Bệnh đái tháo đường - ''kẻ giết người thầm lặng''

Tại Việt Nam, hiện có hơn 3 triệu người mắc bệnh đái tháo đường, nhưng hơn một nửa số người bệnh không biết mình mắc căn bệnh này.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đưa ra lời cảnh báo về căn bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) nhưng nhiều người vẫn còn chưa thực sự quan tâm đến căn bệnh này.

Trên thế giới, năm 2000 có khoảng 157,3 triệu người mắc bệnh ĐTĐ; dự tính đến năm 2010, con số này có thể lên đến 215,6 triệu người.

Còn tại Việt Nam, hiện có hơn 3 triệu người (khoảng 4% dân số) đang mang trong mình căn bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) và hàng triệu người khác có nguy cơ trở thành nạn nhân tiếp theo của ĐTĐ.

Nguy hiểm nhất là có đến hơn 65% trong số người bệnh nói trên không biết mình mắc bệnh này.

Chỉ tính riêng đối tượng là phụ nữ có thai, tỷ lệ những người mang thai lần đầu tiên bị ĐTĐ ở nước ta là 7%, so với ở các nước khoảng 5 - 7%.

Bệnh của lười vận động

Cách đây không lâu, các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết tiếp nhận bệnh nhân mới 11 tuổi mắc bệnh ĐTĐ tuýp 2 do bị bệnh béo phì. Mới 11 tuổi những cậu bé T.T.A. đã cao 1m65 và nặng tới 88kg. Đây là trường hợp được phát hiện mắc bệnh ĐTĐ túyp 2 đầu tiên ở nước ta khi còn quá nhỏ tuổi.

Bác sĩ xác định bệnh nhân A. mắc bệnh từ lâu do bị béo phì nhưng không được phát hiện kịp thời. Các xét nghiệm cho thấy ngoài bệnh béo phì A. còn mắc bệnh ĐTĐ đường tuýp 2 – căn bệnh thường chỉ xuất hiện trên bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên.

Được biết, lúc mới sinh T.T.A. nặng 3,4 kg và phát triển như mọi đứa trẻ bình thường khác. Tuy nhiên từ năm 3 tuổi A. bắt đầu thích ăn đồ ngọt. Sở thích này của bé được bố mẹ chiều theo. Cùng với việc ngày nào cũng ăn nhiều đồ ngọt có hàm lượng đường và chất béo cao quá mức cho phép, A. lại ít vận đồng.

Từ trường hợp bệnh nhân ít tuổi đã mắc ĐTĐ tuýp 2 nói trên, các chuyên gia nội tiết đưa ra lời cảnh báo về việc cần phải thay đổi lối sống, chế độ ăn uống vận động để hạn chế bệnh tật nói chung và bệnh ĐTĐ nói riêng.

Trước đây, ĐTĐ chủ yếu mắc ở người lớn tuổi, béo phì nhưng nay người ít tuổi cũng có nguy cơ cao. ĐTĐ type II đã bắt đầu xuất hiện cả ở người trẻ tuổi, thậm chí ở trẻ em (như trường hợp kể trên). Phụ nữ mang thai mắc cũng có nguy cơ mắc ĐTĐ. ĐTĐ thời kỳ thai nghén làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong chu sinh.

Những bà mẹ không được chẩn đoán hoặc bà mẹ ĐTĐ thai kỳ không được quản lý tốt có nguy cơ thai to và phải can thiệp khi sinh, nguy cơ hạ đường huyết khi sinh, vàng da và hạ canxi, đồng thời nhu cầu sử dụng phương tiện chăm sóc đặc biệt cũng tăng lên.

Bệnh ĐTĐ còn chưa được hiểu đúng

Theo GS Trần Đức Thọ, Chủ tịch Hội nội tiết Việt Nam, ĐTĐ là một trong 4 bệnh không lây nhiễm mà Việt Nam đang quan tâm nhất hiện nay (gồm tim mạch, ĐTĐ, ung thư và tâm thần).

Bệnh ĐTĐ có 2 thể bệnh chính: đái tháo đường tuýp 1 do tụy tạng không tiết insulin, phần lớn xảy ra ở trẻ em và người trẻ tuổi. Nhóm này chiếm khoảng 15% tổng số bệnh nhân bệnh nhân đái tháo đường. Những triệu chứng điển hình của bệnh ĐTĐ tuýp 1 là tiểu nhiều, uống nhiều, đôi khi ăn nhiều, mờ mắt, dị cảm và sụt cân. Chậm phát triển và dễ bị nhiễm trùng.

ĐTĐ tuýp 2 do tiết giảm insulin và đề kháng insulin, thường gặp ở lứa tuổi trên 40, nhưng gần đây xuất hiện ngày càng nhiều ở lứa tuổi 30, thậm chí cả lứa tuổi thanh thiếu niên. ĐTĐ tuýp 2 chiếm khoảng 85% trong tổng số bệnh nhân ĐTĐ.

Bệnh nhân rơi vào thể tuýp 2  diễn tiến âm ỉ và thường chỉ được phát hiện bởi các triệu chứng của biến chứng, hoặc chỉ được phát hiện tình cờ khi đi xét nghiệm máu trước khi mổ hoặc khi có biến chứng như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não; khi bị nhiễm trùng da kéo dài; bệnh nhân nữ hay bị ngứa vùng âm hộ do nhiễm nấm candida; bệnh nhân nam bị bất lực.

GS Trần Đức Thọ khẳng định: ĐTĐ là một trong những căn bệnh không lây nhiễm nhưng nó gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó, những biến chứng cấp tính có thể gây tử vong nhanh chóng như hôn mê do toan huyết; do tăng áp lực thẩm thấu; do tăng acid lactic; đường huyết. Ngoài ra, ĐTĐ còn có những biến chứng nguy hiểm khác như: tai biến mạch máu não; hoại tử bàn chân; một số nhiễm khuẩn khác tại phổi, tai mũi họng…; suy thận; bệnh võng mạc, đục thuỷ tinh thể, mù loà...  

Người ta vẫn nói, ĐTĐ là bệnh của nhà giàu. Điều này quả không sai bởi chi phí điều trị bệnh rất tốn kém. Cũng theo GS Trần Đức Thọ, điều đáng lo lắng hiện nay là những bệnh nhân mắc ĐTĐ ở Việt Nam lại được phát hiện bệnh muộn.

Thường người bệnh mắc ĐTĐ khi nhập viện đã gặp phải các biến chứng nặng nề. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến chi phí chữa bệnh tăng cao. Nhiều bệnh nhân ĐTĐ chưa tuân thủ đúng theo lời khuyên của bác sĩ nên hậu quả là phải chịu rất nhiều biến chứng.

Nguyên nhân do người dân thiếu hiểu biết; mạng lưới y tế cơ sở còn yếu, chưa tư vấn đầy đủ cho người bệnh; quan trọng là điều kiện kinh tế hạn chế khiến nhiều người bỏ thuốc, ăn uống không đầy đủ khiến cơ thể không đủ sức chống chọi lại bệnh, điều trị theo kiểu được chăng hay chớ.