Bài toán khó của nhiều địa phương

Điều đáng nói là có những hộ dân nằm trong diện cực kỳ nguy hiểm (có thể sạt lở, sập trôi bất cứ lúc nào) mặc dù được hỗ trợ tiền đền bù, được bố trí địa điểm thuận tiện về giao thông, gần trung tâm nhưng vẫn cố tình chây ì không chịu di dời chỉ vì một chút lợi nhuận. Sự chây ì này đến nay đã trở thành “vết dầu loang” khiến nhiều hộ gia đình đã di dời lại có ý định quay về nơi cũ để ở vì “biết đâu sẽ được bồi thường nhiều hơn”. Mùa mưa bão 2009 đã đến nhưng vẫn chưa có lời giải thật thoả đáng cho vấn đề di dân. Đã có nơi, chính quyền địa phương gần như “bất lực” trước sự “ngoan cố” của người dân, dù rằng sự nguy hiểm đã cận kề, điển hình là 4 hộ dân nằm ở khu 3, thị trấn Ba Chẽ. 4 ngôi nhà cấp bốn xập xệ nằm biệt lập ngay trên cửa ngõ đường vào thị trấn (do các hộ dân khác đã di dời đi hết), diện tích mỗi căn nhà chưa đầy 30m2 nằm chênh vênh không gì che chắn trong khi phía sau không khác gì là bờ vực. Nhận thức mức độ nguy hiểm, chính quyền địa phương đã nhiều lần xuống các hộ dân để tuyên truyền vận động di dời đến khu tái định cư (nằm ngay trong thị trấn), đồng thời hỗ trợ mỗi hộ gia đình 31 triệu đồng tiền di dời và lương thực trong vòng 6 tháng. Thế nhưng các hộ dân này nhất loạt không chịu chuyển đi với lý do: Đây là đất có thể làm ăn buôn bán nên nếu chuyển đi thì phải được bồi thường số tiền lớn hơn, quỹ đất tái định cư rộng hơn cộng thêm nhiều ưu đãi khác của chính quyền. Với cái “lý” như vậy, bất chấp nguy hiểm cận kề, chủ nhân của 4 ngôi nhà vẫn ngang nhiên thách thức chính quyền địa phương, coi thường tính mạng của bản thân cũng như gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Đàm Minh Sơn, Trưởng phòng NN&PTNN huyện Ba Chẽ cho biết: “Ngoài 4 hộ dân nói trên, hiện nay ở huyện Ba Chẽ vẫn còn tình trạng một số hộ dân không chịu di dời. Nguyên nhân thì có rất nhiều như lựa chọn ngày làm nhà và ngày về nhà mới; khu vực tái định cư xa nơi canh tác hoặc khó canh tác; xa đường giao thông... Chính vì vậy, mặc dù đã bố trí quỹ đất tái định cư song đến nay huyện mới tổ chức di dời được 10/56 hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét. Để đảm bảo tính mạng cho dân, chúng tôi đã lên phương án cưỡng chế”.

Khu vực 4 hộ dân đang sinh sống tại khu 3, thị trấn Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ) đang có nguy cơ sạt lở rất lớn.

Những khó khăn này không chỉ xuất hiện ở Ba Chẽ mà còn là tình hình chung ở các huyện Bình Liêu, Tiên Yên. Với những lý do tương tự, nhiều hộ dân thuộc diện phải di dời ở các địa phương này đến nay vẫn dùng dằng giữa “đi và ở”. Trường hợp như ở xã Húc Động (huyện Bình Liêu), các hộ dân do chưa có tiền hỗ trợ di dời nên các hộ này vẫn sống tại địa điểm cũ, rất nguy hiểm. Mặc dù cố gắng hết sức song hiện nay toàn xã mới thực hiện di dời cho 8/25 hộ dân. Theo lãnh đạo xã Húc Động thì kể cả khi có tiền hỗ trợ di dời thì với số tiền 12 triệu đồng/hộ (đối với diện nằm trong khu vực nguy cơ sạt lở) cũng rất khó vận động bà con di dời vì tiền hỗ trợ không đủ tái định cư tại nơi ở mới. Cũng qua tìm hiểu được biết, về phía chính quyền địa phương, khó khăn nhất trong công tác di dời hiện nay vẫn là thiếu nguồn tiền hỗ trợ từ tỉnh xuống để giúp đỡ nhân dân di dời. Theo thống kê từ đầu năm đến nay huyện Bình Liêu cũng mới chỉ di dời được khoảng 12/72 hộ; con số này ở Tiên Yên cũng không khả quan hơn là mấy. Điều này đã phần nào cho thấy những khó khăn trong công tác di dân ở các địa phương.