Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm thất nghiệp, người lao động (NLĐ) được hưởng trợ cấp thất nghiệp có quyền được nhân viên trung tâm giới thiệu việc làm cung cấp dịch vụ tư vấn về các vấn đề liên quan đến quyền lợi hưởng bảo hiểm trợ cấp thất nghiệp; được hỗ trợ học nghề miễn phí không quá 6 tháng; được tư vấn và giới thiệu việc làm; được nhận các khoản đóng góp bảo hiểm y tế do Bảo hiểm xã hội Việt Nam chi trả... Với những quy định này, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) mang lại rất nhiều lợi ích và trở thành điểm tựa không thể thiếu đối với NLĐ mất việc làm.
Theo thống kê của Trung tâm giới thiệu việc làm (Sở LĐ-TB&XH), nếu như năm 2010, trung bình mỗi tháng chỉ có khoảng vài chục NLĐ đến đăng ký thủ tục BHTN, nay đã tăng lên từ 100-150 người. Các điểm đăng ký BHTN đặt tại các địa phương: Uông Bí, Móng Cái, Tiên Yên là những địa chỉ quen thuộc của NLĐ. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh có trên 1.000 lao động đăng ký BHTN; trong đó, gần 700 người đã được hưởng chính sách này, tăng từ 260-290% so với cùng kỳ năm trước. Việc tư vấn giới thiệu việc làm cho người thất nghiệp cũng hiệu quả hơn. Đến thời điểm này đã có hàng trăm lượt người được giới thiệu tham gia các lớp học nghề hoặc tìm việc làm mới.
Có được kết quả trên là nhờ công tác phối hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức trong triển khai thực hiện chế độ BHTN đã được quan tâm thoả đáng. Các chính sách BHTN được tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng; được lồng ghép vào các lớp tập huấn về an toàn vệ sinh lao động; khởi nghiệp kinh doanh… do Sở LĐ-TB&XH và LĐLĐ tỉnh phối hợp tổ chức. Mỗi đợt, thu hút hàng trăm lượt đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tham gia. Đây được đánh giá là những phương pháp truyền thông hiệu quả. Bởi đối tượng được tiếp cận không chỉ có NLĐ mà còn có chủ các doanh nghiệp, đơn vị. Theo đó, hoạt động truyền thông không chỉ nâng cao nhận thức của NLĐ về quyền lợi của mình mà còn thúc đẩy chủ các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với NLĐ theo quy định của pháp luật. Ngoài ra thì sự kết hợp triển khai giữa các đơn vị thu nhận, hoàn tất hồ sơ là Trung tâm Giới thiệu việc làm (TTGTVL) với đơn vị chi trả, phía cơ quan bảo hiểm đã chặt chẽ và nhịp nhàng hơn. Tất cả các hồ sơ đủ thủ tục đều được Bảo hiểm xã hội tỉnh chi trả đầy đủ, gọn nhẹ, trong thời gian ngắn nhất, tạo thuận tiện cho NLĐ.
Qua 2 năm triển khai, đến nay hầu hết NLĐ đều nắm được quyền lợi và nghĩa vụ của mình; biết cách thực hiện những thủ tục cần thiết để phối hợp với nhân viên TTGTVL hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định; đồng thời tận dụng mọi cơ hội tìm kiếm thông tin học nghề, việc làm... Chị Nguyễn Thị Hoài, nguyên là công nhân của Khu Công nghiệp Cái Lân chia sẻ: “Đặc thù làm việc tại khu công nghiệp khiến không ít công nhân như chúng tôi bị mất việc làm. Tuy BHTN chỉ là phần hỗ trợ ban đầu trong thời gian chúng tôi tìm việc làm mới, song cũng giúp ích cho chúng tôi rất nhiều”. Còn anh Nguyễn Thành Trung, chủ doanh nghiệp tư nhân chuyên phân phối hàng thực phẩm tại TP Hạ Long nói: “BHTN được biết đến là một chính sách riêng bảo đảm quyền lợi cho NLĐ. Tuy vậy, đối với doanh nghiệp nó cũng rất có ý nghĩa. Đơn cử thế này, khi doanh nghiệp tham gia đóng BHTN cho NLĐ sẽ giúp NLĐ yên tâm với công việc. Từ đó, họ sẽ tập trung nhiệt huyết, sáng tạo trong công việc; góp phần nâng cao hiệu quả lao động và chắc chắn là doanh nghiệp sẽ kinh doanh phát đạt hơn. Bởi vậy, chúng tôi luôn có ý thức thực hiện đầy đủ việc mua BHTN cho NLĐ”.
Tuy rằng việc triển khai thực hiện mua và chi trả BHTN đã tạo được những chuyển biến, nhưng đây cũng mới chỉ là kết quả bước đầu. Trên thực tế, việc triển khai BHTN vẫn còn tồn tại những bất cập. Hiện nay số NLĐ không hoặc chậm được hưởng chế độ vẫn chiếm tỷ lệ khá lớn, trung bình chiếm trên dưới 50% tổng số người đến đăng ký. Nguyên nhân là do nhiều NLĐ chưa nắm vững quy định của BHTN; thêm nữa, nhiều doanh nghiệp cũng chưa tích cực trong việc hoàn trả đầy đủ hồ sơ, giấy tờ cho người lao động. Điều đó đã dẫn đến việc NLĐ thiếu hoặc nộp chậm các thủ tục, giấy tờ cần thiết. Trong khi đó quy định về thời gian nhận hồ sơ, hoàn tất thủ tục lại không nhiều. Vì thế mà ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thực thi chính sách cũng như gây thiệt thòi cho NLĐ.
Việt Hoa
