Dù đã được cảnh báo, nhưng tình trạng dùng thuốc nói chung và kháng sinh (KS) nói riêng bừa bãi vẫn còn phổ biến. Nguy hiểm nhất là một số bệnh thường gặp lại có tỉ lệ kháng thuốc KS khá cao.
Theo Chương trình giám sát quốc gia về tính kháng thuốc của một số vi khuẩn gây bệnh thường gặp, trong đó có hô hấp, thì năm 1999, tỉ lệ kháng thuốc đối với 2 loại KS Ampicilin, Amoxicilin chỉ từ 10 - 30%, nhưng năm 2001 tỉ lệ này là 50 - 70% và hiện đã lên tới trên 90%.
Từ "viêm họng, cứ dùng Ampicilin là xong"...
Chị Nguyễn Thị Chiến - công nhân, ở tại Thị Cầu, TP.Bắc Ninh - đã không ngần ngại nói như vậy, khi chúng tôi hỏi về việc dùng thuốc KS tại nhà. Chị cho biết, Tetracyclin, Ampicilin, Amoxicilin là những KS vẫn thường dùng mỗi khi con bị viêm họng. Lúc đầu, mỗi khi con húng hắng ho hoặc sốt, chị đưa đến khám bác sĩ tư và được kê đơn những loại thuốc trên.
Cho con uống mới 3 ngày thấy đỡ thì chị dừng lại. Những lần sau, con có triệu chứng như vậy, chị lại tự động mua đúng các thứ thuốc lần trước đã dùng. Ơ những khu vực xa thành phố, tình trạng dùng KS một cách tự phát như chị Chiến không hiếm. Những người lao động phải dành quá nhiều thời gian cho mưu sinh, nên chẳng còn cơ hội tìm hiểu về thuốc, cứ thấy ai trong nhà ốm theo dạng hắt hơi sổ mũi, sốt thì cho uống KS.
Đáng nói, có bộ phận lớn người dân càng sống trong tiện nghi hiện đại lại càng lạm dụng thuốc KS, họ không biết là KS chỉ có tác dụng với bệnh do nhiễm khuẩn, trong khi nhiều trường hợp viêm đường hô hấp như viêm họng cấp hay viêm phế quản cấp thường do virus gây ra. Viêm họng cấp do virus điều trị bằng KS thì không những không khỏi mà còn có nguy cơ gây ra kháng thuốc.
Ngoài ra, người bệnh dùng KS không đủ liều cũng dẫn tới tình trạng kháng thuốc. Bác sĩ Trịnh Thanh Hằng - hiện là Uỷ viên thường trực Thường vụ LĐLĐ Thái Nguyên - cho biết, thực tế tình trạng không biết cách dùng thuốc, nhất là KS đúng liều hiện đang phổ biến trong công nhân lao động và rất ít người biết Ampicilin, Amoxicilin đã gần như hoàn toàn bị kháng.
...đến các loại viêm nhiễm khác
Một bệnh mà lao động nữ - nhất là trong các ngành phải ngồi lâu - hay mắc là nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Cùng với bệnh này còn có bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới do thiếu kiến thức về sức khoẻ sinh sản.
Tại Cty cổ phần may Đáp Cầu hiện có 2.184 công nhân lao động, trong đó 1.722 là nữ, đa phần ở độ tuổi 18 - 25 và 1.265 người đã lập gia đình. Vì là đơn vị đông nữ nên các bác sĩ, y sĩ trạm y tế của Cty thường xuyên phải tư vấn cho chị em công nhân về các bệnh phụ khoa, viêm nhiễm đường tiết niệu.
Theo bác sĩ Đỗ Văn Thìn - Trưởng trạm y tế Cty cổ phần may Đáp Cầu - hiện tượng lạm dụng KS vẫn xảy ra trong công nhân lao động vì trình độ nhận thức của họ hạn chế. Tình hình kháng thuốc KS của các vi khuẩn gây viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ đã được nghiên cứu và cho thấy, đối với E.Coli (thường gây bệnh tiêu chảy, viêm phổi...) mức độ kháng Ampicilin từ 45,4 - 56,4%.
Ngay từ năm 1999, tại Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) cũng phát hiện các chủng E.Coli gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu kháng Ampicilin lên tới 72,7%. Đáng lo ngại hơn, nhiều lao động nữ khi có bệnh đã dùng KS bừa bãi, không cần kê đơn, không đủ liều... tạo điều kiện cho vi khuẩn xuất hiện nhiều chủng kháng lại KS thông thường.
TS Hải Nam - Trường ĐH Dược - cho biết, ở Việt Nam, từ những năm 1985 các KS Tetracyclin, Ampicilin, Amoxicilin đã được dùng phổ biến. Nhưng do quá trình sử dụng bừa bãi nên nay hầu như đã bị kháng hoàn toàn. Các thế hệ KS thuộc nhóm Cephalospoin cũng đã bị kháng ở các mức độ khác nhau.
Hiện chỉ còn Tienam chưa có dấu hiệu kháng, nhưng giá lại quá đắt, khoảng 300.000đ cho một lọ Tienam tiêm tĩnh mạch.
Mới đây, Tổng LĐLĐVN và UB DSGĐTE tổ chức toạ đàm về chăm sóc sức khoẻ, sức khoẻ sinh sản cho người lao động tại doanh nghiệp. Những người có trách nhiệm đều nhất trí khẳng định, công tác DS/SKSS/KHHGĐ và chăm sóc sức khoẻ cho người lao động là một chương trình hoạt động lớn.
Tuy hàng năm, ngành y tế vẫn có nghiên cứu về tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh thường gặp, song thực tế cho thấy những thông tin này chưa đến được với số đông người sử dụng thuốc.
Có lẽ đã đến lúc cần tìm ra phương án trả lời cho câu hỏi làm thế nào để người lao động biết thông tin về thuốc và cách sử dụng thuốc. Điều này không chỉ liên quan đến sức khoẻ của bản thân người lao động, đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn liên quan tới cả một thế hệ, vì nếu dùng thuốc không đúng sẽ dẫn tới chỗ không còn thuốc để chữa trị bệnh.
