Bạn đọc Đặng An Bình, phố Hoàng Hoa Thám, thị trấn Quảng Hà (Hải Hà), địa chỉ email: dangbinh54 @gmail.com có hỏi: “Cách đây 2 ngày tôi bị đau đầu với các biểu hiện giống bệnh thiên đầu thống như: Mắt đỏ, hốc mắt đau nhức, người vã mồ hôi... Qua Báo Quảng Ninh có thể nhờ chuyên gia tư vấn giúp tôi về căn bệnh này và cách điều trị?
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã trao đổi cùng Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Văn Lân, Phó Giám đốc Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội để tư vấn giúp bạn đọc.
- Thưa bác sĩ, bệnh thiên đầu thống là gì và nguyên nhân nào gây ra bệnh này?
+ Bệnh thiên đầu thống trong y học hiện đại là bệnh glôcôm. Đây là bệnh do tình trạng nhãn áp tăng gây tổn thương thần kinh thị giác, làm giảm thị lực, thậm chí mất thị lực hoàn toàn (mù loà).
Những người có nguy cơ mắc bệnh gồm: Người trên 35 tuổi, những người có người thân bị bệnh này (bệnh có yếu tố di truyền); bệnh nhân có tiền sử dùng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid kéo dài; những bệnh nhân có bệnh toàn thân (đái tháo đường, cao huyết áp...); những người có nhãn cầu nhỏ (bị viễn thị nặng, giác mạc nhỏ, dễ xúc cảm, hay lo âu...). Đây là bệnh khá phổ biến và rất nguy hiểm, là nguyên nhân đứng thứ hai gây mù loà (sau bệnh đục thuỷ tinh thể).
- Biểu hiện của bệnh ra sao và điều trị có phức tạp không, thưa bác sĩ?
+ Khi bị bệnh glôcôm, nếu ở thể cấp, người bệnh có triệu chứng: Nhức đầu, nhức mắt đột ngột; nhức xung quanh hố mắt, nhức lan lên nửa đầu cùng bên. Kèm theo bệnh nhân nhìn thấy mờ nhiều, nhìn đèn có quầng xanh đỏ. Mắt đỏ, ấn vào nhãn cầu thấy cứng như hòn bi, con ngươi bên mắt đau nở to hơn bên mắt thường. Người bệnh có thể nôn. Một số trường hợp có kèm theo một số triệu chứng toàn thân như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, vã mồ hôi...
Nếu ở thể kinh niên, áp lực trong mắt người bệnh tăng từ từ, nhìn mờ dần (thường không nhức mắt); bắt đầu mờ khi nhìn sang bên cạnh và thường người bệnh không cảm thấy mình nhìn kém đi.
Tuỳ vào thể trạng người bệnh mà bệnh nhân thiên đầu thống được chỉ định các phương pháp điều trị khác nhau: Ở thể cấp, bệnh nhân thường được chỉ định phẫu thuật. Một số trường hợp nếu có thể thuỷ tinh đục, bác sĩ có thể chỉ định mổ lấy thể thuỷ tinh bằng phaco đơn thuần để điều trị cùng một lúc hai bệnh glôcôm và đục thể thuỷ tinh. Mắt còn lại dù chưa lên cơn glôcôm cũng vẫn cần được điều trị dự phòng bằng cách cắt mống mắt chu biên để tránh bệnh xuất hiện.
Còn nếu ở thể kinh niên, bệnh nhân thường được điều trị nhằm hạ nhãn áp xuống dưới mức có thể gây tổn hại thêm cho thị thần kinh và chức năng thị giác, như: Sử dụng các thuốc tra tại chỗ, các thuốc tra này được dùng thường xuyên, liên tục theo chỉ định của bác sĩ và cần được theo dõi định kỳ. Bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều loại thuốc tra tuỳ thuộc vào sự đáp ứng của bệnh nhân. Điều trị bằng các thuốc tra tại chỗ đòi hỏi bệnh nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình điều trị trong suốt cuộc đời dưới sự theo dõi định kỳ của bác sĩ, 3-6 tháng/lần. Nếu thấy nhãn áp tăng lên cần điều chỉnh chế độ thuốc để hạ nhãn áp xuống mức an toàn. Tuy nhiên có những bệnh nhân bị glôcôm thể kinh niên vẫn được chỉ định liệu pháp điều trị bằng laser.
Hiện nay, Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội và một số bệnh viện trên địa bàn vẫn thực hiện phẫu thuật, điều trị cho bệnh nhân thiên đầu thống. Đây là một bệnh phức tạp; điều trị cũng vô cùng khó khăn và là bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn. Kết quả điều trị hiện tại chỉ là kết quả nhất thời, bệnh có thể tái phát, hoặc thậm chí nhãn áp đã được điều chỉnh nhưng chức năng thị giác vẫn tiếp tục xấu đi, tức là bệnh vẫn tiến triển. Do vậy bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ lâu dài để điều trị kịp thời những diễn biến không tốt của bệnh.
- Bệnh này có cách phòng không, thưa bác sĩ?
+ Bệnh glôcôm nguyên phát (di truyền) không thể phòng bệnh được. Tuy nhiên một số nguyên nhân khác có thể dẫn đến glôcôm thứ phát. Tiến triển của glôcôm thứ phát cũng rất nặng nề và có thể dẫn đến mù loà giống như glôcôm nguyên phát. Phòng tránh glôcôm thứ phát bằng cách hạn chế điều trị bằng các chế phẩm có corticoid tại mắt và toàn thân trong thời gian dài. Những người bị mắc bệnh đái đường, bệnh cao huyết áp cần thiết được điều trị đúng để đường huyết, hoặc huyết áp ổn định ở mức bình thường. Những người được chẩn đoán bị đục thể thuỷ tinh cần theo dõi và mổ đúng thời điểm để tránh những biến chứng do đục thể thuỷ tinh giai đoạn cuối gây ra. Hướng dẫn cho người dân biết cách sơ cứu bỏng hoá chất, chấn thương; điều trị đúng, tích cực những trường hợp bỏng hoặc chấn thương tránh biến chứng dính mống mắt.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (thực hiện)