Những đứa trẻ thông minh, học giỏi là ước mơ của những bậc làm cha mẹ. Trí tuệ của trẻ được thừa hưởng phần nào từ gen của cha mẹ nhưng nếu biết cách chăm sóc trẻ về cả thể chất và tinh thần, chúng ta hoàn toàn có thể giúp cho chỉ số thông minh của trẻ tiến triển tốt hơn.
Não bộ cần gì để khỏe mạnh và phát triển hoàn thiện nhất?
Hệ thần kinh chi phối hoạt động của cơ thể nhưng khi sinh ra nó lại kém phát triển nhất so với các cơ quan khác. Bộ não trẻ sơ sinh chỉ nặng 300 - 500g, đến khi 15 tuổi não nặng 1.200 - 1.400g, tương đương với não người trưởng thành, đó là kết quả của myelin hóa, myelin là hợp chất gồm protid và lipid.
Nhu cầu năng lượng: đối với trẻ dưới 1 tuổi cần từ 100 - 200kcal/ngày, trẻ lớn hơn cần 1.000kcal cộng với 100 x tuổi. Nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu là chất bột đường có ở trong gạo, bột mỳ, khoai đường mật. Nhu cầu chất bột đường là 10- 15g/kg/ngày.
Nhu cầu chất đạm: Trẻ em cần nhiều đạm để xây dựng chất myelin, phát triển các mô, đổi mới tế bào, tổng hợp các men cho sự chuyển hóa hormon, các kháng thể giúp cơ thể chống đỡ bệnh tật. Chất đạm bao gồm các loại axit amin có trong trứng, sữa, thịt, cá, tôm... các thực phẩm này chứa axit amin cơ bản thiết yếu. Chất đạm của đậu nành và các loại đậu khác có chất lượng gần bằng đạm trong thịt, trứng. 100g thịt cá nạc có thể cung cấp trung bình 20g đạm. Với trẻ em cần 2- 3g/kg/ngày, còn người trưởng thành cần 1g/kg/ngày.
Nhu cầu chất béo: 60% thành phần của não là chất béo, axit phospho cũng chứa nhiều nhất trong não, chất này không chuyển thành năng lượng mà nó tạo thành chất myelin góp phần dẫn truyền thông tin. Dầu có trong bơ, lạc, vừng, đậu tương, sữa chứa axit béo chuỗi dài không no rất cần cho sự phát triển, tăng trưởng của não bộ. Axit béo còn dễ hoà tan các vitamin A, D, E, K.
Nhu cầu vitamin: Trong các vitamin thì vitamin A, B1, B2, B12, C, E là các vitamin mà não trực tiếp cần đến. Vitamin A liên quan đến sự hình thành albumin của hệ thần kinh, nếu thiếu vitamin A mắt sẽ không nhìn rõ. Vitamin có nhiều trong gan gà, lá tía tô, rau chân vịt, lá su hào, rau cải dầu, cà rốt, trứng gà. Vitamin B1 là chất không thể thiếu cho sự phát triển của não và khả năng tư duy của con người, vitamin B1 có nhiều trong gạo, con men, lạc, nấm, thịt lợn, đậu tằm, sữa tách bơ, tỏi.
Nhu cầu chất khoáng và các yếu tố vi lượng: Sắt cấu thành các sắc tố hồng cầu, nhiệm vụ chính của nó là đưa ôxy lên não. Sắt có nhiều trong rau câu, cá, tôm, gan lợn, vừng, cà rốt khô, hạt đậu, đậu phụ miếng, rau cần Hà Lan, bột đậu vàng... Canxi có tác dụng ổn định hoạt động hệ thần kinh, có trong tôm khô, cá khô, sữa tách bơ, vừng, tôm nõn, tảo biển... Phospho: 80% lượng phospho thường kết hợp với canxi, mỡ phospho là thành phần trọng yếu của não. Phospho có trong gạo, cá khô, bột cá, cá ướp muối rồi phơi khô, phôi tiểu mạch, cá mực khô và một số loại cá biển khác. Kẽm: trong não có chứa rất nhiều dung môi mà kẽm là thành phần cấu tạo nên các dung môi này, vì vậy nó có vai trò quan trọng đối với não. Kẽm có trong đậu phụ, cá khô, con hàu, rau câu, con men, thịt lợn, cam lộ, hạt đậu, nấm, sò biển...
