Theo số liệu thống kê của Toà án nhân dân TP Hạ Long, năm 2007, Toà đã thụ lý, giải quyết 435 vụ việc xin ly hôn, trong đó có gần 170 vụ việc do nguyên nhân liên quan đến bạo lực gia đình. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2008, đã có 31 vụ ly hôn liên quan đến bạo lực gia đình trong tổng số 216 vụ việc xin ly hôn...
Chỉ một buổi sáng ở Toà án nhân dân TP Hạ Long, chúng tôi đã được nghe rất nhiều câu chuyện xoay quanh vấn đề bạo lực gia đình. Thẩm phán Nguyễn Bình Vân nhớ lại một vụ án mà anh đã xử; đó là năm 2005, có một người đàn ông ở phường Bãi Cháy bị truy tố vì tội cố ý gây thương tích mà nạn nhân chính là con trai mình. Người đàn ông này đã dùng dây xích chó đánh cậu bé, gây nhiều tổn hại về sức khoẻ. Đang trong thời gian thụ án (án treo), vợ anh đã nộp đơn xin ly hôn chồng vì không chịu nổi việc anh thường xuyên hành hạ, đánh đập vợ con...
Cũng trong buổi sáng hôm đó, chúng tôi tình cờ gặp chị B (phường Hà Lầm, TP Hạ Long), một nạn nhân của tình trạng bạo lực gia đình đến Toà án giải quyết việc xin ly hôn. Chị B là một phụ nữ trẻ đẹp, năm nay mới 32 tuổi. Chồng chị hơn chị 10 tuổi. Hai người kết hôn hoàn toàn tự nguyện sau một thời gian dài tìm hiểu. Trong những năm đầu chung sống, hai anh chị thỉnh thoảng xảy ra mâu thuẫn và anh có đôi lần đánh mắng chị. Nhưng chị B nghĩ, bát đũa còn có khi va chạm, huống chi là quan hệ vợ chồng; đó chỉ là những chuyện lục đục khó tránh khỏi trong đời sống gia đình mà thôi. Thế nhưng, gần đây, chị phát hiện anh nghiện ma tuý. Chị khuyên bảo anh, chăm sóc động viên anh cai nghiện nhiều lần nhưng không thành. Nửa năm gần đây, anh thường xuyên mắng chửi, giày vò chị. Chị B nghẹn ngào tâm sự với chúng tôi: ''Hai vợ chồng tôi không có việc làm ổn định, lại nuôi hai con còn nhỏ nên cuộc sống khó khăn lắm! Khi phát hiện anh nghiện hút, tôi khuyên bảo anh cố gắng cai, nhưng anh ấy không làm được. Hiện tại, mình tôi vừa đi làm vừa lo bao việc chăm sóc cho con cái gia đình... Vậy mà chồng tôi không hề thông cảm chia sẻ với vợ. Đã thế, hằng đêm, khi tôi đã mệt rũ ra vì lo toan công việc, gia đình v.v... thì anh ấy lại đòi hỏi quan hệ chăn gối. Nếu tôi không đồng ý, anh ta xé quần xé áo, cưỡng ép, chửi bới tôi thậm tệ. Có lần anh ta còn khoá trái cửa, đánh cả tôi và các con, dùng những lời lẽ thô tục chửi bới tôi suốt đêm. Một thời gian dài tôi đã cố chịu đựng vì nghĩ đến các con. Nhưng đến nay, tôi không thể chịu đựng nổi và quyết định xin ly hôn...''. Nhìn những giọt nước mắt của chị B, tôi rất thương chị nhưng thực sự không biết nói gì hơn lúc này...
Theo các báo cáo của cơ quan chức năng, ở tỉnh ta, trong những năm gần đây bạo lực gia đình xuất hiện ở cả các thành phố, thị xã và vùng nông thôn, miền núi; không những thế nó hiện đang có xu hướng gia tăng. Nói đến bạo lực gia đình, người ta thường nghĩ ngay tới những hành vi như lăng mạ, đánh đập, ngược đãi v.v... mà nạn nhân thường là phụ nữ và trẻ em. Bạo lực gia đình không những vi phạm đến quyền con người, danh dự, nhân phẩm và sức khoẻ, tính mạng của mỗi cá nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em mà nó còn làm xói mòn đạo đức, làm mất tính dân chủ xã hội và ảnh hưởng xấu đến thế hệ tương lai, đe doạ sự bền vững của hạnh phúc gia đình. Đặc biệt, bạo lực gia đình làm ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng ly thân và ly hôn ngày càng cao. Tuy nhiên, trong nhận thức chung, nhiều người, thậm chí là chính những nạn nhân của tình trạng này, vẫn coi đó là chuyện riêng tư của mỗi nhà; nhiều người còn không muốn nói ra, cố tình giấu giếm vì sợ làm thế là ''vạch áo cho người xem lưng''...
