Chiều 18-11, UBND tỉnh đã họp với các sở, ngành, các địa phương về 2 đề án quy hoạch bảo tồn các khu di tích lịch sử (DTLS) Bạch Đằng năm 1288 (Yên Hưng), DTLS Nhà Trần (Đông Triều).
Đồng chí Đỗ Thông, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chủ trì buổi làm việc.
Khu di tích lịch sử Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 là một quần thể gồm 11 điểm di tích đã được phát hiện và xếp hạng là di tích cấp quốc gia từ năm 1991. Các di tích nằm trên địa bàn các xã Yên Giang, Hiệp Hoà, Liên Hoà, Nam Hoà và thị trấn Quảng Yên huyện Yên Hưng; xã Điền Công thuộc thị xã Uông Bí; bao gồm các đình, đền, miếu, bãi cọc… Những di tích này một phần đang hiện hữu, một phần chỉ còn là phế tích, cần được khai quật, khôi phục và bảo vệ đặc biệt.
Đề án đã nghiên cứu, phát hiện, đánh giá tổng hợp các thành phần di tích thuộc khu vực di tích cũng như giá trị văn hóa lịch sử của di tích. Phân loại và đề ra các giải pháp bảo tồn phù hợp với từng loại di tích. Đồng thời khoanh định các chức năng và đề xuất các chỉ tiêu sử dụng đất đối với khu vực di tích, khu phát triển du lịch dịch vụ trên cơ sở cân đối quỹ đất trong khu vực.
Đề án cũng xác định phạm vi bảo vệ các khu vực di tích để bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn liền với phát triển kinh tế xã hội địa phương; nghiên cứu đề xuất các giải pháp tối ưu cho việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan nhằm tái hiện trận chiến Bạch Đằng năm 1288, kết hợp hài hòa giữa khu xây dựng mới, khu bảo tồn và khu dân cư hiện có; định hướng quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ trong khu vực quy hoạch trên cơ sở khớp nối các dự án đã và đang triển khai trong khu vực; nghiên cứu đề xuất các giải pháp và phương án trùng tu tôn tạo trong khu di tích; đề xuất danh mục các dự án và kinh phí đầu tư; tạo định hướng quy hoạch ổn định lâu dài phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội và làm cơ sở cho việc quản lý xây dựng và quy hoạch trên địa bàn.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã tham gia ý kiến về việc bổ sung các di sản văn hóa phi vật thể: lễ hội xuống đồng, lễ hội Tiên Công, nghề đóng thuyền 3 lá,… Trong đó, việc bảo tồn các bãi cọc là có vị trí quan trọng nhất, thứ đến là các công trình phụ trợ, đường vào các bãi cọc. Các đại biểu tham dự cũng góp ý đề án cần bổ sung đánh giá tác động của môi trường biển tới di tích và chú trọng việc giúp người dân phát huy nghề đan ngư cụ truyền thống.
Phát biểu kết luận, đồng chí Đỗ Thông, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chỉ đạo: về quan điểm và mục tiêu đề án phải ưu tiên bảo tồn gắn phát triển các di sản vật thể, phi vật thể khu vực. Ngoài ra, đề án cần chỉ rõ phạm vi nghiên cứu và đánh giá kĩ những nội dung đã và chưa làm được tới thời điểm hiện tại sau quy hoạch khu di tích Bạch Đằng năm 1998 của UBND tỉnh. Đồng thời, đề án cũng cần đánh giá kĩ hiện trạng để đưa ra đề xuất quy hoạch, phân tích rõ những tác động tới khu vực dự án và các di tích; thống kê, nghiên cứu đầy đủ, phân tích rõ sự cần thiết các quy hoạch và sự phù hợp và tính khả thi của đề án.
Nhận xét cụ thể, đồng chí Đỗ Thông đánh giá đề án đã nghiên cứu kĩ hiện trạng khu di tích, các bản vẽ mô tả hiện trạng cụ thể; tuy nhiên đề án chưa đánh giá cụ thể hiện trạng của từng di tích: đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu vua Bà, cây Lim Giếng Rừng, bãi cọc,…
Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp thu ý kiến các sở ngành, huyện Yên Hưng; giữ nguyên không gian di tích theo hướng tuyến Bắc-Nam.
Đề án cần xác định khu vực 3 bãi cọc là phần hồn cốt lõi của di tích, cần bảo vệ, tôn tạo. Khu trung tâm khu di tích bao gồm dọc theo trục đường 10 (bến đò cổ, đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu vua Bà, bãi cọc Bạch Đằng) cần quy hoạch chi tiết (tỉ lệ 1/2000) để làm rõ các dự án đầu tư thành phần.
