Nước ối giúp thai nhi không bị va chạm, sang chấn, dây rốn không bị chèn, thai bình chỉnh tốt trong lòng tử cung và để việc chuyển dạ thuận tiện. Trong số những trường hợp bất thường về nước ối, thiểu ối và đa ối là hai tình trạng thường mắc phải, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ lẫn con.
| Nên khám thai định kỳ đều đặn để kiểm soát bệnh. |
Nước ối được sản xuất chủ yếu do sự thẩm thấu của máu mẹ qua màng nhau, vào buồng ối và máu thai qua da thai nhi (trong những tháng đầu của thai kỳ); do thai nhi nuốt và tiểu (trong những tháng cuối của thai kỳ). Nếu bị trục trặc từ các nguồn trên, thai phụ rất dễ mắc phải tình trạng đa ối, thiểu ối.
Đa ối
Là tình trạng nước ối xuất hiện nhiều, gồm hai loại: đa ối cấp và đa ối mãn tính. Đa ối cấp thường xuất hiện sớm từ tuần 16-20 của thai kỳ, chiếm 5% các trường hợp đa ối. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến dị tật thai bẩm sinh như thai vô sọ, hẹp thực quản… Tình trạng này còn xuất hiện do đa thai, nhất là song thai một trứng.
Đa ối mãn tính chiếm 95% các trường hợp đa ối, thường xuất hiện ở ba tháng cuối thai kỳ. Vì lượng nước ối tăng từ từ nên ít ảnh hưởng đến tổng trạng thai phụ, ít làm thai phụ mệt. Có thể do thai phụ bị tiểu đường, thiếu máu nặng, tiền sản giật... Hay nguyên nhân từ thai nhi như do việc trao đổi chất, truyền máu giữa hai thai không đều trong song thai một trứng; dị tật thai, bất thường dây rốn...
Triệu chứng: Với đa ối cấp, lượng nước ối tăng nhanh khiến tử cung lớn nhanh, bụng căng to khiến thai phụ cảm thấy đau bụng, mệt. Tử cung to nhanh gây chèn ép lồng ngực làm tim đập nhanh, chèn ép phía dưới gây phù chân, phù nề cơ quan sinh dục... Còn đa ối mãn tính cũng làm tử cung lớn nhanh nhưng không đột ngột như đa ối cấp. Lượng nước tăng nhiều cũng làm bụng thai phụ lớn gây khó thở, nặng nề.
Hậu quả:
- Đa ối làm tăng áp lực lên buồng tử cung nên dễ làm vỡ ối sớm, dẫn đến sinh non. Lượng nước ối vỡ nhiều có thể cuốn dây rốn theo làm sa dây rốn.
- Lượng nước ối nhiều làm ngôi thai đảo lộn bất thường, như ngôi ngang, ngôi ngược.
- Tử cung căng quá mức làm rối loạn cơ chế co bóp của tử cung gây khó sinh.
- Sau khi sinh, thai phụ dễ bị băng huyết.
- Có thể dẫn đến thai chết lưu.
| ThS. BS. Lê Thị Kiều Dung - Giảng viên bộ môn Sản, Đại học Y Dược TP. H |
Thiểu ối
Là tình trạng lượng nước ối được sản xuất ít, có thể xuất hiện sớm ở ba tháng giữa hay trễ hơn ở ba tháng cuối thai kỳ. Thiểu ối ở 3 tháng giữa thai kỳ thường liên quan đến bất thường ở hệ niệu của thai nhi: nếu thai tiểu ít hoặc không tiểu đều dẫn đến lượng nước ối ít. Thiểu ối ở 3 tháng cuối thai kỳ thường liên quan đến tình trạng giảm lượng máu đến nuôi thai (dễ gặp ở các thai phụ bị cao huyết áp, thai quá ngày làm chức năng bánh nhau bị suy thoái…)
Triệu chứng: Bụng lớn chậm, có vẻ nhỏ đi, thai cử động ít.
Hậu quả:
- Thiểu ối khiến thai nhi chậm tăng trưởng, có thể chết trong bụng mẹ.
- Nếu thiểu ối nặng, dây rốn dễ bị chèn ép làm thai suy càng nặng thêm.
Lưu ý thêm
Cả hai tình trạng trên đều không có biện pháp phòng ngừa, tốt nhất nên khám thai đều đặn để sớm phát hiện và được bác sĩ chỉ định cách xử lý phù hợp. Tình trạng thiểu ối có thể cải thiện phần nào bằng cách thai phụ nên uống nhiều nước, nước hấp thu qua máu sẽ làm lưu lượng tuần hoàn nhiều, máu thẩm thấu qua màng ối giúp lượng nước ối tăng.
Theo Thế Giới Gia Đình