Năm 2007 Tổng Công ty Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã xảy ra 32 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) làm chết 40 người, trong đó khối công nghiệp than xảy ra 28 vụ TNLĐ, chết 36 người (2 vụ bục nước chết 4 người, 3 vụ thu hồi vì sắt chết 5 người, 5 vụ đổ lò chết 9 người...).
Phân tích nguyên nhân
Qua phân tích các sự cố TNLĐ nghiêm trọng cho thấy, nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức, ý thức của CBCN về tác phong công nghiệp chưa cao dẫn đến hành vi vi phạm an toàn. Lãnh đạo và cán bộ quản lý chưa quan tâm thực sự đến công tác AT-BHLĐ; chưa thực hiện đúng quy định về lập kế hoạch, kiểm tra, thẩm định, phê duyệt tài liệu kỹ thuật theo quy định nên tài liệu kỹ thuật còn sai sót. Cán bộ, công nhân ở phân xưởng không nắm được thiết kế, hộ chiếu, quy trình kỹ thuật nên đã thực hiện sai gây TNLĐ nghiêm trọng. Bên cạnh đó nhiều lãnh đạo đơn vị cũng chưa chủ động đầu tư thiết bị an toàn theo quy phạm và không nắm được thông tin về tình trạng mất an toàn tại cơ sở sản xuất nên không có biện pháp xử lý kịp thời. Các cấp quản lý chỉ huy trực tiếp sản xuất (chánh phó quản đốc, lò trưởng, đốc công) chưa coi an toàn là một phần việc phải làm hàng ngày; sổ sách hàng ca đều ghi chép chung chung, nội dung sơ sài, không đầy đủ biện pháp an toàn cho từng công việc cụ thể; tình trạng thi công không đúng, không đủ thiết kế, hộ chiếu diễn ra hàng ca, hàng ngày không được xử lý kịp thời dẫn đến sự cố gây TNLĐ. Cùng với đó công nhân lao động đa phần xuất thân từ nông thôn, có thói quen tuỳ tiện làm bừa, làm ẩu, cắt xén quy trình và nhiều những bất cập khác ảnh hưởng đến công tác an toàn như chất lượng bậc thợ chưa cao, chất lượng kiểm tra giám sát an toàn còn hạn chế, hiệu quả thấp, các vi phạm kéo dài chậm khắc phục, chế tài chưa đủ mạnh chủ yếu chỉ tập trung xử lý nghiêm đối với cấp phân xưởng, cán bộ quản lý phòng ban và trách nhiệm người đứng đầu chưa làm rõ, xử lý chưa nghiêm. Điển hình là vụ bục nước tại lò dọc vỉa than mức +40 khu Quảng La - Xí nghiệp Than Hoành Bồ thuộc Công ty Than Hạ Long làm 2 công nhân thiệt mạng và vụ đổ lò trong khi chống xén thu hồi vì sắt tại lò thượng mức +131 đến +173làm chết 3 công nhân diễn ra trong ngày 13-3-2007. Nguyên nhân chính dẫn đến vụ tai nạn bục nước trên là do đơn vị chưa cập nhật các thông tin về vùng khai thác cũ, lò cũ nằm trong khu vực đang khai thác; chưa đầu tư trang bị đủ thiết bị khoan thăm dò trước gương than; hộ chiếu khoan, biện pháp khoan lập chưa căn cứ vào điều kiện thực tế của đường lò, nội dung thì sơ sài chưa thể hiện đầy đủ các yếu tố cần thiết như số lỗ khoan, góc, hướng khoan và tổ chức nghiệm thu lỗ khoan chưa chặt chẽ. Còn vụ đổ lò trong khi chống xén thu hồi vì sắt thì hộ chiếu kỹ thuật, biện pháp thi công còn nhiều sai sót, không phù hợp với thực tế, thi công không đúng hộ chiếu được duyệt; chỉ đạo sản xuất, giám sát kỹ thuật, giám sát an toàn thiếu sâu sát không kiên quyết, phân xưởng thi công nhiều ngày không có lệnh, tự ý khấu thu hồi than nhưng không đề ra được biện pháp đảm bảo an toàn cho công nhân làm việc; phân công công việc và bố trí lao động chưa phù hợp với mức độ nguy hiểm phức tạp của công việc, không bố trí người chỉ huy.
