Từ đầu năm đến nay, giá gas đã có 8 lần điều chỉnh, trong đó, 6 lần chỉnh lên. Riêng nửa đầu tháng 6, gas đã tăng giá 2 lần với mức tăng từ 35.000-40.000đ/bình 12kg so với tháng 5, cao hơn 90.000-100.000đ/bình so với cùng kỳ năm 2007. Trong khi đó, mặt hàng này vừa mới được Nhà nước xếp vào danh mục 14 mặt hàng thiết yếu cần bình ổn giá.
Vẫn là bài toán phụ thuộc
Chưa bao giờ, thị trường gas lại tăng nhiệt nhanh như vậy, với thời gian điều chỉnh giá chỉ cách nhau vài ngày.
Anh Nguyễn Trọng Cường, nhân viên cửa hàng gas tại số 114 Hai Bà Trưng, Hà Nội cho biết: Đứng đầu về giá trên thị trường gas vẫn là hãng Petrolimex, với mức 292.500đ/bình 12kg, tăng 32.000đ so với hồi tháng 5, cao hơn các hãng gas khác từ 10.000-12.000đ/bình 12kg.
Cùng kỳ năm ngoái, giá gas của hãng này chỉ ở mức 200.000đ/bình 12kg, tăng tới 90.000đ sau 1 năm.
Tuy nhiên, tại cửa hàng số 3, Đại Cồ Việt thì lại báo giá, gas Petrolimex là 293.000đ/bình 12kg, còn tại cửa hàng số 29, Bát Đàn, giá loại gas này là 295.000đ/bình, tại số 444, đường Láng, nhân viên lại cho biết, gas Petrolimex là mức 310.000đ/bình gas.
Đứng thứ 2 về giá là hãng Shell gas, với giá bán lẻ là 290.000đ/bình 12kg, kế đến là Petro Việt Nam và Thăng Long gas là 285.000đ/bình 12kg, Gia đình Gas là 280.000đ/bình 12kg.
Cùng một loại gas, nhưng mỗi một cửa hàng, lại có một mức giá khác nhau, chênh nhau từ 2000-5000đ/bình.
Đại diện các cửa hàng gas còn cho biết, có loại gas rẻ hơn, chỉ ở mức 270.000đ/bình 12kg, nhưng là gas “tư nhân”, không có nhãn hiệu, tự chiết nạp.
Khách có thể tìm mua ở các cửa hàng bán lẻ, nhưng lưu ý, độ an toàn của bình gas loại này, cũng như chất lượng, số lượng thì không được đảm bảo, linh phụ kiện không đồng bộ.
Vì sao, trong lúc các mặt hàng thiết yếu như xăng, dầu, thép… đang “gồng mình” giữ giá trước những biến động của thế giới thì những ngày qua, gas lại một mình một phách, "nhảy múa" với giá?
Ông Trần Trung Chính - Phó Tổng Giám đốc Công ty liên doanh Khí hóa lỏng Việt Nam cho biết, là do giá gas Việt Nam phụ thuộc vào giá thế giới.
Hiện nay, giá gas thế giới đã tăng tới 55USD/tấn so với tháng 5, chưa kể các chi phí về thuế, vận tải..., tương đương tăng khoảng 20.000đ/bình 12kg. Trong khi đó, đồng USD lại tăng giá, khiến các nhà nhập khẩu gas gặp khó khăn.
Ông Chính bày tỏ, thực tế, việc các ngân hàng công bố tỷ giá chỉ là danh nghĩa, còn thực tế, mua được USD rất khó khăn, và giá thực tế cao hơn giá công bố tới 1000-2000đ/USD. Bối cảnh trong nước và thế giới đều bất lợi, trong khi, Việt Nam đang ngày càng phụ thuộc nguồn nhập khẩu, với tỷ trọng 78% gas nhập.
Nguồn gas của nhà máy Dinh Cố hiện chỉ đáp ứng 22% thị trường, tỷ trọng giảm do nhu cầu tiêu thụ trong nước đã tăng. Hiện nay, nhu cầu vào khoảng trên 1 triệu tấn và dự kiến năm 2010 sẽ là 1,5 triệu tấn gas.
Gắn trách nhiệm cụ thể tới từng khâu
Đánh giá về thị trường gas, ông Nguyễn Sĩ Thắng - Chủ tịch Hội đồng quản trị của Petrolimex phía Nam nói, thị trường gas đã hình thành được 13 năm, nhưng vẫn rất lộn xộn và còn thả nổi.
Một nguyên nhân chính là cơ chế quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh gas còn lạc hậu, không đáp ứng kịp. Mãi gần đây, mới có quy định xử phạt về việc chiết nạp gas trái phép...
Cả nước có 70 công ty gas nhưng chỉ có 40 công ty đăng ký nhãn hiệu, có 127 đơn vị sang, chiết nạp gas nhưng chỉ có 39% số này được cấp giấy đủ điều kiện hoạt động.
Thực tế, liên quan đến mặt hàng gas đã có hơn 17 văn bản quy phạm pháp luật, nhưng lại nằm riêng ở mỗi Bộ, ngành khác nhau. Ông Hoàng Thọ Xuân - Vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước đã cho biết, gas cũng là một mặt hàng nhạy cảm, thiết yếu, và “dính” tới nhiều ngành, không chỉ liên quan đến thương mại, sản xuất mà còn liên quan đến kiểm định chất lượng, an toàn phòng chống cháy nổ, khoa học công nghệ.
Tới đây, tất cả những vấn đề này sẽ sáp nhập lại, tập trung vào một Nghị định riêng về gas. Đây cũng là văn bản đang được các công ty gas mong mỏi.
Bất kỳ một cuộc chơi nào cũng cần có luật để đảm bảo công bằng. Nghị định mới bao quát, xuyên suốt toàn bộ quá trình từ nhập khẩu, phân phối, sang chiết nạp, sản xuất... nhưng phải gắn trách nhiệm từng khâu tới người cụ thể.
Có như vậy, thị trường gas mới cạnh tranh lành mạnh - ông Nguyễn Thành Đôn - Phó Tổng Giám đốc Công ty liên doanh Khí hóa lỏng Thăng Long khẳng định. Một cửa hàng bán rất nhiều loại gas. Nhiều công ty không có thương hiệu, còn cố tình nhập nhèm, tráo đổi, nhái màu bình gas của các hãng nổi tiếng.
Tất cả quy định này sẽ phải đứng trên quan điểm vì người tiêu dùng. Chừng nào, người tiêu dùng và các nhà phân phối lẻ còn mù mờ, chỉ quan tâm đến lợi nhuận thì rất khó quản lý.
Nhiều đại diện công ty đã cho rằng, hệ thống phân phối từ công ty gas đến tổng đại lý và các đại lý cấp dưới cũng phải có quy định rõ ràng đảm bảo, nhà sản xuất phải có trách nhiệm tới cùng với sản phẩm và khách hàng của mình, nhất là chuyện giá cả.
Trong lúc chờ Nghị định, các công ty gas đang đề nghị Bộ Công thương cho phép thành lập Hiệp hội Gas Việt Nam nhằm góp phần lành mạnh hóa thị trường này.
