Bao giờ Khe Càn thoát nghèo?

Cả thôn Khe Càn có 92 hộ, 471 nhân khẩu thì 62 hộ thuộc diện đói, nghèo. Cái nghèo đến với bà con dân tộc Dao nơi đây do nhiều nguyên nhân. Ruộng ít lại thiếu nước, thêm vào đó trình độ canh tác của bà con còn thấp. Sống giữa đại ngàn nhưng bà con chỉ biết phát nương cấy lúa, trồng sắn, khoai.

Bao giờ Khe Càn thoát nghèo? ảnh 1

 Ngôi nhà tranh tre của chị Lý Thị Hồng, thôn
Khe Càn, xã Đồng Sơn (Hoành Bồ).

Con đường có một không hai

Biết tôi muốn tới thôn Khe Càn, xã Đồng Sơn (huyện Hoành Bồ), anh Bàn Ngọc Hương, Chủ tịch UBND xã chỉ đường: Từ trung tâm xã đến thôn Khe Càn nếu đi bộ phải mất 3 giờ đồng hồ mới tới nơi. Đang băn khoăn không biết nhờ ai dẫn đường cho tôi. Vừa nói xong thì anh Hương  nhìn thấy Linh Du Nam, một thanh niên của thôn Khe Càn lên xã xin đóng dấu xác nhận hồ sơ,  liền nhờ dẫn đường cho tôi. Để vào được thôn Khe Càn, Nam chỉ cho tôi 2 con đường: Nếu đi bộ thì phải xuyên rừng, vượt qua hơn 30 khe, suối lớn nhỏ. Còn nếu đi bằng xe máy phải đi sang xã Lương Mông rồi vòng qua xã Minh Cầm (Ba Chẽ) vượt quãng đường dài trên 20 km mới đến được thôn Khe Càn. Tôi hỏi: Thế bà con trong thôn ra xã thường đi đường nào? ‘’Đi đường rừng cho đỡ mất nhiều thời gian” - Nam bảo. Vậy là tôi và cậu ấy quyết định đi theo đường rừng. Đúng như lời Nam nói chúng tôi đã luồn lách qua những cánh rừng, vượt qua nhiều con dốc, khe suối. Cũng may đang vào mùa khô lòng suối cạn nên đi qua cũng dễ dàng. Nam kể: Vào mùa mưa lũ nước chảy xiết không thể đi qua những khe suối này vì vậy rất ít người trong thôn ra xã vào những ngày đó, trừ khi có việc cấp bách. Khổ nhất là lúc trong thôn có người ốm đau muốn ra Trạm xá xã mua thuốc  phải mất cả ngày  đường. Sau gần 4 giờ luồn lách qua những vạt rừng, khe suối cuối cùng tôi cũng đến được thôn Khe Càn.

Đường từ trung tâm xã vào thôn đã khó  nhưng đường đến các đội trong thôn còn vất vả hơn rất nhiều. Trưởng thôn Linh Quý Sinh cho biết: Thôn có 4 đội gồm:  Khe Táo, Khe Kẻn, Khe Nội, Đồng Cầm. Đội xa nhất là Khe Táo. Tôi ngỏ ý muốn sang  Khe Táo thì Linh Quý An, con trai của trưởng thôn nói chen vào: Từ đây sang Khe Táo làm gì có đường mà đi. Muốn sang đấy phải leo qua mấy ngọn núi kia, nếu đi nhanh mất hơn nửa ngày đường mới tới còn sang các đội khác cũng phải mất ngần ấy thời gian.

