Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026, Viện Kiểm sát nhân dân chính thức thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công có hiệu lực thi hành. Mặc dù là nhiệm vụ mới và chưa có tiền lệ, nhưng với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) tỉnh Quảng Ninh và các Viện KSND khu vực đã thụ lý, giải quyết kịp thời 27 vụ việc, nhận được sự đánh giá cao của nhân dân.
Ngày 27/1/2026, Viện KSND khu vực 2 tiếp nhận đơn đề nghị hỗ trợ pháp lý của gia đình ông, bà: Bùi Huy Ân, Lê Thị Huệ (phường Quảng Yên) liên quan đến quyền lợi của con gái ông, bà là cháu L.T.T (sinh năm 2012), hiện là học sinh của Trường THCS Hà An. Dù đã được đăng ký khai sinh và có mã định danh cá nhân, nhưng vì một số vướng mắc về thủ tục, cháu L.T.T vẫn chưa được cấp thẻ BHYT, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi được thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội. Qua rà soát, đơn vị xác định đây là vụ việc thuộc thẩm quyền khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em - nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, theo quy định của Nghị quyết số 205/2025/QH15.
Khẩn trương vào cuộc, Tổ Kiểm sát đã trực tiếp tới gia đình và nhà trường để xác minh tình trạng pháp lý cũng như hoàn cảnh thực tế của cháu L.T.T. Trên cơ sở xác minh, Viện KSND khu vực 2 đã có công văn gửi BHXH cơ sở Quảng Yên về việc thực hiện cấp thẻ BHYT theo đúng quy định. Sau 1 ngày tiếp nhận đơn đề nghị của gia đình, chiều ngày 28/1/2026, cháu L.T.T đã được cấp thẻ BHYT, mang lại sự phấn khởi lớn đối với gia đình.
Đây là một trong số 27 vụ việc đã được Viện KSND hai cấp thụ lý, giải quyết trong 2 tháng qua theo Nghị quyết số 205/2025/QH15. Trong đó, có 8 vụ việc đã đình chỉ việc kiểm tra xác minh do hành vi vi phạm đã chấm dứt và hậu quả đã được khắc phục (2 vụ việc thuộc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và 6 vụ việc bảo vệ lợi ích công); không có vụ việc phải ra quyết định khởi kiện.
Để việc triển khai Nghị quyết bảo đảm đúng tiến độ và chất lượng, Viện KSND tỉnh đã ban hành 4 văn bản chỉ đạo phân công nhiệm vụ, giao chỉ tiêu đối với từng đơn vị được giao nhiệm vụ khởi kiện vụ án dân sự công ích và các đơn vị kiểm sát giải quyết án hình sự, kiểm sát hoạt động tư pháp. Đồng thời, triển khai Chỉ thị số 02-CT/TU (ngày 15/1/2026) của Tỉnh ủy Quảng Ninh về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể yếu thế và bảo vệ lợi ích công cộng trên địa bàn tỉnh.
Cùng với đó, 6 Viện KSND khu vực cũng đã chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 phù hợp với điều kiện, thực tế của từng đơn vị, trong đó, đồng chí Viện trưởng Viện KSND khu vực trực tiếp chỉ đạo thực hiện; thành lập các tổ kiểm sát gồm các đồng chí Kiểm sát viên, công chức có trách nhiệm cao, có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm trong công tác kiểm sát án hình sự, dân sự, kỹ năng khai thác, ứng dụng công nghệ vào trong công việc.
Công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về tố tụng công ích cũng được Viện KSND hai cấp thực hiện bằng nhiều hình thức nhằm lan tỏa sâu rộng đến toàn thể nhân dân, các cơ quan, đơn vị, địa phương trong toàn tỉnh. Ngoài ra, nhằm tăng cường công tác phát hiện nguồn thông tin vi phạm, Viện KSND tỉnh đã giao chỉ tiêu cụ thể và yêu cầu các đơn vị thuộc Viện và 6 Viện KSND khu vực rà soát, nắm thông tin vụ việc để tiến hành xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ ban đầu. Trong đó, tập trung rà soát các vụ án hình sự, vụ việc dân sự và các vụ việc khác đã hoặc đang kiểm sát việc giải quyết liên quan đến hành vi quản lý, sử dụng đất đai; khai thác tài nguyên, khoáng sản; bảo vệ môi trường, hệ sinh thái, sản xuất, buôn bán hàng giả…; đồng thời, nắm thông tin từ phương tiện truyền thông hoặc dư luận xã hội để phát hiện nguồn thông tin về vụ án dân sự công ích.
Quảng Ninh là một trong 6 tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Đây là một chế định mới, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm thực thi công lý, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhóm chủ thể dễ bị tổn thương, đối tượng yếu thế như trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi và bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng.