Các tác động cần thiết đến hoạt động của não bộ
Khích lệ trí não bằng những trò chơi: Các trò đố chữ, xếp hình, trắc nghiệm chỉ số thông minh và phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ cũng góp phần làm tăng chỉ số thông minh của trẻ. Do đó cha mẹ cần giúp đỡ trẻ làm quen với các hoạt động trí não này, khuyến khích trẻ vận dụng ngôn ngữ, kể cả ngoại ngữ để kể chuyện, đọc sách, tìm hiểu khám phá cuộc sống xung quanh qua sách.
Trò chuyện với con thường xuyên: Trí tuệ của trẻ không chỉ phát huy nhờ dinh dưỡng, học tập mà sự quan tâm của bố mẹ là một yếu tố vô cùng quan trọng. Trò chuyện với trẻ không chỉ giúp trẻ tự tin, cởi mở hơn mà còn giúp các bậc cha mẹ phát hiện những điểm mạnh trong tính cách và khả năng nhận biết của con mình. Nên sử dụng các bữa ăn như một thời điểm để nói và lắng nghe con trẻ. Khi được bố mẹ gần gũi, trẻ học được rất nhiều điều từ bố mẹ, cảm thấy được lắng nghe và đánh giá công bằng hơn. Có thể thảo luận với trẻ về những sự kiện liên quan đến cuộc sống của trẻ, như bạn bè, thầy cô, những bộ phim hoạt hình hay, những truyện tranh hấp dẫn. Hãy quan tâm đến trẻ, học cách nói chuyện với trẻ như một người bạn tin cậy và chân thành nhất chứ không phải áp đặt quan điểm của người lớn đối với trẻ.
Tổ chức cho trẻ có những buổi tham quan thực tế: Qua những buổi tham quan dã ngoại như chơi vườn thú, công viên, cánh đồng, sân bay, tàu cảng, danh lam thắng cảnh... sẽ gợi cho tâm hồn trẻ những thế giới rộng mở và đa dạng. Hình ảnh sinh động thực tế có thể là điểm bắt đầu cho những khát vọng chinh phục tự nhiên, chinh phục bầu trời, biển khơi của trẻ, tạo động lực cho trẻ cố gắng học tập hơn. Người ta cho rằng chỉ số thông minh của trẻ phát triển tốt nhất khi nó gắn liền với chỉ số cảm xúc. Chỉ số cảm xúc không phải tự nhiên mà có, hầu như nó được xây dựng bằng giáo dục tâm hồn và nhân cách.
Âm nhạc tác động tốt đến não bộ: Nếu một đứa trẻ lớn lên cùng những làn điệu dân ca ngọt ngào chất chứa tình yêu của người mẹ sẽ cho nó có một tâm hồn đẹp đẽ, cao thượng, giàu lòng nhân ái và sự nhạy cảm sâu sắc, khiến chúng có thể nắm bắt nhanh và xử lý hoàn hảo nhiều vấn đề trong cuộc sống sau này. Có thể nói âm nhạc có một vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ ngay khi còn trong bào thai. Nhiều nhà tâm lý học và thần kinh học nhận thấy rằng, ngay từ khi còn là bào thai, trẻ em đã biết cảm nhận được âm nhạc. Những lời ca dịu dàng, đằm thắm có thể là động lực cho chúng lớn nhanh hơn, khỏe mạnh hơn và thông minh hơn.
