Hơn 200 năm trôi qua, các đoàn thám hiểm đã tìm thấy được bí mật về sự biến mất của hai con tàu La Boussole và IAstrolabe. Boussole nằm ở một chỗ rạn nứt dưới đáy Thái Bình Dương. IAstrolabe mắc cạn trên một vỉa san hô. Vụ đắm tàu bí hiểm nhất trong lịch sử hàng hải cuối cùng cũng có lời giải đáp!
Sự biến mất bí hiểm
Năm 1785, đoàn tàu thám hiểm được Hoàng đế Pháp Louis XVI giao cho Bá tước De la Perouse nhiệm vụ dẫn đầu trên hai cno tàu hiện đại nhất thời đó: La Boussole và IAstrolabe. La Persouse là một người dày dặn kinh nghiệm biển khơi, đã từng tham gia Hạm đội hoàng gia từ năm 15 tuổi. Đoàn tàu rời bến cảng Brest với 700 tấn lương thực chất trong hầm chứa, thuỷ thủ và các nhà bác học phiêu lưu sang bờ biển tây bắc châu Mỹ rồi hướng về Thái Bình Dương. Nó đã dừng chân 40 ngày ở Manila để sửa chữa.
Những biến cố đau buồn bắt đầu xảy ra. 21 người bị chết trên ba con thuyền đi tiền trạm đổ bộ vào bờ do va phải đá ngầm. Thuyền trưởng De Langle của tàu IAstrolabe - bạn thân của La Persouse bị thảm sát cùng 11 thủy thủ bởi thổ dân trên đảo Salomon, khi ông mạo hiểm lên bờ tìm nước ngọt. Không ai biết số phận của thuyền trưởng La Persouse như thế nào nữa bởi con tàu của ông cũng mất tích cùng hơn 200 người trên đó.
Bốn mươi năm sau, thuyền trưởng người Ireland - Peter Dillon bắt đầu lần theo hải trình của La Persouse thông qua những dấu vết ít ỏi. Ông cũng chỉ tập họp được một số tư liệu, một số hiện vật liên quan đến vụ đắm tàu. Hai mươi năm tiếp theo, trên cơ sở những tài liệu từ Peter Dillon, một người Pháp là Dumont dUrville được cử đến thẳng mũi Vanikoro để tìm hiểu sự việc.
Tại đây, ông tìm được thêm nhiều hiện vật khác: những chiếc neo, những khẩu đại bác và rất nhiều đồ vật của đoàn thám hiểm hoàng gia. Dumont dUrville dựng trên bờ biển một đài tưởng niệm những người yêu nước bất hạnh của nước Pháp và đưa các hiện vật về trưng bày tại Viện bảo tàng hàng hải ở Paris.
Ngày 18/5/2005, con tàu Jacques Cartier với phương tiện trục vớt hiện đại đã đến quần đảo Santa Cruz và mũi Vanikoro để tiến hành điều tra những bí mật cuối cùng của đoàn tàu thám hiểm do La Persouse chỉ huy.
Tham gia vào vụ điều tra này có một đội ngũ thủy thủ và thợ lặn gồm 52 người cùng với 30 nhà khoa học. Jacques Cartier bỏ neo cách đảo vài trăm mét. Địa điểm nằm trên xích đạo này rất khắc nghiệt. Những trận mưa như trút xảy ra thường xuyên và không thể dự đoán trước bất cứ điều gì.
Chừng 20 thợ lặn được trang bị những chiếc đèn pin cực mạnh, cho phép nhìn xa 40m và sâu 15m vào cuộc. Đoàn tìm kiếm thu thập được nhiều xương ống chân và một số xương vụn khác. Xương người được gỡ ra khỏi đám san hô phủ kín là hiện thân của những thuỷ thủ và các nhà khoa học đã hy sinh trong vụ đắm tàu. Vật có giá trị nhất trong đợt khai quật là một chiếc la bàn phương vị có trang bị cả vòng ngắm chuẩn và kính lục phân.
Dụng cụ đi biển này khắc tên Mercier. 12.000 trang tư liệu chính thức mà Alain Conan tìm thấy đã nói đến nó: "...một chiếc kính lục phân do Mercier chế tạo đã được Viện hàng hải Hoàng gia cấp cho tàu La Boussole". Theo Michel LHour và Elisabeth Veyrat, những người chỉ huy việc trục vớt: "Người ta có thể dễ dàng hình dung ra tai họa bất ngờ đã xảy ra với Perouse. Những cơn gió mạnh với tốc độ 50 hải lý hoành hành.
Những con sóng cao đến 10mét quăng quật, ném con tàu vào dải đá ngầm. Sóng quét những con người đang vất vả chống đỡ trên boong, quẳng họ xuống biển. Con tàu cứ thế chìm xuống dần mang theo cả những người còn mắc kẹt".
Trong khi đó, cách một dặm, con tàu LAstrolabe mắc cạn trên một rạn san hô. Khoảng 50 thuỷ thủ tìm cách lên được bờ. Và đến lượt họ trở thành tù nhân của đảo Vanikoro. Khí hậu nơi đây thật khủng khiếp đối với người châu Âu. Nhiệt độ đã cao, độ ẩm lại cực đại khiến họ không thể thở được. Đàn côn trùng khát máu sống dưới gốc đước không cho họ lúc nào yên. Thổ dân coi họ là kẻ thù.
Họ phải ăn tất cả những gì tìm được trong thiên nhiên. Bệnh sốt rét tàn phá cơ thể họ. Họ trốn chui trốn lủi đằng sau những bụi cây rậm rạp. Năm tháng như thế, tìm mọi cách ghép được vài chiếc thuyền để vượt biển, nhắm hướng châu Úc hoặc Timor, nhưng họ chẳng bao giờ đến được đích.