Khu vực dự kiến xây dựng tượng đài chiến thắng, đồng chí yêu cầu đơn vị tư vấn nghiên cứu thêm vị trí mà các đại biểu tại buổi làm việc đã góp ý (vị trí sát hồ dọc khu vực bãi cọc) để nâng tầm khu vực đền thờ Trần Hưng Đạo.
Đối với hướng tuyến mở mới, đồng chí Đỗ Thông chỉ đạo đề án xác định hướng tuyến dọc sát đê, kết hợp cứng hóa đê và lấy trục giao thông chính là quốc lộ 10.
Đề án cũng cần rà soát và đưa ra danh mục các dự án thành phần và khái toán đầu tư của từng dự án thành phần.
Đề án bảo tồn khu DTLS nhà Trần, Đông Triều:
Đơn vị tư vấn đã tình bày về đề án và các phương án cụ thể về quy hoạch, kiến trúc, vật liệu bảo tồn và các hướng phát huy giá trị lịch sử văn hóa của khu di tích lịch sử nhà Trần ở Đông Triều.
Đề án cũng đã đưa ra quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích lịch sử nhà Trần: các khu bảo tồn di tích, khu bảo tồn cảnh quan, khu di lịch sinh thái, khu văn hóa - lễ hội - dịch vụ; khu nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái; đất làng xóm cải tạo chỉnh trang và tái định cư tại chỗ; khu canh tác.
Ý tưởng chủ đạo cho các hình thức dịch vụ tại khu vực di tích bao gồm: Du lịch sinh thái, du lịch tham quan danh lam thắng cảnh và du lịch tìm hiểu văn hóa - lịch sử.
Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh quán triệt: xây dựng đồ án quy hoạch độc lập và chỉ kết nối với khu vực Yên Tử về mặt giao thông. Đề án cần tập trung 2 vấn đề: nghiên cứu khảo sát, khai quật phát lộ các di tích; trên cơ sở đó đề xuất cơ sở quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di tích đồng thời gắn bảo tồn với phát triển KT-XH khu vực.
Phát biểu góp ý với đề án bảo tồn khu DTLS nhà Trần, huyện Đông Triều, đại diện các sở, ngành và địa phương cho rằng: phạm vi nghiên cứu khu di tích không nên bó gọn trong ranh giới Quảng Ninh, mà có thể mở rộng sang khu vực tỉnh Bắc Giang. Các đại biểu yêu cầu đề án cần bổ sung một số hiện trạng dự án mới được quy hoạch trên khu vực di tích; xác định không gian tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hạ Long cắt qua; cập nhật, bổ sung những khu vực dịch vụ du lịch liên quan tại các hồ Khe Chè, Bến Châu.
Đề án chọn đền Sinh là trung tâm khu di tích, vì thế, cần xác định quy mô và phần phía trước đền Sinh do khu vực này tập trung nhiều dân cư và gắn liền với khu vực canh tác nông nghiệp trù phú.
Phát biểu kết luận về đề án, đồng chí Đỗ Thông, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã đánh giá: về tổng quan, các ngành, địa phương đánh giá đề án đã nghiên cứu công phu, kỹ càng và sử dụng rất nhiều tư liệu lịch sử, quan điểm bảo tồn. Đồng chí đề nghị đơn vị tư vấn nghiên cứu kỹ đảm bảo tính khả thi của các phương án đưa ra.
Đồng thời đề án cần đề xuất hướng xử lý, khắc phục sai sót trong kiến trúc đối với các công trình phục dựng đã tiến hành trong khu di tích.
Đề án cần nghiên cứu quy hoạch tổng thể, không bó hẹp không gian trong phạm vi hành chính tỉnh Quảng Ninh, có thể mở rộng sang khu vực Bắc Giang.
Đồng chí yêu cầu đơn vị tư vấn cập nhật quy hoạch tuyến đường Đông Triều - Bắc Giang đã được khởi công thời gian qua; cập nhật hướng tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hạ Long để đề xuất phương án kết nối giao thông, khai thác du lịch 2 bên tuyến đường
Đề án cũng cần đánh giá kỹ về tác động môi trường khi triển khai xây dựng và khi đưa vào sử dụng các công trình của đề án.
Đồng chí Đỗ Thông nhấn mạnh: đề án đưa ra quy hoạch xây dựng trong giai đoạn 20 năm, nên nhất thiết phải đề xuất nội dung cụ thể về phạm vi để UBND tỉnh, huyện Đông Triều tổ chức cắm mốc bảo vệ, quản lý di tích theo quy hoạch. Đồng thời, phân chia các dự án thành phần kèm khái toán cụ thể để có phương án phân bổ, huy động vốn thích hợp.