Biện pháp khắc phục
Để hạn chế đến mức thấp nhất TNLĐ nghiêm trọng có thể xảy ra, TKV đã yêu cầu tất cả các đơn vị thành viên trong năm 2008 phải xây dựng được tác phong công nghiệp trong cán bộ, công nhân, làm việc gì cũng phải có kế hoạch, có thiết kế, hộ chiếu, quy trình kỹ thuật, biện pháp thi công, biện pháp an toàn; có chỉ huy, có sự phân công trách nhiệm rõ ràng. Phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên môn với tổ chức Công đoàn, Đoàn thanh niên. Tăngcường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức, nhận thức về công tác AT-BHLĐ, đi đôi với tuyên truyền giáo dục phải có chế tài xử lý hành chính mạnh những người vi phạm an toàn, người thiếu trách nhiệm trong quản lý, chỉ huy và giám sát an toàn. Tăng cường và nâng cao chất lượng huấn luyện AT-VSLĐ, làm tốt công tác huấn luyện an toàn, nâng cao chất lượng huấn luyện định kỳ, huấn luyện công nhân mới; huấn luyện cấp thẻ; huấn luyện cho công nhân nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trong lao động, tránh tuỳ tiện, mạo hiểm cắt xén quy trình làm việc. Rà soát hoàn thiện hệ thống sổ nhật lệnh sản xuất, sổ giao nhận ca... đảm bảo nội dung thiết thực; hướng dẫn cách ghi cụ thể, rõ ràng, ngắn gọn, để công nhân dễ hiểu, dễ nhớ khi phân công nhận việc. Hoàn thiện tài liệu thiết kế, hộ chiếu, quy trình kỹ thuật, quy trình vận hành... kịp thời bổ sung cái thiếu, sửa đổi cái bất hợp lý, thay thế cái cũ đã lạc hậu, đảm bảo sao cho mọi công việc thực hiện đều có đủ thiết kế, quy trình kỹ thuật thao tác, vận hành. ở các mỏ than hầm lò phải tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ trong khai thác, đào lò chuẩn bị; đồng thời phải đầu tư đồng bộ và đưa vào sử dụng có hiệu quả hệ thống thông gió, hệ thống cung cấp điện, cung cấp khí nén, cung cấp nước, hệ thống chiếu sáng, thông tin liên lạc, hệ thống vận tải, thoát nước trên cơ sở tuân thủ quy phạm an toàn và quy định của tập đoàn. Phải đầu tư đủ thiết bị khoan thăm dò đi trước gương lò; hệ thống cảnh báo tự động khí mê tan; thiết bị đo gió, đo khí, các trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn... Kiểm tra và cập nhật kế hoạch phòng ngừa và thủ tiêu sự cố, định kỳ diễn tập thủ tiêu sự cố đối với mỗi khu vực sản xuất. Nâng cao chất lượng thiết kế, chất lượng xây dựng quy trình công nghệ, biện pháp thi công, biện pháp an toàn, đặc biệt chú trọng đến biện pháp thu hồi vì sắt trong lò, bắn rút than bằng công nghệ buồng, khoan nổ phân tầng, nổ mìn... Kiểm soát chặt chẽ và tuân thủ quy định về lập, kiểm tra, thẩm định, phê duyệt tài liệu kỹ thuật theo quy định của Tập đoàn. Phải phổ biến, hướng dẫn tài liệu kỹ thuật cho cán bộ và công nhân phân xưởng hiểu được trước khi tiến hành thi công. Tại các mỏ than lộ thiên cần chú trọng đầu tư xe máy công suất cao hợp lý; thay thế các xe máy đã cũ không đảm bảo an toàn; đảm bảo cho hệ thống bờ mỏ, đầu đường, bãi thải, đường vận chuyển phù hợp với quy phạm an toàn, đặc biệt ở các bãi thải có nhiều chủng loại xe cùng đổ tải. Sắp xếp tổ chức sản xuất hợp lý; kho bãi, nhà xưởng thông thoáng, gọn gàng, sạch đẹp, đảm bảo an toàn; hệ thống đường sắt, đường thuỷ phải được kiểm tra duy tu bảo dưỡng định kỳ...
Nếu làm tốt được những yêu cầu trên chắc chắn tình hình TNLĐ nghiêm trọng trong TKV sẽ giảm một cách đáng kể.
