Vùng biển Cát Bà từng được ví như là "kho báu" mà thiên nhiên dành tặng cho hậu thế, bởi sự phong phú, đa dạng, quý hiếm của các loài sinh vật biển. Đáng tiếc, sự sinh tồn của các loài sinh vật biển này đang bị đe dọa do ô nhiễm biển ở đây đã đến hồi báo động "đỏ".
Chưa bao giờ, nghề nuôi cá lồng bè ở vùng biển Cát Bà lại rầm rộ như hiện nay. Với 531 bè cá, gồm hàng chục nghìn ô lồng nuôi mà phòng chức năng huyện đảo Cát Hải thống kê mới đây, chắc chắn chưa phải là con số cuối cùng. Bởi, hiện vẫn còn nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp có ý định tiếp tục đầu tư, lắp đặt lồng bè mới để nuôi cá biển.
Một chủ hộ nuôi cá lồng bè lâu năm ở vùng biển này cho biết, khoảng năm 1998-2000, số lượng bè cá ở đây chỉ đếm được trên đầu ngón tay.
Nay, do nuôi cá lồng bè là nghề mới, lại đem hiệu quả kinh tế cao nên số hộ bung ra nuôi cá lồng bè ngày càng nhiều. Người nuôi cá lồng bè không chỉ thu lợi được từ việc nuôi cá, mà còn "lợi kép" do nuôi cá gắn với dịch vụ du lịch.
Đây là mô hình kinh tế được coi là năng động, phát huy được tiềm năng, lợi thế của địa phương. Hơn thế, nghề nuôi cá lồng bè ở vùng biển Cát Bà còn đóng góp khá lớn cho ngân sách huyện đảo.
Tuy nhiên, do thiếu quy hoạch, các doanh nghiệp, cá nhân đua nhau ra biển quây lồng nuôi cá, đã dẫn đến việc quản lý hết sức khó khăn, nhất là quản lý về môi trường. Mặc dù chưa có được số liệu quan trắc cụ thể, nhưng chỉ bằng cảm quan cũng thấy ô nhiễm môi trường biển ở đây đang diễn biến hết sức phức tạp.
Hãy hình dung, mỗi ngày người ta đã đưa xuống vịnh Bến Bèo một lượng thức ăn nuôi cá gồm hàng chục tấn các loại. Cá ăn không hết, thức ăn hoặc lọt qua lưới xuống đáy biển, hoặc trôi khắp khu vực biển gần đó.
Đã vậy, mỗi bè lại có một kiểu cho cá ăn riêng. Nghĩa là, các loại cá sống, cá chết đựơc băm nhỏ dùng làm thức ăn, rồi tinh bột, rau tươi… Tất cả vô tư… tống xuống hàng chục nghìn ô lồng, bất biết hậu họa.
Thực tế, năm 2007, nhiều hộ nuôi cá lồng bè ở vịnh Bến Bèo, do phương pháp cho cá ăn tuỳ hứng kiểu trên, đã phải trả giá, bởi nguồn nước ở vùng biển này bị ô nhiễm đã làm cá trong các lồng bè của họ chết hàng loạt. Có hộ trắng tay. Không ít hộ bị "dính" cá chết ở đây, đã liều di chuyển bè cá vào tận vịnh Lan Hạ (cũng thuộc Cát Bà). Và đến nay, vịnh Lan Hạ cũng đang có nguy cơ ô nhiễm cao như đã từng xảy ra ở Bến Bèo.
Cùng với đó, việc khai thác hải sản thiếu khoa học cũng như sự quá tải các phương tiện tàu thuyền hoạt động trong vùng biển cũng là những tác nhân khiến vùng biển Cát Bà không còn trong xanh, thơ mộng, hữu tình như xưa.
Ngư dân ở khu vực Bến Bèo cho hay, mùa sứa năm 2008 vừa qua, mỗi ngày có đến hàng trăm tàu thuyền ra vào cung ứng sứa nguyên liệu cho xưởng chế biến trên đảo. Đáng nói, quá trình sản xuất, xưởng chế biến sứa này đã thải toàn bộ lượng nước thải, bao gồm cả hóa chất, phèn chua muối sứa… xuống biển.
Nghiêm trọng hơn, trong khi chế biến, sứa chỉ được cắt lấy đầu, còn phần thân thì công nhân "tiện tay" quăng luôn xuống biển, khiến vùng biển Cát Bà, nhất là khu vực Bến Bèo nước chuyển màu đen đục, bốc mùi hôi rất khó chịu...
Cần sự can thiệp kịp thời để bảo vệ
Được biết năm 2007, trong khi chờ quy hoạch, huyện Cát Hải cũng đã thực hiện đánh số cho lồng bè để dễ quản lý, đồng thời hạn chế gia tăng bè nuôi cá lồng.
Song trên thực tế, việc quản lý vẫn gặp khó khăn do chưa có quy hoạch cụ thể vùng nuôi. Thậm chí, không thể kiểm soát nổi, đặc biệt về mặt môi trường do các chủ phương tiện thiếu ý thức, vô tư tống xuống biển mọi thứ rác thải, chất thải.
Đã đến lúc cần phải có sự can thiệp để chặn đứng tình trạng xả thải vô tư, gây ô nhiễm nghiêm trọng vùng biển Cát Bà. Thiết nghĩ, cơ quan chức năng TP Hải Phòng cần nhanh chóng quy hoạch thật cụ thể việc nuôi cá lồng bè ở khu vực này, siết chặt quản lý, giám sát chặt chẽ việc nuôi, khai thác hải sản cũng như tình trạng xả thải của các phương tiện tàu thuyền trong khu vực biển Cát Bà.
Ngoài ra, cùng với việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân, cần phải xử lý nghiêm những trường hợp là tác nhân chính gây ra ô nhiễm môi trường biển tại đây, theo đúng tinh thần Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 1/7/2006.
