Bảo hiểm y tế tự nguyện: Vì sao khó mua?

Tại Quảng Ninh, bảo hiểm y tế tự nguyện (BHYTTN) đã được áp dụng hơn chục năm nay, nhưng chỉ tập trung vào đối tượng là học sinh, sinh viên các trường học. Từ năm 2005, loại hình này mở rộng đối tượng tham gia. Năm đầu tiên áp dụng, chỉ có khoảng 1.000 người mua BHYTTN. Năm 2006, con số này tăng lên đáng kể, với  khoảng 40.000 người.

Năm 2007, khi Bảo hiểm Y tế Quảng Ninh áp dụng thực hiện Thông tư liên tịch số 06 của Bộ Tài chính và Bộ Y tế, số người dân tham gia BHYTTN lại giảm đi. Theo Thông tư này,  BHYTTN được triển khai thực hiện theo địa bàn phường, xã. Người dân muốn tham gia phải đảm bảo điều kiện: 100% thành viên có tên trong sổ hộ khẩu gia đình phải mua bảo hiểm BHYTTN, mỗi đợt phát hành phải có ít nhất 10% số hộ gia đình ở xã, phường, thị trấn cùng tham gia... Trong khi đó, đời sống của nhiều người dân ở các xã trên địa bàn tỉnh còn khó khăn, nhiều gia đình đông con, nên rất khó cùng lúc gom đủ tiền để mua BHYTTN. Anh Hoàng Văn Tính, thôn  Tân Phú, xã Tân Lập (Đầm Hà), cho biết: Năm nay, tôi muốn mua BHYT, phải có 1,4 triệu đồng để đóng cho cả nhà 7 người, nhưng gia đình tôi một năm chỉ thu nhập chưa đầy 1 triệu đồng...”. Đầm Hà cũng là địa phương chưa phát hành được thẻ BHYTTN đến người dân. Bà con ở các thị trấn Ba Chẽ, Bình Liêu, Cô Tô muốn mua BHYTTN cũng phải đóng số tiền bằng người dân ở khu vực trung tâm Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí… Ngoài gặp khó khăn về kinh phí, để mua được BHYTTN, người dân còn phải “ngồi chờ” hàng xóm của mình để đủ điều kiện 10% số hộ ở phường, xã, cùng tham gia. Chưa kể đến những hộ có người đi làm ăn xa, người đó phải “tức tốc” gửi về giấy tạm trú tại nơi làm ăn thì gia đình mới được mua bảo hiểm y tế. Bởi vậy nhiều cử tri ở Uông Bí, Đông Triều, Hạ Long... kiến nghị mua BHYTTN bị gây phiền hà, khó khăn, đòi hỏi nhiều giấy tờ...

Nguyên nhân nữa là chất lượng dịch vụ cung cấp cho người  tham gia bảo hiểm y tế, tinh thần, thái độ phục vụ người bệnh có thẻ y tế ở nhiều đơn vị y tế còn chưa tốt, người có thẻ đi khám bệnh thường phải xếp lượt chờ lâu hơn, nên nhiều người có điều kiện thường không tham gia mua thẻ BHYT. Khi có bệnh, họ đến khám theo dịch vụ, theo nhu cầu.  Do đó, tính cộng đồng của BHYTTN chưa cao, chưa huy động được người giàu “gánh” cho người nghèo. Bởi thế Quỹ BHYT bị bội chi rất nhiều (năm 2006 hơn 10 tỷ đồng). Anh Phạm Tiến Dũng, Trưởng Phòng BHYTTN cho biết: Hai năm trước, thẻ BHYTTN phát hành rải rác trong năm, cứ đóng tiền là có thẻ. Nhưng nay theo thông tư mới chỉ phát hành thẻ thành 3 đợt, người tham gia BHYTTN muốn có thẻ phải đóng tiền trước 30 ngày trở lên.  Bởi vậy, một số trường hợp đóng vào tháng 4 lại phải chờ đến tháng 8 mới có thẻ, hoặc bị trả lại tiền do không đủ 10% số hộ trong phường, xã tham gia bảo hiểm y tế...  Bảo hiểm Quảng Ninh cũng đã cũng đã cố gắng trong điều kiện của mình, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia BHYTTN, như với các trường hợp có thẻ BHYTTN hết hạn vào tháng 2, tháng 3,  Bảo hiểm Quảng Ninh đã gia hạn thêm  để giúp họ tham gia đúng đợt phát hành. Năm 2006, Bảo hiểm đã hình thành hệ thống đại lý xuống tận xã, phường, nhằm hướng dẫn người dân được cụ thể hơn.

Chị Nguyễn Thị Nhãn, Trưởng Phòng Giám định chi, Bảo hiểm Quảng Ninh cho biết: Người dân kêu mức đóng mới 200 - 300 nghìn đồng/người là quá cao, trong khi thực tế, nhiều trường hợp khi nằm viện, số tiền thanh toán từ bảo hiểm y tế rất lớn, tới hơn 20 triệu đồng…

Mặc dù bảo hiểm y tế hiện vẫn chi vượt quỹ, song với mức đóng bảo hiểm y tế áp dụng theo Thông tư 06, người dân ở Ba Chẽ, Bình Liêu, Cô Tô, Đầm Hà… gặp khó khăn trong tham gia BHYTTN, nhất là khi đòi hỏi các thành viên trong gia đình đều phải mua. Bởi vậy, tỉnh, ngành Y tế và Bảo hiểm Quảng Ninh cần đề xuất với các bộ chức năng quy định mức đóng BHYTTN phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực… Đồng thời cần tăng cường chất lượng y tế, nhất là chất lượng khám chữa bệnh tại tuyến xã  để bảo đảm cho nhân dân tham gia BHYTTN được chăm sóc sức khỏe theo chế độ ngay từ  tuyến cơ sở.