Trao đổi về vấn đề này, chị Trần Thanh Thuỷ, Quản lý Trung tâm hỗ trợ phụ nữ, trẻ em tỉnh, cho biết: ''Ở tỉnh ta, bạo lực gia đình đang ngày càng phát triển với cấp độ ngày càng nghiêm trọng hơn. Số vụ ly hôn do bạo lực gia đình ngày càng tăng. ở khu vực đô thị, hiện tượng bạo hành về thể xác đang giảm dần nhưng bạo hành về tinh thần và tình dục thì lại đang có xu hướng gia tăng. Điều đáng nói là đa số các vụ bạo hành về tinh thần thường tập trung ở các gia đình đô thị và đối tượng không phải là người có trình độ học vấn thấp. Đây là một dạng bạo lực rất tinh vi, bởi nó diễn ra âm thầm trong mỗi gia đình và chỉ có người trong cuộc mới cảm nhận được...''.
Cũng theo chị Trần Thanh Thuỷ, nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình có rất nhiều, song chủ yếu do say rượu, mượn rượu, nghiện hút ma tuý, kinh tế gia đình khó khăn, ngoại tình, thiếu hiểu biết pháp luật... gây ra. Một nguyên nhân quan trọng hơn là tư tưởng trọng nam, khinh nữ đã tồn tại rất lâu trong suy nghĩ của nhiều người dân. Các hành vi bạo lực thường xảy ra chủ yếu là chì chiết, mỉa mai, châm chọc, tiếp đến là đánh đập, mắng chửi, lăng mạ hoặc tỏ thái độ lạnh lùng, bóng gió, đôi khi là nhục hình, tước đoạt về tiền, tài sản; cưỡng bức tình dục...
Một câu hỏi đặt ra là, làm thế nào để giảm tình trạng bạo lực trong mỗi gia đình? Ngày 21-11-2007, Quốc hội đã thông qua Luật phòng chống bạo lực gia đình quy định về phòng ngừa bạo lực gia đình, bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bị bạo lực gia đình; trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống bạo lực gia đình và xử lý vi phạm về hành vi bạo lực gia đình. Tuy nhiên, để luật đi vào cuộc sống, để trong mỗi gia đình không còn những nạn nhân của nạn bạo lực gia đình lại là điều không đơn giản. Chị Trần Thanh Thuỷ, một người có nhiều kinh nghiệm trong việc hỗ trợ cho phụ nữ, trẻ em khỏi tình trạng bạo lực gia đình cho rằng: ''Muốn giảm tình trạng bạo lực trong mỗi gia đình, chúng ta nên tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, giáo dục nhằm thay đổi nhận thức, hành vi của mỗi thành viên, đặc biệt là đối tượng nam giới. Thêm vào đó, chị em phụ nữ cũng phải tự khẳng định vị trí, vai trò của mình trong xã hội và cộng đồng. Nếu chị em tích cực học hỏi, tham gia các hoạt động ở phường xã, nơi làm việc..., tự nhiên các chị sẽ nhận được những cái nhìn tôn trọng, nể nang hơn từ phía chồng mình. Từ đó, người chồng sẽ không dễ dàng bắt nạt được một người vợ hiểu biết, có trình độ, kỹ năng xử sự trong cuộc sống...''. Hiện nay, Trung tâm hỗ trợ phụ nữ và trẻ em do chị Trần Thanh Thuỷ quản lý có nhiều hoạt động hiệu quả để giúp đỡ những phụ nữ, trẻ em bị buôn bán ra nước ngoài hoặc bị bạo hành... Chị Thuỷ còn khuyên các chị em phụ nữ: Nếu các chị hoặc các cháu bé không may trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình, tốt nhất hãy đến với các tổ chức xã hội, đến với những người có trách nhiệm ở tổ dân, khu phố, phường xã... nơi mình sinh sống để nhận được sự can thiệp, chia sẻ kịp thời. Bởi bạo lực gia đình hiện nay không còn là chuyện riêng tư, xấu hổ cần phải che giấu trong mỗi nhà mà đã trở thành vấn đề xã hội cấp bách, đòi hỏi không chỉ mỗi thành viên trong gia đình mà cả xã hội phải quan tâm giải quyết...
