 1983 với quy mô là chợ loại I, có 720 điểm kinh doanh. Dù đã được nâng cấp nhiều lần nhưng qua gần 30 năm sử dụng, cơ sở hạ tầng của chợ đã xuống cấp trầm trọng. Đặc biệt, với sự phát triển của Cẩm Phả hiện nay thì chợ Trung tâm Cẩm Phả đã không còn đáp ứng được các yêu cầu mua bán đa dạng của người dân.
Hiện nay do mặt bằng chật hẹp và cơ sở vật chất xuống cấp nên chợ Trung tâm Cẩm Phả đang dần đánh mất vị thế chợ loại I. Lượng khách đến mua sắm tại chợ giảm nhiều qua từng năm. Hiệu quả kinh doanh thấp nên hiện có nhiều điểm bán hàng che bạt để không, tạm ngừng kinh doanh. Cũng giống như chợ Trung tâm Cẩm Phả, chợ Cửa Ông được đưa vào sử dụng năm 1994 trên mặt bằng 3.342m2, diện tích xây dựng 2.250m2 đạt quy mô chợ loại 2. Tổng số hộ kinh doanh trong chợ là 396 hộ, trong đó có 215 hộ kinh doanh cố định. Theo khảo sát, hiện nay chất lượng các công trình tại chợ đã xuống cấp nghiêm trọng chỉ còn khoảng 20%, các mái lợp đã dột nát, nền chợ lồi lõm, mất vệ sinh... Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của việc xây dựng tuyến đường đi cầu Vân Đồn đã chiếm dụng gần 1/3 diện tích chợ nên mặt bằng chợ hiện tại không đáp ứng được nhu cầu trao đổi, tiêu thụ hàng hoá của nhân dân. Các điểm bán hàng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè gây mất mỹ quan đô thị, mất an toàn giao thông và gây ô nhiễm môi trường…
Bài học trong đầu tư xây dựng
Theo thống kê, Cẩm Phả chưa có chợ đầu mối, mới chỉ có 1 chợ loại I, 6 chợ loại II và 11 chợ loại III đều do UBND các phường quản lý. Tính đến nay, trên địa bàn thị xã mới có 6 chợ chuyển đổi mô hình đầu tư. Trong đó có 3 chợ do doanh nghiệp ngoài quốc doanh đầu tư là chợ Cẩm Đông do Công ty CP Xây dựng thương mại TKL, chợ Suối Khoáng do Công ty CP Sơn Hải đầu tư xây dựng và chợ Cẩm Thuỷ do Công ty CP Sản xuất Bia - Rượu - Nước giải khát Cẩm Phả đầu tư. Còn có 3 chợ trong dự kiến chuyển đổi mô hình quản lý từ Ban quản lý sang hình thức doanh nghiệp thuê đất và đầu tư, quản lý là chợ Trung tâm Cẩm Phả, chợ Cẩm Thành và chợ Cửa Ông.
Tuy nhiên đến thời điểm này, 3 chợ trên vẫn chưa thể thực hiện chuyển đổi được do nhiều nguyên nhân khác nhau. Mặc dù trong những năm gần đây, thị xã đã tăng cường thực hiện chủ trương xã hội hoá, kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư xây dựng chợ theo chủ trương của Nhà nước nhằm cải thiện, nâng cấp cơ sở hạ tầng các chợ truyền thống. Và thông qua việc xã hội hoá hoạt động xây dựng chợ sẽ từng bước chuyển đổi mô hình quản lý để các chợ này phát triển năng động hơn, thích nghi được trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế nhưng việc đầu tư xây mới chợ ở Cẩm Phả lại gặp nhiều khó khăn. Điều đáng nói là không phải khó khăn từ việc thu hút vốn đầu tư mà là việc không tìm được tiếng nói đồng thuận từ các hộ kinh doanh tại chợ.
Chợ Cửa Ông, nằm phía Đông thị xã nơi tiếp giáp với Khu Kinh tế Vân Đồn mặc dù được tỉnh phê duyệt phương án đầu tư xây dựng là một chợ đầu mối thuỷ hải sản gắn với khu dịch vụ hậu cần nghề cá. Công ty TNHH Trường Toàn được tỉnh phê duyệt Quyết định đầu tư nhưng sau 2 năm thì việc triển khai xây dựng chợ dường như vẫn giậm chân tại chỗ. Bên cạnh đó, việc đầu tư xây mới chợ Trung tâm Cẩm Phả văn minh hiện đại và xứng tầm là chợ loại I của thành phố công nghiệp Cẩm Phả trong tương lai là một yêu cầu tất yếu, khách quan. Tuy nhiên, việc đầu tư xây mới chợ này theo hình thức xã hội hoá như thế nào vẫn là bài toán làm đau đầu các nhà quản lý. Quá trình triển khai thực hiện đầu tư xây mới chợ Trung tâm Cẩm Phả đã gặp phải sự phản ứng, không đồng thuận của người dân… Cuối cùng nhà đầu tư đã phải xin rút lại dự án.
Bên cạnh một số dự án gặp phải sự phản ứng quyết liệt của tiểu thương dẫn đến dự án bị đình trệ không thể triển khai hoặc xây dựng mới nhưng không có người họp gây sự lãng phí thì có những dự án được triển khai nhanh và nhận được sự đồng tình của các hộ kinh doanh như chợ Suối Khoáng, chợ Cẩm Đông. Bà Lê Thị Kim Anh, Giám đốc Công ty CP Xây dựng thương mại TKL, chủ đầu tư chợ Cẩm Đông cho biết: Khâu đầu tiên khi triển khai thực hiện dự án là chúng tôi tổ chức tiếp kiến các hộ kinh doanh để thông báo công khai về dự án và lắng nghe, tiếp thu ý kiến của các hộ kinh doanh. Trên cơ sở ý kiến các hộ kinh doanh, chúng tôi xây dựng các phương án đầu tư để các hộ cùng bàn bạc và cùng thống nhất. Bởi vậy, nên khi thực hiện các bước tiếp theo như giải phóng mặt bằng, hỗ trợ kinh doanh… đều được thuận lợi. Đến nay, dự án đang được thực hiện đúng tiến độ và dự kiến quý I-2012, chợ Cẩm Đông mới sẽ được đưa vào hoạt động đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Với mục tiêu cuối năm 2012, Cẩm Phả sẽ trình Chính phủ phê duyệt Đề án nâng cấp lên thành phố thì việc đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng thương mại đặc biệt là hệ thống chợ truyền thống cần thực hiện sớm. Có lẽ chìa khóa để triển khai đầu tư xây dựng chợ tại Cẩm Phả thành công chính là bài học về công tác dân vận và công khai trong các hoạt động đầu tư.
