Liên tiếp các vụ việc, từ thực phẩm, phụ gia có hàm lượng chất độc hại cao, siêu thị bán hàng quá “đát”, đến việc gian dối taximét của các hãng taxi vừa qua đã góp thêm những ví dụ điển hình, chứng minh rằng người tiêu dùng VN đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Trong khi đó, việc bảo vệ người tiêu dùng VN mới đang là những bước đi… đầu tiên!
Ông Hồ Tất Thắng - Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng VN (Vinastas), trong lần trao đổi với báo chí mới đây đã nhận định, người tiêu dùng (NTD) đang “bị xâm phạm một cách rất nặng nề và nghiêm trọng” và việc bảo vệ NTD hiện nay là “vô cùng khó khăn”.
Quả vậy, chỉ riêng thực phẩm hiện nay, NTD đã loay hoay không biết lựa chọn sản phẩm như thế nào cho an toàn. Ăn thịt, ăn cá thì sợ có thuốc tăng trọng, ăn rau quả thì sợ có hoá chất độc hại, uống nước giải khát thì sợ các phẩm màu công nghiệp…
Chưa nói nước tương, nước mắm có chất độc hại, ngay chất lượng nhiều loại nước uống đóng bình, thường được dán nhãn là nước uống tinh khiết cũng rất rối ren do chưa quản lý hết được. Ông Hồ Tất Thắng cho hay, hiệp hội của ông đã nhận được không ít đơn từ riêng lẻ của NTD phản ánh loại nước “tinh khiết” họ dùng không đảm bảo vệ sinh, bị đau bụng sau khi uống… Nhưng hiệp hội hiện cũng “bó tay” vì chưa thể đứng ra với danh nghĩa bảo vệ NTD để giải quyết được.
Không chỉ các sản phẩm, dịch vụ trong nước, nhiều loại hàng hoá từ nước ngoài kém phẩm chất cũng là một nguy cơ cho NTD. Trong khi, thông tin cảnh báo về chất lượng các loại hàng hoá, sản phẩm trên từ các cơ quan chức năng vì nhiều lý do khác nhau, vẫn chưa đến với NTD như đúng thực tế của nó.
Rõ ràng, về phía nhà sản xuất, kinh doanh, vì lợi nhuận, họ có thể đưa ra những sản phẩm, dịch vụ kém chất lượng, bất chấp quyền lợi, sức khoẻ của NTD nhưng điều đáng nói là các chế tài xử phạt vẫn còn nhẹ tay, quy định của pháp luật về bảo vệ NTD còn lỏng lẻo, chưa sát với thực tế khiến nhiều khi NTD biết mình bị lừa dối, bị xâm hại mà không làm thế nào được.
Bảo vệ người tiêu dùng: Chờ doanh nghiệp… tự nguyện!
 |
| Ông Hồ Tất Thắng |
Ở các nước EU, Nhật, Singapore… việc đưa ra danh sách đen cảnh báo các thực phẩm, hàng hoá có vấn đề, cần phải thận trọng và được kiểm tra nghiêm ngặt là chuyện rất bình thường.
Thậm chí ở Singapore, ông Hồ Tất Thắng cho biết, cơ quan quản lý còn định ra các tiêu chuẩn và giao cho Hiệp hội NTD tiến hành đánh giá chứng nhận. Anh nào đạt những tiêu chuẩn này sẽ được cấp chứng chỉ và mới được phép hoạt động kinh doanh. Đó là điều đầu tiên bắt buộc mỗi doanh nghiệp cần phải tuân thủ.
Còn ở VN, hoạt động mang tính chứng nhận, bắt buộc như vậy theo ông Thắng hiện chưa thể làm được ngay. Trong khi chờ đợi sự bổ sung, hoàn thiện của Nghị định Hướng dẫn thi hành pháp lệnh bảo vệ NTD được ban hành từ năm 1999, tiến tới xây dựng luật bảo vệ NTD, lúc này, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Thương mại và Vinastas đang tiến hành những bước đi đầu tiên.
|
Cụ thể, hai bên sẽ bắt tay để xây dựng một mục có tên là Thông tin cảnh báo cho NTD trên trang web của Cục, ở địa chỉ www.qlct.gov.vn. Tại đây, dựa trên khiếu nại của NTD, trên ý kiến của các hội bảo vệ NTD địa phương, các sở thương mại, các phương tiện thông tin đại chúng… những sản phẩm, dịch vụ có nguy cơ gây mất an toàn, vệ sinh đối với NTD sẽ được đưa ra cảnh báo sử dụng.
Đáng chú ý, hai cơ quan, tổ chức này vừa tuyên bố sẽ phối hợp để xét tặng danh hiệu “Văn minh thương mại vì người tiêu dùng” cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế, với ý nghĩa tôn vinh các doanh nghiệp kinh doanh trung thực, lành mạnh, thực hiện tốt trách nhiệm bảo vệ quyền lợi chính đáng của NTD.
Nhưng theo ông Thắng, những việc làm này mới chỉ là bước đầu, mang tính tự nguyện, phong trào để khuyến khích những doanh nghiệp làm tốt, đồng thời, nâng cao hơn trách nhiệm và đạo đức của giới kinh doanh nói chung đối với NTD. Còn để bảo vệ được NTD như nhiều nước hiện nay đang làm thì chúng ta phải đợi đến khi… “các doanh nghiệp phát triển, trình độ dân trí, hiểu biết của NTD được nâng cao, luật pháp về bảo vệ NTD có những chế tài nghiêm ngặt!”, ông Thắng nói.
Như vậy, có thể trừ những doanh nghiệp làm ăn tốt tự nguyện tham gia thì vẫn còn vô số những doanh nghiệp làm ăn chưa tốt, chưa tự nguyện với phong trào này. Rõ ràng, khi pháp luật chưa có những chế tài xử phạt nghiêm khắc, xem ra từ giờ đến lúc đó, NTD VN tốt nhất là cứ sẵn sàng “lên tinh thần” để chờ đợi và chịu đựng thêm nhiều phen bị lừa dối, bị xâm hại mà… bất lực!
