Chuyên gia kỳ cựu về ung thư ở VN cảnh báo, thực trạng ung thư ở nước ta mấy năm gần đây u ám hơn nhiều so với thống kê và số tử vong do ung thư không dừng ở mức 10 vạn bệnh nhân mỗi năm.
“Đừng nghĩ tôi có ý khuấy động một vấn đề đã cũ-GS Phạm Thụy Liên, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, nói - Trong khi việc chống và điều trị bệnh ung thư trên thế giới đang ngày càng khẩn trương và quyết liệt, tình hình ở nước ta có vẻ không được như vậy. Toàn thế giới, số người chết vì ung thư và tim mạch chiếm trên dưới 50% số người chết vì bệnh trong một năm. Tại Nhật Bản, ung thư là căn bệnh gây tử vong đứng vị trí số một”.
Báo cáo chính thức về tình hình mắc và tử vong do ung thư ở nước ta vẫn lấy thống kê từ thời Bộ trưởng Y tế Đỗ Nguyên Phương cách đây gần chục năm. Theo đó, mỗi năm nước ta có khoảng 150.000 người mắc ung thư và 100.000 người chết.
Từ đó đến nay, ngành y tế hầu như chưa có số liệu mới nào. Trả lời Tiền phong bằng văn bản của TS Lý Ngọc Kính, Vụ trưởng Vụ Điều trị, Bộ Y tế, ngày 26/10/2006, vẫn nhắc lại mấy số liệu trên. Thậm chí số tử vong mỗi năm chỉ ở mức 70.000 mặc dù TS Kính thừa nhận: “Con số này có xu hướng ngày càng gia tăng”.
Theo GS Phạm Thụy Liên, nguyên Giám đốc BV Ung thư Quốc gia, “Con số này chắc chắn thấp hơn so với thực tế”. Nước Pháp, dân số khoảng 60 triệu người, số bệnh nhân ung thư năm 1999 của họ là 262.000 người và số chết là 144.000 người.
“So sánh thô sơ như thế rất khập khiễng nhưng cũng đáng để các nhà thống kê suy nghĩ nếu biết điều kiện sống và chữa bệnh của Pháp tốt hơn ta nhiều lần và dân số Việt Nam là 83 triệu trong khi tình hình bệnh không lây ở Việt Nam gia tăng với tốc độ chóng mặt” - GS Liên nói.
Ung thư ở Việt Nam giờ đây phổ biến đến mức hầu như bất cứ ai từ thành thị đến nông thôn, nếu không phải là bản thân mình, đều có ít nhất một người thân hoặc quen mắc ung thư.
Tại BV Ung bướu Hà Nội, chiếc máy tia xạ ọc ạch mỗi ngày làm việc liên tục từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối để chạy tia cho 50-70 bệnh nhân. BV K Trung ương có hai máy gia tốc và ba máy cobalt mà ngày nào cũng chạy tia xạ cho đến 12 giờ đêm với số bệnh nhân mỗi ngày cỡ 300.
Bổ sung cho nhận định của GS Liên, văn bản do TS Kính ký cho biết thống kê về ung thư ở nước ta thực ra mới chỉ thực hiện “tại Bệnh viện K, BV Ung bướu TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh”. Theo một bác sỹ tại Bệnh viện K, mạng lưới ghi nhận ung thư ở Việt Nam đang ở giai đoạn sơ khai.
Đủng đỉnh
| - Theo quy định của Tổ chức Y tế thế giới, cứ một triệu dân phải có ít nhất một máy cobalt để xạ trị. - Ba “quyết liệt” của nước Pháp để kiềm chế ung thư mà GS Phạm Thụy Liên cho đó là bài học của sự quyết tâm mà các nước nghèo như Việt Nam vẫn nên tham khảo. Đó là quyết liệt ở số tiền đầu tư, 15 tỷ USD/năm, tương đương 240.000 tỷ đồng ta. Quyết liệt ở cơ sở điều trị. Pháp có 20 viện ung thư, 130 khoa ung thư ở bệnh viện đa khoa các tỉnh với máy móc hiện đại. Pháp có 200 máy gia tốc và họ không dùng máy cobalt nữa từ cách đây 15 năm. Quyết liệt ở đội ngũ cán bộ. Pháp có đội ngũ bác sỹ chuyên khoa chuyên ngành ung thư giỏi và đông. |
Có tình trạng này đơn giản là do một thời gian dài, ung thư bị đối xử như một bệnh thông thường. Có nhà vạch chính sách nói, đầu tư cho ung thư quá tốn kém mà hầu như không cứu sống được bệnh nhân. Trong khi, với số tiền ấy đầu tư cho nhóm bệnh khác, có thể giúp cứu sống nhiều người hơn.
Chính bởi vậy, “số tiền đầu tư cho ung thư hàng năm không đáng kể” - GS Liên than phiền-“Cơ sở điều trị của ta chỉ có hai bệnh viện lớn (ở Hà Nội và TP HCM) và một số cơ sở nhỏ ở các tỉnh nhưng trang thiết bị vô cùng thiếu thốn. Phần lớn bệnh viện đa khoa ở các tỉnh hầu như chưa có khoa ung thư. Số bác sỹ chuyên khoa ung thư rất ít”.
Về máy móc, cả nước mới có 5 máy gia tốc, các máy cobalt phần lớn đã cũ. Đếm đầu ngón tay, Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Huế, v.v.., mỗi nơi có một máy phóng xạ cobalt, loại máy mà thế giới hầu như không dùng nữa vì nó là nguồn mở, phóng xạ liên tục phát ra, chứ không phải nguồn kín như máy chụp X – quang. Ngoài ra TP HCM có đôi chiếc và BV K Trung ương có ba.
Buồn nhất có lẽ là Hà Nội, trung tâm khoa học công nghệ hàng đầu cả nước, có 1 máy cobalt cổ lỗ sĩ. Mua từ năm 1992 với giá 7 tỷ đồng, chiếc máy này giờ đây lụ khụ đến mức nó phải phóng xạ vào người bệnh nhân 10 phút mới xong một lần chiếu xạ thay vì chỉ vài chục giây hoặc cùng lắm một phút như hồi ban đầu.
Chiếu xạ quá lâu đồng nghĩa với việc bệnh nhân chịu quá nhiều tổn thương. Nghe nói lãnh đạo TP Hà Nội đã phê duyệt dự án mua một máy gia tốc trị giá 70 tỷ đồng cho BV Ung bướu của Hà Nội nhưng không ai biết bao giờ phê duyệt trên giấy mới thành hiện thực.
GS Đỗ Nguyên Phương từng đánh giá mạng lưới chữa ung thư ở nước ta còn rất đơn sơ. GS Liên tâm sự: “Tôi nghĩ phải cảm ơn nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải, có lần quyết định dành cho ung thư 200 tỷ đồng, dù cuối cùng trên thực tế chỉ được 50 tỷ - đủ mua một máy gia tốc và máy mô phỏng”.
GS Liên cũng nhắc đến sự quan tâm của Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm khi ông phê duyệt chương trình phòng chống một số bệnh không lây nhiễm ngày 17/6/2002 với tổng kinh phí 500-1 triệu đồng và hỗ trợ của một số tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước. Tuy nhiên, theo TS Kính, sự hỗ trợ này chủ yếu về kỹ thuật, kinh phí ít và không thường xuyên.