Đói nghèo do thiếu đường, thiếu điện

Không đến được Khe Táo, tôi  đến đội Đồng Cầm. Cả đội lác đác có một vài ngôi nhà lợp mái ngói, còn lại là nhà lợp prôximăng, mái lá  và những thửa ruộng trồng rau cải, đỗ cằn cỗi. Ngồi trong nhà anh chị Linh Quý Tiên, Lý Thị Hồng nhưng chỗ nào cũng có thể nhìn thấy đồi núi bởi bốn bức tường nhà  chỉ được ken lại bằng những mảnh tre, nứa đập dập. Bọn trẻ con mặt mũi lem luốc nép sau cánh cửa, bức vách lén nhìn khách lạ. Tôi hỏi anh Tiên ‘’Sao không trát các bức vách để tránh gió cho bọn trẻ?’’. Anh cười nói: ‘’Kiếm được đủ gạo, đủ rau ăn là tốt lắm rồi, nghĩ đâu đến trát nhà nữa. Vì đường khó đi nên muốn mua một bao xi măng giá 50.000 đồng phải thuê công gánh từ xã vào hoặc từ bên Đồng Lâm sang hết 25.000 đồng nhà tôi lấy đâu ra tiền. Mấy năm trước ngân hàng cho vay tiền gia đình mua được 2 con trâu nhưng năm ngoái con to bị sét đánh chết, con bé chưa biết cày nên vụ này tôi phải tự cày cuốc’’.

Cả thôn Khe Càn có 92 hộ, 471 nhân khẩu thì 62 hộ thuộc diện đói, nghèo. Cái nghèo đến với bà con dân tộc Dao nơi đây do nhiều nguyên nhân. Ruộng ít lại thiếu nước, thêm vào đó trình độ canh tác của bà con còn thấp. Sống giữa đại ngàn nhưng bà con chỉ biết phát nương cấy lúa, trồng sắn, khoai. Ngoài việc đồng áng họ lại vào rừng bắn con chim, bẫy con thú đi lạc. Chính sách giao đất giao rừng chưa đến được với bà con. Trong nhà mỗi hộ dân tôi đều bắt gặp sau cánh cửa, nơi góc nhà có treo một đến vài khẩu súng kíp. Tôi đến nhà anh Linh Quý Sinh. Thấy có khách, anh hồ hởi đón tiếp bằng một  chén rượu mật gấu. Anh khoe rằng cách đây mấy năm gia đình  bắn được một con gấu nhưng không bán mà để nấu cao. Vừa vui vẻ là thế, giọng anh đã buồn buồn: Đó là chuyện của những năm trước, còn hai năm nay có ai săn được con thú nào đâu. Người nào chịu khó đi săn cả ngày, cả đêm thì cũng chỉ được một vài con gà rừng. Bây giờ mọi người săn được gà đâu có dám ăn mà mang xuống chợ xã, chợ huyện bán lấy tiền mua gạo.

Khe Càn chưa có điện lưới vì vậy người dân phải chung tiền lắp thuỷ điện nhỏ bên các dòng suối. Cả thôn có 11 máy thuỷ điện, hầu như nhà nào cũng có chiếc bóng điện tròn loại 25 W treo lơ lửng giữa nhà và được cạp thêm một ít giấy bạc cho sáng hơn. Thế nhưng một năm người dân Khe Càn chỉ được dùng điện khoảng 2 tháng, đó là khi có mưa lớn, lũ về. Ngồi trong nhà nghe tiếng nước đổ, suối reo biết là có điện. Chị Bàn Thị Lan, vợ anh Sinh nhìn những đồ điện trong nhà mình với vẻ tiếc nuối. Chị nói: Tưởng lắp được máy thuỷ điện sẽ có điện dùng nên gia đình tôi chắt  bóp chi tiêu  mua một chiếc đài con và một tivi đen trắng vậy mà bây giờ cũng chỉ để cho nhện giăng. Hạn hán liên tục từ tháng 7, tháng 8 năm ngoái đến nay cây lúa cũng chết vì thiếu nước thì nói gì đến thuỷ điện.

Bao giờ Khe Càn thoát nghèo đói ? Tôi mang nỗi lòng trăn trở ấy trao đổi với anh Bàn Ngọc Hương, Chủ tịch UBND xã Đồng Sơn. Anh Hương cho biết:  Khe Càn  là thôn khó khăn nhất của xã,  do chưa có đường giao thông thuận tiện và chưa có điện lưới đến thôn. Hiện nay tỉnh và huyện  đã có chủ trương mở đường giao thông và kéo điện lưới đến thôn song việc tiến hành thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Trong thời gian tới, để bà con có điều kiện phát triển sản xuất xã tập trung  vận động bà con  đưa giống mới vào nuôi trồng để từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Sau nữa sẽ đề nghị cấp trên tiến hành giao đất, giao rừng cho bà con để họ có điều kiện phát triển kinh tế lâm nghiệp ổn định.

Cùng chuyên mục