Cuộc chiến chống than xuất lậu, trở thành vấn đề thời sự nóng hổi, làm mọi người quên khuấy chuyện lạm phát leo thang, giá cả tăng vùn vụt. Nóng trong ngành Than, nóng trong các cơ quan công quyền; nóng cả trong dân Hạ Long, Cẩm Phả, Đông Triều, Hoành Bồ - những địa phương mấy tháng đầu năm nay bùng nổ việc đào than trái phép. Từ đầu tháng 4, đến chỗ nào cũng thấy nhóm này, nhóm kia bàn cãi về than xuất lậu. Người này nói: 10 triệu tấn. Người kia cãi lại: Còn hơn thế, 18 triệu tấn.
>>Than lậu từ đâu ra?
Nói 10 triệu là dựa vào nguồn tin 2 tỉnh Quảng Tây và Quảng Đông của Trung Quốc, năm 2007 đã nhập 34 triệu tấn than từ Việt Nam. Lấy số này trừ đi số than đã khai báo qua cửa Hải quan, còn lại thì gọi là than lậu.
Người nói gần 20 triệu tấn là căn cứ vào số liệu than bắt giữ của bộ đội biên phòng. Hai ngày bắt được hơn 100 nghìn tấn thì 1 ngày là 50 nghìn tấn. Lấy số lượng này nhân với số ngày trong năm, xem ra bao nhiêu than lậu? Hơn 18 triệu tấn! Ghê chưa!
Cứ thế cuộc tranh cãi về số lượng than xuất lậu dường như không dứt.
Song, số đông cán bộ quản lý ngành Than tính toán thận trọng hơn. Một tấn than nguyên khai có bao nhiêu phần trăm đất đá. Than ấy vào sàng ra bao nhiêu than sạch? Vào tuyển bao nhiêu thành bùn? Bao nhiêu là bã thải? Ngành Than sản xuất bao nhiêu triệu tấn/năm? Bao nhiêu vạn tấn than đào trái phép? Cộng tất cả lại rồi trừ đi số than tiêu thụ thấy than lậu ít hơn con số 10 triệu tấn.
- Không thể có số liệu than tiêu thụ lớn hơn than sản xuất! Cũng khó có thể than xuất lậu nhiều hơn than không lậu! - Một số cán bộ quản lý ngành Than khẳng định.
Than không lậu thì Hải quan Vạn Gia thống kê rất rõ ràng. Năm 2006 các doanh nghiệp ngoài ngành Than xuất xấp xỉ 7 triệu tấn. Năm 2007 xuất 7,5 triệu tấn. Ba tháng đầu năm 2008, xuất 800 nghìn tấn. Nếu than lậu là 10 triệu tấn thì có thể quy ra thế này: Cứ 10 con tàu chở than không lậu thì có 11 con tàu chở than lậu qua Cảng Vạn Gia. Hỏi Cảng vụ, Biên phòng và Hải quan cửa khẩu, tình trạng xuất lậu than liệu có diễn ra đến mức như vậy? Cho nên, có bao nhiêu triệu tấn than xuất lậu, câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ.
