Thời Xuân Thu Chiến quốc, ở nước Trịnh có người học nghề làm dù che mưa ba năm mới thành nghề thì trời đại hạn, không ai dùng đến dù cả. Anh ta bèn bỏ nghề làm dù, đi học nghề làm gàu tát nước.
Lại học ba năm mới thành nghề làm gàu. Thế nhưng, trời mưa mãi nên không ai dùng đến gàu... Anh ta lại quay về nghề làm dù như trước. Chẳng được bao lâu, trong nước xảy ra giặc giã, dân gian nhiều người phải đi lính, toàn mặc đồ nhung phục, không cần đến dù. Anh ta nghĩ đến chuyện phải xoay sang nghề đúc binh khí... Nhưng khốn nỗi đã già mất rồi!
Lưu Cơ, một người rất nổi tiếng đời nhà Minh, khi viết sách úc Lưu Tử, nhân bàn đến chuyện này, bình rằng:
- Than ôi, già hay trẻ không phải tự người mà tự trời; Nhưng nghề nghiệp thành hay bại dù lỡ thời không gặp dịp cũng đừng đổ hết cho trời! Như ở nước Việt xưa có người làm ruộng, cấy lúa chiêm ba năm đều hỏng ăn do lụt lội. Bạn bè bảo anh ta nên tháo nước đi mà cấy lúa mùa, anh ta vẫn không nghe, cứ cấy lúa chiêm. May năm ấy nắng to, mà nắng luôn ba năm liền, nên vụ chiêm nào cũng bội thu; vì thế mà anh ta gỡ lại được thất bát mấy năm trước... Vậy có câu rằng: “Trời đại hạn nghĩ đến sắm thuyền, trời nóng nực nghĩ đến sắm áo bông!”. Thiên hạ nói quả không sai!
Một cậu học trò, chuyên giúp việc mài mực cho Lưu Cơ, nghe vậy, tấm tắc:
- Thầy nói thật chí lý! Chả trách con thấy nhiều người cứ có cơ hội là theo học tại chức để cố kiếm lấy cái bằng nọ, bằng kia... Cho dù cái bằng ấy chẳng liên quan gì đến công việc chuyên môn đang làm cả!
- Anh rõ thật ngốc! Người ta cố kiếm cái bằng đâu phải để phục vụ cho công việc hiện tại mà chẳng qua do yêu cầu chuẩn hoá cán bộ; vì thế, miễn là có cái bằng, còn bằng gì mà chả được!!
