Trong những năm qua, lượng khách đến tham quan Vịnh Hạ Long ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trước. Chất lượng và số lượng các dịch vụ du lịch, sản phẩm du lịch cả trên bờ và dưới biển đã được cải thiện nhưng vẫn còn rất nghèo nàn.
Về cơ bản, hiện nay chỉ có dịch vụ nghỉ đêm trên Vịnh là ''đắt sô'' - chủ yếu là khách nước ngoài. Các trò giải trí như chèo thuyền kayak, đu dù (mùa hè), thăm siêu thị, dạo phố chỉ thu hút một số nhỏ du khách. Bởi vậy nên vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thêm sản phẩm du lịch thu hút du khách đến Vịnh Hạ Long nói riêng, Quảng Ninh nói chung, luôn là một trong các nội dung được đề cập đến trong các cuộc họp hay trong các văn bản liên quan của tỉnh và ngành chức năng những năm qua.
Tháp đá trên Vịnh Hạ Long.
Công bằng mà nói, thời gian qua đã có một số doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch mạnh dạn đầu tư mở thêm các dịch vụ, sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long. Một trong số đó là dịch vụ ''tắc-xi bay'' - bay bằng trực thăng do Công ty Bay dịch vụ miền Bắc phối hợp với Công ty CP Quốc tế Hoàng Gia cho ''ra lò'' vào tháng 7-2008. Tuy nhiên, dịch vụ này cũng không thu hút được khách, nguyên nhân có thể là giá vé cao (từ Hà Nội đi Hạ Long giá khứ hồi là 550 USD/người, một chiều là 350 USD/người; giá vé bay từ Bãi Cháy ngắm cảnh trên Vịnh Hạ Long là 110 USD/người) so với mặt bằng thu nhập của người Việt Nam. Trong khi với đa phần khách nước ngoài thích đi bằng tàu biển hoặc phương tiện đường bộ để có nhiều điểm dừng chân tham quan hơn. Trước đó vào đầu năm 2007, nhân chuyến thăm và làm việc giữa Ty Văn hoá Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây (Trung Quốc) với Sở Văn hoá - Thông tin (nay là Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch) Quảng Ninh, một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch đi cùng đoàn Trung Quốc đã có cuộc khảo sát trên Vịnh Hạ Long để tìm điểm xây dựng biểu diễn thực cảnh nghệ thuật ''Chị Ba Phi'', giống như ở Quế Lâm bên Trung Quốc. Tuy nhiên, kết quả công việc này tới nay vẫn chỉ dừng ở... khảo sát. Ngoài ra, phải kể đến khá nhiều ý tưởng hấp dẫn khác đã từng được các cơ quan chức năng, doanh nghiệp đề cập như ý tưởng đưa khách tham quan du lịch sinh thái - câu cá ở hồ Cống Đỏ của công ty H; ý tưởng đưa khách ''ba cùng'' với ngư dân làng chài Cửa Vạn, đưa khách du lịch bằng xuồng bay của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long... Tất cả các ý tưởng trên đều rất hấp dẫn, nhưng cái cần là để nó thành một sản phẩm du lịch thì chưa biết tới bao giờ mới thành.
Có ý kiến cho rằng một trong những nguyên nhân khiến chất lượng dịch vụ, sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long còn hạn chế là do sự phối hợp giữa cơ quan chức năng về quản lý nhà nước với nhau; giữa cơ quan chức năng với các doanh nghiệp kinh doanh du lịch chưa tốt. Tháng10-2008, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã hoàn thành dự án bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân gian của ngư dân các làng chài trên Vịnh Hạ Long, nhằm tạo thêm sản phẩm du lịch văn hoá hấp dẫn du khách. Một trong số đó là sản phẩm hát đám cưới của ngư dân làng chài Cửa Vạn. Việc phục dựng lại tục hát đám cưới gặp khá nhiều khó khăn bởi nghệ nhân thuộc các bài hát xưa không còn nhiều, lớp trẻ thì không quan tâm cho lắm. Khó khăn là vậy nhưng sau khi sản phẩm này hoàn thiện nó vẫn chưa có dấu hiệu được đưa vào khai thác. Nguy cơ sản phẩm bị mai một dần (chưa nói là thất bại) đã xuất hiện vì nếu không được ''văn ôn võ luyện'', những ''liền anh, liền chị'' vừa mới được xây dựng kia sẽ sớm quên bài, quên vở; trái ngược với chuyện dạy hát phải mất công phục dựng, một số sản phẩm gần như là có sẵn như lễ hội đền Bà Men và hội thi đua thuyền truyền thống giữa ngư dân làng chài Cửa Vạn với ngư dân Cát Bà (Hải Phòng) và một số làng chài khác diễn ra hàng năm, cụ thể vào ngày 20-1 âm lịch tới đây nhưng nó đã không được ngành chức năng hay doanh nghiệp du lịch nào chú ý khai thác...
Ai cũng biết là Vịnh Hạ Long với những giá trị đặc biệt về tự nhiên, địa chất địa mạo, lịch sử văn hoá... luôn sẵn tiềm năng du lịch. Tuy nhiên, vấn đề làm thế nào để phát huy được các giá trị ấy, làm cho Vịnh Hạ Long hấp dẫn hơn; du lịch Quảng Ninh phát triển bền vững hơn... thì vẫn là bài toán chờ lời giải.
