Biết rõ chữ nghĩa

Hoa Hâm chạy loạn, cùng đi với một bọn sáu, bảy người. Giữa đường gặp một người cũng đang chạy loạn, đến kêu nài xin nhập bọn. Mấy người kia lấy làm ái ngại, thuận cho; một mình Hoa Hâm phản đối. Bọn chúng bất nhẫn cố nói mãi với Hoa Hâm cho người kia cùng đi nên cuối cùng Hoa Hâm cũng bằng lòng...

Người kia đi được một quãng thì chẳng may sa xuống hố. Cả bọn bỏ mặc để đi cho rảnh chân. Một mình Hoa Hâm nói:

- Không nên. Người ta cùng đi với mình là người bọn mình. Người ta gặp sự chẳng may mà bỏ người ta sao được!

Một cụ già qua đường thấy vậy nói:

- Vô cớ cho người lạ nhập bọn, nghĩa đã không nên. Nhận người ta đi với mình rồi giữa đường người ta gặp sự chẳng may mà bỏ người ta, nghĩa lại càng không nên lắm. Biết được cái đạo nên nhận và cái đạo không nên nhận như tiên sinh đây mới thực là người hiểu rõ chữ ''Nghĩa''...

Hoa Hâm chắp tay lạy tạ, nói:

- Cụ quá khen! Hoa mỗ chẳng qua cũng chỉ may nhờ làm thư ký cho một Hội đồng tuyển sinh nên học lỏm được vài chiêu của các quan lớn mà thôi. Cụ cứ để ý mà xem, trong việc xét tuyển sinh ấy, nếu mọi người đều đồng ý nhận một người thì mình nên phản đối; ắt hẳn hôm sau người ấy sẽ phải tìm cách đến nhờ vả mình. Còn khi mọi người ai cũng bỏ mặc người ấy mà chỉ mình ra tay cứu vớt họ thì cho dù họ có được nhận hay không vẫn sẽ phải ''mang nợ'' mình. Thế chẳng phải đằng nào cũng lợi hay sao?

- !!

Cùng chuyên mục